The Pohlmann Files: Part II

In navolging van het artikel van vorige week over de stem van Blofeld in Thunderball (werd deze nu ingesproken door Eric Pohlmann of door Joseph Wiseman?) een interessante aanvulling. Met dank aan Edward Biddulph van James Bond Memes.

Biddulph meent, in het uitgekozen fragment waarin Blofeld zijn snode plan bekendmaakt, inderdaad iemand anders te horen dan Eric Pohlmann. Of dit inderdaad dan Wiseman is - zelfs dat hoeft volgens hem niet eens.

Maar als we de SPECTRE-briefing na de begintitels erbij nemen (zie en luister hieronder) dan horen we daar misschien wel een andere Blofeld dan later in de film.



Wat we hier horen lijkt in de eerste minuut op iemand die (in mijn oren) klinkt als Joseph Wiseman. Maar scrollen we naar 1:15 in dit fragment, dan lijkt de stem toch meer richting Eric Pohlmann te wijzen.

"I anticipated that factor. Are you quite sure all monies have been accounted for by yourself and Number Nine?"

"To the penny Number One."

"On the contrary. I have satisfied myself, that one of you is clearly guilty of embezzlement. SPECTRE is a dedicated fraternity, whose strenght lies in the absolute integrity of its members. The culprit is known to me. I have decided on the appropriate action."

Wat is hier aan de hand? Zijn in deze scène, om wat voor reden dan ook, twee acteurs gebruikt?

Wie het weet mag het zeggen!

The Pohlmann Files

Een tot op heden onopgelost raadsel, waar ook in dit artikel geen sluitend antwoord op komt, maar denk even mee.

The James Bond Bedside Companion uit 1984 van Raymond Benson, hier uitgegeven als Dossier James Bond. Een Bond-bijbel. Zoveel informatie over de James Bond-boeken en -films was er niet eerder in één naslagwerk te vinden. Bij het hoofdstuk over de film Thunderball staat geschreven dat Joseph Wiseman, de acteur die een paar jaar eerder Dr. No speelde, hier de stem van Blofeld inspreekt.

Ik heb dat niet alleen altijd voor waar aangenomen. Ik hoor ook niemand anders dan Wiseman als ik naar de Blofeld uit Thunderball luister.

Joseph Wiseman en Eric Pohlmann

Graham Rye, net als Benson ook een Bond-autoriteit, beweert dat het niet Wiseman is, maar Eric Pohlmann. Die ook de stem van Blofeld in From Russia with Love insprak. Natuurlijk zou het een logische keuze geweest zijn gewoon dezelfde acteur daarvoor te nemen. Rye zegt dat hij hierover meerdere malen met editor (en later regisseur) Peter Hunt heeft gesproken, en Hunt heeft altijd beweerd dat het inderdaad Pohlmann is.

Daarmee is de zaak afgedaan, vindt Rye. Zo laat hij via Twitter weten:

It has been an indisputable fact for many years now that the voice of Blofeld in 'FRWL' and 'TB' *IS* Pohlmann.

The two *key words* in my Tweet reply were "indisputable fact". The end.

Raymond Benson sluit zich daar inmiddels bij aan:

In 1984 I said it was Wiseman, but since I learned it was indeed Pohlmann and is corrected in Bedside Companion e-book

Wie ben ik in dit verhaal om nu nog te twijfelen aan deze twee autoriteiten? ...En toch willen mijn oren het niet geloven. Ik ben toch niet doof? Luister even mee:

Wat nou 'indisputable fact'?

Of Benson met zijn boek uit 1984 de aanstichter van de verwarring is, kan ik niet nagaan. Maar ik breek er wel mijn hoofd over wat er in de productie gebeurd kan zijn.

Het zou kunnen dat eerst Eric Pohlmann de stem van Blofeld in Thunderball heeft ingesproken. Door wat voor reden dan ook waren deze opnames niet bruikbaar. Of misschien is de dialoog veranderd en was Pohlmann inmiddels niet meer beschikbaar om opnieuw in te spreken, zodat oude bekende Wiseman werd ingeschakeld? Wellicht werd Pohlmanns stem zo vervormd dat hij op Wiseman is gaan lijken? Of mijn oren laten me gewoon in de steek.

Als dat zo is, is het raadsel inderdaad opgelost en laten we het hierbij. Maar vooralsnog kan ik met de beste wil van de wereld niet meegaan met Rye en Benson. Voor mij is Joseph Wiseman de stem van Blofeld in Thunderball...

Honderd jaar Eric Pohlmann

Eric Pohlmann, de stem van Blofeld in From Russia with Love (1963) en Thunderball (1965), zou vandaag honderd jaar geworden zijn.

Pohlmann werd in Wenen (toen de hoofdstad van Oostenrijk-Hongarije) geboren als Erich Pollak. In 1939 vertrok hij met zijn verloofde naar Londen. Daar werkte hij mee aan anti-Nazifilms voor de BBC. Na de oorlog speelde hij voornamelijk in Engelstalige producties.

In 1963 werd hij gevraagd de stem in te spreken van Ernst Stavro Blofeld in de tweede James Bond-film From Russia with Love. Pohlmann komt niet in beeld. De acteur die Blofeld speelt en wiens handen je alleen ziet, is Anthony Dawson die in Dr. No (1962) de rol van Professor Dent gestalte geeft.

SPECTRE briefing room in Thunderball

Over zijn bijdrage in Thunderball bestaat enige onduidelijkheid. Opnieuw is Dawson hier (weliswaar onherkenbaar) in beeld als Blofeld, maar er zijn bronnen die Joseph Wiseman (Dr. No uit de gelijknamige film) aanwijzen als stem van de nummer één van SPECTRE. Wie Thunderball beluistert moet zelf maar een afweging maken. Pohlmann krijgt het voordeel van de twijfel. Al zou het best kunnen dat zowel Pohlmann als Wiseman in verschillende scènes te horen zijn als Blofeld.

In 1979 zou Pohlmann voor de tweede keer deelnemen aan de Salzburger Festspiele. Tijdens de repetities bezweek hij aan een hartaanval. Eric Pohlmann werd 66 jaar.

Still going strong

Hij behoort NIET tot de Bond-films, deze remake van Thunderball uit 1983. Maar vraag je een argeloze voorbijganger een willekeurig rijtje Bond-films te noemen, is de kans groot dat Never Say Never Again daar bij zit. 

Over de film wil ik het verder niet hebben - dat doen we een andere keer wel. Met plezier besteed ik wat extra aandacht aan de acteur die Blofeld in deze film speelde: de Zweed Max von Sydow. Vandaag, 10 april, is hij 80 jaar geworden. Ondanks zijn bejaarde leeftijd doet hij het jaar in jaar uit nog steeds erg goed.

Zijn Blofeld is een ietwat manke vertolking. Qua uiterlijk zou hij de beste van het hele stel kunnen zijn. Ook zijn postuur (ruim 1 meter 90) helpt mee; de Blofeld zoals Fleming hem beschreef was immers ook een struis man. Maar deze SPECTRE-leider oogt veel te aardig. Met een vriendelijke glimlach knuffelt hij zijn kat. En dat is best wel jammer.

Eigenlijk de zoveelste misser als het om Blofeld gaat. De grote boef is in From Russia with Love (zijn eerste optreden) op zijn best. Je ziet hem niet, maar hoort alleen de sonore stem van Eric Pohlmann. Von Sydow had hier verandering in kunnen brengen. Het had interessant geweest hem in You Only Live Twice en On Her Majesty's Secret Service te zien, waar Blofeld wat meer mocht dan glimlachen.

Hoe dan ook, Max von Sydow is een prima acteur (NSNA wordt hem vergeven). De films van Ingmar Bergman, zijn rol van Father Merrin in The Exorcist (1973). En recenter Minority Report van Spielberg en Le scaphandre et le papillon, waarin hij de vader van Mathieu Amalric speelt. Inderdaad, de Bond-boef uit Quantum of Solace.