Editor John Grover (87) overleden

James Bond-editor John Grover is overleden. Grover werkte mee aan zes James Bond-films in de jaren 70 en 80.

Grover begon begin jaren 60 als assistent-editor. Zo leverde hij een bijdrage aan grote films als Doctor Zhivago (1965) van David Lean, 2001: A Space Odyssey (1968) van Stanley Kubrick, Nicholas and Alexandra (1971) van Franklin J. Schaffner en aan de Roger Moore-films The Wild Geese (1978) en The Sea Wolves (1980). Ook voor The Spy Who Loved Me (1977) en Moonraker (1979) assisteerde Grover nog als editor.

For Your Eyes Only (1981), met voormalig editor John Glen voor het eerst als regisseur, werd Grovers eerste klus als hoofdeditor. Deze functie bekleedde hij eveneens voor Octopussy (1983), (samen met Peter Davies voor) The Living Daylights (1987) en Licence to Kill (1989). Halverwege jaren 80 was hij nog verantwoordelijk voor de montage van Jim Hensons Labyrinth (1986).

In april dit jaar werd Grover door zijn vakgenoten van de British Film Editors (BFE) nog onderscheiden met een Life Achievement Award tijdens de BFE Cut Above Awards.

John Grover is 87 jaar geworden. 

Casting-director McWilliams stopt ermee

James Bond casting-director Debbie McWilliams stopt bij de James Bond-films. Haar afscheid volgt kort op het nieuws dat Barbara Broccoli en Michael G. Wilson de artistieke vrijheid van James Bond binnenkort aan Amazon MGM Studios overlaat.

Debbie McWilliams

Debbie McWilliams werkte sinds For Your Eyes Only (1981) mee aan alle volgende Bond-films van Eon Productions, dertien in totaal. Daarbij was zij betrokken bij het casten van drie hoofdrolspelers: Timothy Dalton, Pierce Brosnan en Daniel Craig.

Dalton, Brosnan, Craig

Via Screendaily laat McWilliams weten dat de aankomende deal tussen Amazon en Eon Productions ‘het einde van een tijdperk’ inluidt. Ze is weinig enthousiast over de bioscoopfilms die Amazon tot nu toe heeft voortgebracht.

McWilliams geeft aan dat bij het casten van een nieuwe James Bond heel wat komt kijken. ‘Dat is niet iets wat je overlaat aan de volgers op X’, zegt zij naar aanleiding van het bericht dat Amazon-baas Jeff Bezos vorige week plaatste: ‘Wie kies jij als volgende Bond?’

De casting-director begrijpt waarom de producenten van de Bond-films, met wie ze ruim veertig jaar nauw heeft samengewerkt, de beslissing hebben genomen het stokje over te dragen. Zo kost een enkele film minimaal twee jaar van hun leven zonder mogelijkheid daarnaast andere dingen te doen. Daarbij heeft Barbara Broccoli volgens McWilliams geen zin de kar alleen te trekken nu haar broer Michael G. Wilson met pensioen gaat.

Debbie McWilliams geeft aan een fantastische carrière te hebben gehad door James Bond en wenst iedereen het beste. Ze hoopt dat de overdracht ‘zo pijnloos mogelijk’ zal verlopen.

Eerder deze maand ontving Debbie McWilliams uit handen van Barbara Broccoli en actrice Gemma Arterton uit Quantum of Solace een speciale award van The Casting Directors’ Guild.

Gemma Arterton, Debbie McWilliams en Barbara Broccoli

Cameraman Robin Browne (82) overleden

update 16 april 2024

Cameraman Robin Browne is overleden, meldt The Guardian. Browne werkte mee aan vijf Bond-films uit de jaren 60, 70 en 80: You Only Live Twice (1967), On Her Majesty’s Secret Service (1969), The Spy Who Loved Me (1977), Moonraker (1979) en For Your Eyes Only (1981). Hij was cameraman van speciale en optische effecten en maakte luchtopnamen voor de second unit.

Naast de James Bond-films werkte de Engelsman mee aan tal van grote filmproducties: Battle of Britain (1969) van Bond-regisseur Guy Hamilton, Catch 22 (1970), Rollerball (1975), A Bridge Too Far (1977) met Sean Connery, opnieuw van Guy Hamilton Evil Under the Sun (1982), Gandhi (1982), de laatste film van David Lean A Passage to India (1984), The Jewel of the Nile (1985), King Kong Lives (1986) en Gorillas in the Mist (1988) van Bond-regisseur Michael Apted.

Browne werkte veelvuldig met luchtfotograaf Johnny Jordan, die zijn voet verloor tijdens het filmen voor You Only Live Twice (1967). Catch 22, waaraan ook Browne werkte, werd Jordans laatste film; de cameraman verloor zijn evenwicht en viel uit een vliegtuig.

Begin jaren negentig verhuisde Browne naar de Verenigde Staten. Daar overleed hij op 28 maart op 82-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker. Hij laat een vrouw, twee kinderen en vier kleinkinderen na. Op 14 juli vindt een dienst plaats ter ere van Robin Browne. De dienst kan online worden gevolgd via de website van Christ Church Cranbrook.

Robin Browne is een van de sprekers in de vele documentaires over de James Bond-films, te vinden op de dvd en blu-ray’s van You Only Live Twice tot Octopussy.

Stuntrijder Michel Julienne (67) overleden

Stuntrijder Michel Julienne is op 11 maart overleden. Julienne werkte mee aan drie James Bond-films uit de jaren 80. De autostunts voor die films werden gecoördineerd door Michel Juliennes vader, de legendarische Franse stuntcoureur Rémy Julienne. Michel Julienne is 67 jaar geworden.

Vanaf For Your Eyes Only (1981) huurde de James Bond-filmmakers het stuntteam van Rémy Julienne in. Het werd een gelukkig huwelijk: Rémy Julienne heeft uiteindelijk aan zes aaneengesloten Bond-films meegewerkt. Daarvoor nam hij onder meer zijn zoons Michel en Dominique mee, die hem in de voetsporen waren gevolgd.

Michel Julienne werkte mee aan drie van die zes films. In For Your Eyes Only is Julienne te zien in een aantal close ups van de bestuurder van een zwarte Peugeot 504 die de achtervolging in zet op Bond en Melina. In A View to a Kill (1985) voert hij de sprong uit met blauwe taxi, een Renault 11, die niet veel later onthoofd en in tweeën wordt gedeeld. Als laatste is Michel Julienne te zien in de auto op Gibraltar, waar hij in The Living Daylights (1987) als gezinsvader getuige is van de ravage die James Bond aanricht bovenop een op hol geslagen Land Rover.

Michel Julienne laat zoon David (1978) achter die net als vader, oom en opa ook stuntrijder is geworden. Rémy Julienne overleed drie jaar geleden op 90-jarige leeftijd.

Stuntman Chris Webb (86) overleden

Stuntman Chris Webb is overleden, meldt Behind The Stunts. Webb voerde gedurende dertig jaar stunts uit voor tien James Bond-films. In enkele Bond-films speelde hij een kleine rol.

Chris Webb begon zijn filmcarrière als stuntman in You Only Live Twice (1967). Hij was onder meer de stuntdubbel van George Lazenby in On Her Majestys Secret Service (1969) wanneer Bond uit de machinekamer van de kabelbaan probeert te ontsnappen en daarbij enkele keren ten valt komt.

Uit de International Stunt Cast Directory 1970: Chris Webb in OHMSS

In Diamonds Are Forever (1971) is hij de stuntman die als Blofeld in het kokende modderbad wordt gedumpt. In The Spy Who Loved Me (1977) speelt hij samen met stuntcoördinator Bob Simmons Anya’s KGB-helpers Ivan en Boris die James Bond belagen als hij de tombe verlaat waar Fekkesh door Jaws is vermoord.

In Octopussy (1983) komt Chris Webb het meest prominent in beeld als een van de twee soldaten die Bond escorteren in de jeep nadat 007 in de pretitles is ontmaskerd door Colonel Toro. Bond weet te ontsnappen door aan het parachutekoord van de soldaten te trekken. In The Living Dayligts (1987) staat Webb gecrediteerd als ‘soldier distracted by Kara’. Deze credit is echter onjuist. Check de blu-ray op 1:43:54. Jon Auty van Behind The Stunts geeft aan dat Webb in The Living Daylights een van de vele ruiters en soldaten is in het eindgevecht in de Afghaanse woestijn.

Naast tien James Bond-films voerde Chris Webb stunts uit voor onder andere: The Assassination Bureau (1969) met onder meer Diana Rigg en Telly Savalas, The Wild Geese (1978) met Roger Moore, A Bridge Too Far (1977) met Sean Connery, Superman (1978), Superman II (1980), Indiana Jones and the Temple of Doom (1984), Brazil (1985), Aliens (1986), Batman (1989), Spymaker (1990) met Jason Connery als Ian Fleming, Cracker (1991) met Robbie Coltrane, Band of Brothers (2001), The Da Vinci Code (2006), Harry Brown (2009) met Michael Caine, Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1 (2010) en Martin Scorseses Hugo (2011).

Chris Webb werd 86 jaar.

Ook ‘You Only Live Twice’ eenmalig terug in de bios

De vijfde James Bond-film uit de reeks You Only Live Twice (1967) is toegevoegd aan de speellijst van Koolhovens Keuze. De film wordt op zondag 17 september vertoond in Hanze Art Station in Zwolle. Het aantal filmcolleges over James Bond dat filmmaker Martin Koolhoven in de Nederlandse bioscopen brengt, komt daarmee op twaalf.

Donderdag bijt Koolhoven het spits af met For Your Eyes Only (1981) in Corendon Cinema in Badhoevedorp. Om vanaf dan iedere week ergens in het land een aantal Bond-klassiekers in te leiden met een college.

Hanze Art Station vertoont bovendien op zaterdag 16 september, maar dan zonder Martin Koolhoven, Casino Royale (2006), de eerste James Bond-film met Daniel Craig in de hoofdrol van 007.

Zie hier voor meer informatie over de speellijst van Koolhovens Keuze.

Topol (87) overleden

In Tel Aviv is de Israëlische acteur Chaim Topol op 87-jarige leeftijd overleden. Onder alleen zijn achternaam werd hij via Broadway en Hollywood wereldberoemd met de rol van Tevye in Fiddler on the Roof, in het Nederlands bekend onder de titel Anatevka. In 1981 speelde hij de mysterieuze Columbo in de James Bond-film For Your Eyes Only. Later in het verhaal blijkt deze Milos Columbo de kwaadste niet en helpt hij James Bond in zijn eindstrijd tegen booswicht Kristatos.

Fiddler on the Roof vertelt het verhaal van een Joodse melkboer die tegen de klippen op probeert vast te houden aan zijn tradities in een Russisch sjtetl, ondanks de veranderende tijden en het groeiend antisemitisme. Het nummer If I Were a Rich Man werd de bekendste song uit de musical, die duizenden keren werd uitgevoerd op Broadway en in de Londense West End.

Topol was nog in de dertig toen hij voor de eerste keer in de huid kroop van oudere melkboer, dus aanvankelijk had hij veel make-up nodig. Omdat hij de rol tot op hoge leeftijd bleef vertolken, was er later steeds minder nodig om Topol in Tevye te veranderen. In 2009 gebeurde dat voor het laatst.

Ook in Norman Jewinsons verfilming uit 1971 speelde Topol de hoofdrol. Het leverde hem een Oscar-nominatie op, maar de prijs ging naar Gene Hackman voor diens optreden in The French Connection. Wel won Topol de Golden Globe voor de rol.

Flash Gordon en Left Luggage

De in 1935 in Tel Aviv geboren Topol begon met acteren in een toneelgroep van het Israëlische leger, waar hij ook zijn toekomstige vrouw Galia ontmoette. Zijn doorbraak kwam met de film Sallah Shabati, de eerste film uit zijn geboorteland die genomineerd werd voor een Oscar. Het leverde Topol zijn eerste Golden Globe op, voor Beste Nieuwkomer.

In 1966 speelde hij zijn eerste Hollywoodrol, tegenover Kirk Douglas in Cast a Giant Shadow. Later dook hij op als briljant geleerde in de camp-klassieker Flash Gordon (vooral bekend van de Queen-soundtrack), speelde hij sterrenkundige Galilei in een biopic en had hij een bescheiden rol in Left Luggage, het regiedebuut van Jeroen Krabbé.

Topol met Laura Fraser in Left Luggage (1998)

In For Your Eyes Only maakte hij indruk als smokkelaar Columbo, Bonds helper in Griekenland verslaafd aan pistachenootjes. Topols personage heeft het hart op de goede plaats en weet een achterdochtige 007 (Roger Moore) snel voor zich te winnen. Samen trekken ze ten strijde in de jacht op de ATAC, waarop ook Columbo’s vroegere partner Kristatos het heeft voorzien. De scènes met Topol mogen als hoogtepunt uit deze spannende James Bond-film worden gerekend.

Veel reacties

In Israël maakt de dood van Topol veel reacties los, vooral omdat de rol van Tevye waarmee Topol vereenzelvigd wordt door velen in het land als een bitterzoete weergave wordt gezien van het lot van Joden in de diaspora. „We lachten en huilden tegelijkertijd over de diepste wonden in de Israëlische samenleving”, typeerde politicus Benny Gantz Topols invloed. 

President Herzog van Israël noemt Topol een van de belangrijkste acteurs van het land. „Hij vulde het witte doek en onze harten met zijn uitstraling.”

Aangepast van NOS.nl

Een alternatieve Bond-geschiedenis

Het is mooi om te zien hoe oud-Bond-regisseur John Glen op handen wordt gedragen. De 007-helmer is met vijf films achter zijn naam recordhouder onder de Bond-regisseurs. Daarnaast deed hij de montage en regisseerde hij de second unit van drie eerdere Bond-klassiekers. John Glen is de laatste der Mohikanen. Op 15 mei werd hij 90 jaar. En ja, hij leeft nog steeds!

John Glen (Licence to Kill, 1989)

Rond die datum stroomde het felicitaties en loftuitingen op social media: ‘de beste actieregisseur!’, ‘de man die de jaren 80 bepaalde!’, ‘Bond op z’n best!’, ‘man vol verhalen!’, ‘tijd voor een ridderorde!’. John Glen werd geëerd met de mooiste veren.

Ere wie ere toekomt. Glen is een geweldenaar. Vijf Bond-films op rij, een niet te evenaren prestatie. Dat gaat ook echt niemand hem ooit nog afpakken. Maar John Glen was ook gewoon een manager die de Bond-films uit de jaren 80 in goede banen leidde. Naast zijn ode aan Hitchcock door in ieder film zijn eigen trademark te verstoppen in de vorm van een beest dat plots krijsend door het beeld schiet, blinken zijn Bond-films niet uit in filmmagie. Met een beetje slechte wil kun je beweren dat het veredelde tv-films zijn.

Begonnen met On Her Majesty’s Secret Service (1969) als editor en second unit director, werkte hij in diezelfde functie mee aan The Spy Who Loved Me (1977) en Moonraker (1979), waarna hij door Cubby Broccoli werd gevraagd For Your Eyes Only (1981) te regisseren. Hij bleek, net als zijn voorgangers, de juiste man op de juiste plaats. Glen mocht aanblijven en perste er tot en met 1989 om het jaar een nieuwe film uit. Bij het 25-jarig Bond-jubileum zat 007 steviger in het zadel dan nu met zijn zestigste.

Timothy Dalton en John Glen (The Living Daylights, 1987)

Glen begreep de Bond-films als geen ander, en de weerslag van James Bond op het filmpubliek. Na de megalomane producties van eind jaren 70 waar onze held zich zelfs buiten de dampkring begeeft, moest het allemaal iets minder fantastisch en vooral minder kostbaar. De taak van John Glen om van de Bond-films met minder franje toch nog iets smeuïgs te maken.

Dat dat hem lukte, mag voornamelijk worden toegeschreven aan de stuntlieden en actie-experts, zoals Rémy Julienne, wiens team de meest halsbrekende capriolen uithaalde op alles met twee, drie, vier of, waar het een Kenworth-truck betrof, een veelvoud aan wielen. B.J. Worth en Jake Lombard idem dito voor alles wat zich mét of liever zónder propellers in de lucht afspeelde. Of Rick Sylvester die zijn leven tot tweemaal in de waagschaal stelde onder leiding van Glen. ‘Remember, you are James Bond.’ En gaan met die banaan.

Hiermee doe ik de aardige regisseur absoluut tekort. De jaren 80 waren voor niemand makkelijk. Daarom zijn de welgemeende accolades in het luchtledige zo aandoenlijk.

Glen behoort tot de laatste van een uitstervend ras. Van vóór hem is geen enkele Bond-regisseur meer in leven. Dat waren er, na bijna twintig jaar James Bond-films en elf rolprenten, trouwens maar vier in totaal: Terence Young (drie films), Guy Hamilton (vier), Lewis Gilbert (drie) en Peter Hunt (één). Young en Hunt zijn in middels op retour, Hamilton en Gilbert stierven enkele jaren geleden op respectievelijk 93- en 97-jarige leeftijd. Uit dit rijtje is Glen de enige die in zowel de jaren 60, 70 als 80 aan Bond heeft meegewerkt. Dat is op zichzelf al een museum waard.

Daags na de feestelijkheden van John Glen viel de eer te beurt aan Bond nummer vijf Pierce Brosnan. Ook al jarig. De erudiete Ier ziet er met zijn witte kuif nog immer Bond-waardig uit (als hij zijn buik tenminste inhoudt). Onder het mom van een felicitatie werd Brosnan de hemel in geprezen voor zijn 007-vertolking.

Pierce Brosnan als James Bond in GoldenEye (1995)

In het licht van het definitieve einde van Daniel Craigs Bond blijkt dat met weemoed wordt teruggekeken naar de Bond-films uit de jaren 90. Daar waar Bond nog echt Bond mocht zijn en Brosnan, net als Glen in zijn tijd, de juiste man op de juiste plaats was. Want wat je ook vindt van Brosnans interpretatie van de wereldberoemde spion, en de acteur is zelf allerminst tevreden over zijn vertolking, hij flikte het ’m wel om de geheim agent die op sterven na dood was naar een nieuw millennium te loodsen.

Als belichaming van Bond is Brosnan perfect. Hij is de enige Bond-vertolker na Sean Connery (mijn eerste) aan wie ik niet heb hoeven wennen. Zolang Brosnan zijn beknepen mond maar houdt. Zodra hij die opendoet, verdwijnt alle dreiging. Kan de man niks aan doen. Ze hadden alleen beter een oral-signature tape in zijn nek kunnen implanteren. Een voice box zou de rest van het werk doen. Den beste Bond den es je gab!

Binnen de Bond-canon behoren Glen en Brosnan tot de middelmaat. Maar man man man, hoe groot is de behoefte aan een middelmatige Bond-film? Een avontuur zonder pretenties onder regie van John Glen waarbij je precies weet wat je krijgt. Met Pierce Brosnan in de hoofdrol; geef die man een voice box cadeau. Gun beide heren minus 25 jaar — ik vermoed dat zelfs Craig-dweper Barbara Broccoli dan overstag gaat.

Pierce Brosnan en John Glen, augustus 1986

Het tijdperk John Glen, het tijdperk Pierce Brosnan; ze liggen een kwart tot half mensenleven achter ons. Het waren achteraf gezien heerlijke onbekommerde Bond-jaren. Die mannen wisten van aanpakken.

James Bond is het filmisch hoogtepunt uit hun leven, dat kan niet anders. Glen heeft na Bond weinig noemenswaardigs meer gemaakt. Zijn Columbus-film uit 1992 was een faliekante mislukking. Brosnan is sinds Bond een veelgevraagd acteur, maar om te zeggen dat hij erg succesvol is. Mamma Mia! deed het tot tweemaal lekker aan de kassa. Die credits moeten toch echt aan Björn en Bennie en niet aan Brosnan worden toegeschreven.

Laat de online felicitaties aan wie dan ook lekker uitbundig zijn. John Glen wás immers de beste Bond-regisseur in de periode 81-89; Pierce Brosnan de beste 007 tussen 95-02. Andy Glen, John Glens zoon, beloofde een paar dagen na 15 mei mijn gelukwens aan zijn vader over te brengen, want zolang het kan, vier ook ik dit jubileum zonder enige terughoudendheid mee. Glens glorieuze reputatie zal met zijn ouder worden en daar voorbij enkel toenemen. Hij behoort inmiddels tot het eregilde der Bond-legendes.

Thanks. I’ll pass that on.

— Andy Glen (@AndyGlen) May 18, 2022

Zijn voorgangers hadden allen iets onbereikbaars; niet in de laatste plaats omdat ze dood zijn, maar ook voor die tijd. Die vonden het niet meer dan logisch een Bond-film te regisseren. Glen was hoogst verbaasd dat hij werd gevraagd. Voor hij het wist had hij zijn eerste film gemaakt, en omdat hij alles opmerkelijk netjes binnen de tijd en het budget had gehouden, mocht hij gelijk aan een tweede beginnen. Opnieuw deed John Glen wat van hem werd gevraagd en zo had hij met gemak tot No Time to Die kunnen doorgaan. Met één levensgroot verschil: hij was zonder morren om het jaar komen opdraven. Bond 30 was inmiddels in de pocket geweest en Pierce Brosnan wegens succes veel langer geprolongeerd. Met méér John Glen hadden we een compleet alternatieve Bond-geschiedenis gehad. Heerlijk middelmatig, ongecompliceerd, ononderbroken en puur Bond.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Jack Hedley (91) overleden

update 23 december 2021

Acteur Jack Hedley is overleden, meldt onder meer Variety. In Nederland werd Hedley eind jaren 70 bekend door de BBC-serie Wie betaalt de veerman? (Who Pays the Ferryman?). Begin jaren 80 werd hij gecast als Sir Timothy Havelock in For Your Eyes Only, waar hij de vader speelde van Bond-girl Melina.

Jack Hedley was gedurende zijn vijftigjarige acteercarrière vooral te zien in tv-series. Zijn filmrollen bleven beperkt. Naast For Your Eyes Only (1981) trad hij onder meer op in The Longest Day en Lawrence of Arabia (beide 1962), Goodbye, Mr. Chips (1969) en zijn laatste film: Mike van Diems Oscartreffer Karakter (1997).

Sir Timothy Havelock is een marine-archeoloog die in opdracht van de Britse geheime dienst het gezonken spionageschip St. Georges probeert te lokaliseren in de Ionische zee. Het schip is uitgerust met het ATAC-systeem, een apparaat dat Britse onderzeeërs raketten kan laten afvuren. Als Havelocks schip Triana voor anker ligt tussen Corfu en Albanië, worden hij en zijn vrouw bezocht door hun dochter Melina.

Carole Bouquet als Melina met Jack Hedley in For Your Eyes Only (1981)

De KGB heeft zijn zinnen ook gezet op ATAC. Daarvoor zet de Russische generaal Gogol de Griek Aris Kristatos in, die er zo zijn eigen methodes op nahoudt; om het handelswaar in handen te krijgen, laat hij het echtpaar Havelock uit de weg ruimen. Melina, die overal getuige van was, zint op wraak.

Naast bovengenoemde rol verzorgde Hedley, volgens The James Bond Encyclopedia uit 2007, ook de stem van Havelocks papegaai Max.

Jack Hedley werd op 28 oktober 1930* geboren als Jack Hawkins. Omdat er al een acterende Jack Hawkins (1910 – 1973) stond ingeschreven bij de acteervakbond, nam de jongere Hawkins de naam ‘Hedley’ aan, de voornaam van zijn neef Hedley Hawkins.

De acteur overleed op 11 december. Zijn dood werd pas op 22 december publiekelijk opgemerkt. Jack Hedley is 91 jaar geworden.

*Diverse media vermelden 1929 als geboortejaar, overeenkomstig met de 92 jaar die in de summiere mededeling van Hedleys dood werd vermeld in The Times. Echter werd vóór zijn overlijden altijd 1930 als geboortejaar vermeld.

De beste Bond-film ooit

...tot het tegendeel is bewezen

Met al die 24 voorgaande films, films die je vaker hebt gezien dan eigenlijk gezond voor je is, is het onmogelijk om volgende week ‘de beste Bond-film aller tijden’ te gaan zien. Een nieuwe Bond-film kan nooit de beste zijn. Het kan wel de beste worden.

No Time to Die (2021)

Ik blijf een beetje voorzichtig. Heeft ook te maken met de vorige keer, met Spectre, waarover mij de ochtend van de eerste voorstelling door Fernando Halman van FunX werd gevraagd: maar wat als hij tegenvalt? Ik lachen. Had hij toch gelijk.

Inmiddels is het tussen mij en Spectre wel goedgekomen. Zes jaar blijven kniezen vind ik zonde van mijn tijd, en inmiddels is het niet meer de laatste Bond-film in de reeks, zodat dit avontuur tussen al die andere gemiddelde Bonds verdwijnt. Ik vind Spectre steeds lekkerder wegkijken.

Spectre (2015)

Iedere nieuwe film wordt aangekondigd als de beste in zijn soort. Dat is toch wel het minste wat je van een filmmaker mag verwachten, dat hij een goede film wil maken, zo niet ‘de beste’. Bij Bond is dat niet anders. Iedere nieuwe aflevering belooft toch net weer iets grootser, fantastischer of spectaculairder te worden dan zijn voorganger.

Toch kun je niet anders dan die superlatieven met een korrel zout nemen. Natúúrlijk zeggen de makers dat dit tot hun beste producties behoort. Als ze toegeven maar wat te hebben aangerommeld — daar koopt niemand een kaartje voor.

Dus ook No Time to Die behoort tot de beste Bond-films ooit gemaakt... tot het tegendeel is bewezen.

Langer dan ooit hebben we moeten wachten op een Bond-film die al helemaal klaar was. Die wachttijd doet ons meer en meer verlangen naar het eindproduct. Iets dat op ‘Bond-honger’ lijkt. Een gevoel dat ik nooit eerder zo sterk heb ervaren. Het is alsof mij een superverjaardag te wachten staat.

De honger moet worden gestild, dat is duidelijk. Ik zal mij met 163 minuten No Time to Die helemaal kunnen volproppen. Overeten zelfs. Daarna moet het zakken, waarna een weloverwogen beoordeling kan plaatsvinden.

Met de trailers op mijn netvlies zegt een stemmetje in mijn achterhoofd dat de nieuwe film tot het beste behoort wat ik ooit van Bond heb gezien. Ik ga helemaal op in de hype en geloof de makers via artikelen, clipjes en podcasts op hun blauwe ogen.

Ook al wil ik niets liever dan getuige zijn van deze beste Bond-film ooit; als ik één rationeel stapje terugneem, moet No Time to Die net als alle andere ooit nieuwste Bond-films zijn plekje verdienen.

Als ik een top 3 mag noemen, daar prijken al jaren On Her Majesty’s Secret Service (1969) en From Russia with Love (1963). Films die in mijn poriën zitten. En zo voel ik liefde voor veel oude Bond-films. Ook voor de minder sterke afleveringen. De sfeer die deze films met zich meebrengen is na al die jaren zo sterk dat ik al een warm gevoel krijg als ik de eerste klanken van de gunbarrelmuziek hoor.

De derde plaats werd ooit ingenomen door For Your Eyes Only (1981), totdat Casino Royale (2006) zijn intrede deed. Inmiddels heeft Skyfall (2012) die plaats ingenomen en is Casino Royale verder naar de achtergrond verdwenen.

Hoewel ik tijdens de eerste screening compleet werd weggeblazen door de eerste Bond-film met Daniel Craig, is die euforie na zoveel jaren weggeëbd en merk ik gewoon dat ik deze rolprent minder vaak opzet. Het blijft een sterke film, maar minder smakelijk dan ik mij van de eerste keer herinner.

Het bewijst dat een nieuwe Bond-film even moet indalen.

Het belangrijkste is dat de film een beetje in balans is; een stevig potje actie afgewisseld met subtiele humor, prachtige beelden en lekkere muziek. Blijft daartussen uiteindelijk de beste Bond-film ooit overeind — laten we het stiekem hopen, de klassiekers kunnen wel tegen een stootje.

Een ander verhaal

Allereerst: de beste wensen. Dat 2021 een ander verhaal mag worden. Móet worden. Een verhaal waarin we weer gewoon bij elkaar op bezoek kunnen. Naar het restaurant kunnen. En niet onbelangrijk: naar de bioscoop.

2021 wordt het jaar waarin we ein-de-lijk die nieuwe James Bond-film mogen zien. Eindelijk. Want wat heeft het lang geduurd. Inmiddels staan we al meer dan vijf jaar droog en willen we wel eens weten wat James en Madeleine hebben uitgespookt na hun ritje richting de horizon aan het einde van Spectre.

De toekomst ziet er rooskleuriger uit met een vaccin en de wetenschap dat het tot april nog maar drie maanden duurt. Drie maanden waarin we ons opnieuw kunnen warmlopen voor diezelfde premièredatum, zij het met een ander jaartal erachter.

Het zal deze keer voorzichtiger zijn. Want, zo is maar weer gebleken, niets is zeker. Pas als je met eigen ogen die dots over het scherm ziet rollen en het kippenvel op je armen voelt, pas dan weet je het zeker: dit is de nieuwe James Bond.

Voordat het zover is kunnen we met de jaartallen in ons achterhoofd mooi even terugblikken. Allereerst naar 1971, waar in december van dat jaar Diamonds Are Forever uitkomt. De zevende Bond-film uit de reeks binnen tien jaar tijd… Als je daar met het verstand van nu over nadenkt — om krankzinnig van te worden. Ter vergelijking: tien jaar geleden zaten we middenin het lege gat tussen Quantum of Solace en Skyfall. Skyfall werd in 2012 de eerstvolgende Bond-film, Spectre in 2015 de tweede en No Time to Die… Goed, je hoeft geen wiskundige te zijn om te zien dat dat een compleet ander verhaal is.

De laatste Bond-film die Sean Connery voor Eon Productions maakte, viert dit jaar zijn gouden jubileum. Een film waar ik een haat-liefdeverhouding mee heb, ondanks dat het een van mijn eerste Bond-ervaringen moet zijn geweest.

Sean Connery in Amsterdam (Diamonds Are Forever, 1971)

Waar Diamonds Are Forever de plank volledig misslaat, is als waardige opvolger van On Her Majesty’s Secret Service. Wat een persoonlijk verhaal van 007 tegen Blofeld had moeten worden na de moord op Bonds vrouw, verzandt in een komisch stripverhaal. Als we het allemaal niet te serieus nemen, en dat doet de film zelf allerminst, dan is Diamonds Are Forever niets meer dan een kleurrijk kolderavontuur geworden. Het werd de opmaat naar meer lolligheid, die niet, zoals velen zeggen, zijn intrede deed met de komst van Roger Moore, maar met het afscheid van Sean Connery.

Charles Gray als Blofeld

Wie ik in de loop der jaren wel ben gaan waarderen, is die gekke Charles Gray als Blofeld. Ergens een totale miscasting als je hem vergelijkt met zijn veel dreigender voorgangers. Maar als je die vergelijking niet maakt, dan past die Britse breedbekkikker als gegoten in een film als Diamonds Are Forever. Hij heeft zijn postuur mee, een hautaine oogopslag en zo’n Nehru jacket staat ’m hartstikke geinig.

Aanvankelijk hadden de filmmakers een heel ander verhaal voor Diamonds Are Forever voor ogen, waarin de tweelingbroer van Goldfinger aantreedt als antagonist. On Her Majesty’s Secret Service was namelijk niet het succes geworden waarop ze hadden gehoopt en met Goldfinger-regisseur Guy Hamilton voor de tweede keer aan het roer, wilden de makers teruggrijpen naar een van hun grootste artistieke en commerciële triomfen tot dan toe. 

Gert Fröbe als Goldfinger

Gert Fröbe in de titelrol van de gelijknamige film was goed bevallen. De lichte touch van Hamilton viel in de smaak, en de terugkeer van Sean Connery in Diamonds zou het succes van 1964 naar de kroon kunnen steken. Dus bedachten de scenarioschrijvers een tweelingbroer voor Goldfinger (opnieuw gespeeld door Fröbe, anders had het geen zin) die ditmaal geen fetisj had voor goud, maar voor diamanten.

Howard Hughes

Het idiote idee werd in de prullenbak gegooid nadat producent Cubby Broccoli een nog krankzinniger droom had over een bezoek aan zijn vriend, de kluizenaar Howard Hughes. In Broccoli’s droom bleek dat niet Hughes de touwtjes van zijn imperium in handen had, maar een onbekende megalomaan.

Die rol werd gegeven aan aartsvijand Blofeld die ongemerkt het imperium van Hughes-persiflage Willard Whyte bestiert. Ze konden Blofeld immers niet straffeloos negeren nadat hij de vorige keer Bonds kersverse vrouw had gedood. Alhoewel, over Tracy wordt in Diamonds Are Forever met geen woord gerept.

Dan is er nog die andere jubilaris waar een heel ander verhaal wordt verteld: For Your Eyes Only, de twaalfde Bond-film uit de reeks die dit jaar veertig jaar geleden in première ging. Waar Diamonds Are Forever zijn voorganger grotendeels negeert, kan For Your Eyes Only gezien worden als de serieuze opvolger van On Her Majesty’s Secret Service.

Dat begint gelijk al met de pre-titles waarin Bond voor de eerste en enige keer het graf van zijn vermoorde echtgenote bezoekt. Het is net alsof de jaren 70 niet hebben bestaan en Bond een reuzestap van 1969 naar 1981 maakt.

In zijn laatste jaren 70-film, Moonraker, beleeft Bond in de finale een buitenaards avontuur. Hoeveel verder dan dat had hij moeten gaan? In plaats van een bezoek aan Uranus, zetten de filmmakers hun held met beide voeten op de grond, pakken hem zijn gadgets af en moet hij het zien te rooien met zijn boerenverstand.

For Your Eyes Only (1981)

Hoewel ik Moonraker een heerlijke film vind vanwege de prachtige plaatjes en een majestueuze soundtrack van John Barry, behoort For Your Eyes Only tot een van mijn favoriete Bond-films. Een film die goed past in het rijtje van mijn eerdere favorieten From Russia with Love en On Her Majesty’s Secret Service, waar een spionnenverhaal wordt verteld en waar het écht weer eens spannend wordt.

In 2017 kort na het overlijden van Roger Moore heb ik mijzelf een plezier gedaan en ben ik For Your Eyes Only in de bioscoop gaan zien. Een film in een bioscoopzaal betekent naast het mooie grote beeld ook reacties uit de zaal. Die waren nogal opvallend. Zo te horen waren er genoeg mensen die of de film nooit eerder hadden gezien of hem al lang weer waren vergeten. Een jonger stel een paar stoelen achter mij begon plots alles lollig te vinden: de kleding van de acteurs, hun haardracht.

Het storende geluid verstomde geheel bij de beklimming in de derde akte van de film. Ineens werd het doodstil in de bioscoopzaal. Toen Bond voor de eerste keer bijna te pletter viel, voelde de zaal met hem mee. Het snijdende touw, de oplossing met de prusikknoop. Dit is altijd een van mijn favoriete scènes uit de gehele Bond-canon geweest. Beter dan deze keer had ik de beklimming nooit ervaren.

Roger Moore in For Your Eyes Only (1981)

Daarna mocht er weer gelachen worden. De eindscène met de Thatchers was voor het eerst ook echt leuk. De zaal reageerde optimaal. Een glunderende defensieminister, de flirtende look-a-like, en daar kwam de grootste troef: Denis Thatcher. Ik vond deze scène altijd teveel van het goede, zeker voor zo’n serieuze Bond-film als For Your Eyes Only. Maar het werkte. Dat hadden John Glen, Richard Maibaum en Michael G. Wilson destijds goed gezien.

Van de kolder in Amsterdam een halve eeuw geleden naar de down-to-earth avonturen van veertig jaar terug — in 1991, 2001 en 2011 bleef het vervolgens stil rond 007 in de bioscoop — verwacht ik in 2021 een geheel ander verhaal.

Rami Malek in vrouwenkleding zal zich beperken tot Bohemian Rhapsody en een cameo voor Boris Johnson aan het eind van de film is uitgesloten aangezien No Time to Die is geschreven toen Theresa May nog de scepter over het Verenigd Koninkrijk zwaaide. Overigens is May de enige Britse premier die tijdens haar termijn sinds het begin van de filmserie in 1962 geen James Bond-film in première heeft zien gaan. Maar dat is wéér een ander verhaal…

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

The Man with the Golden Eye

Bond-veteraan Peter Lamont (91) overleden

Decorontwerper Peter Lamont is vandaag overleden, dat meldt 007.com. Lamont werkte gedurende zijn carrière aan achttien James Bond-films mee, negen daarvan als production designer.

Lamont begon bij de James Bond-films als draftsman voor Goldfinger (1964), het jaar daarop werkte hij als set decorator aan Thunderball (1965). Dat hield hij vier films vol, waarna hij vanaf Live and Let Die (1973) voor vier films als art director aan de slag ging, om vanaf For Your Eyes Only (1981) zijn belangrijkste bijdrage te beginnen, die van production designer.

Peter Lamont was met uitzondering van Tomorrow Never Dies (1997) de production designer van alle James Bond-films tot en met Casino Royale (2006). In 1997 had hij een goed excuus om verstek te laten gaan bij James Bond, hij was namelijk door James Cameron gevraagd voor Titanic (1997). Een film waarvoor hij een Oscar ontving.

Peter Lamont was als production designer de opvolger van de onvolprezen Ken Adam, die met zijn uitbundige decors een flinke hap uit het productiebudget nam. Lamont moest het allemaal wat zuiniger aan doen, waardoor zijn decors minder megalomaan ogen en een stuk realistischer zijn.

In de zomer van 1982, toen Lamont werkzaam was voor Octopussy (1983), zat de production designer in een gekaapt vliegtuig van India naar Engeland. Toen een medepassagier aan hem vroeg wat hij voor werk deed, en Lamont antwoordde dat hij aan de James Bond-films werkte, vroeg de reiziger of hij geen gadget had om de kaper te overmeesteren.

Na Casino Royale ging de inmiddels 76-jarige Peter Lamont met pensioen. Vier jaar geleden kwam een boek over zijn werk uit: The Man with the Golden Eye.

De familie Lamont is een bekende decorontwerpersfamilie. Zo zat vader Cyril Lamont in het vak, evenals broer Michael Lamont (die in 2007 op 67-jarige leeftijd overleed), zoon Neil en neef Simon.

Jeremy Bulloch (75) overleden

Op 75-jarige leeftijd is de Britse bijrolacteur Jeremy Bulloch overleden. Hoewel Bulloch bij het grote publiek vooral onherkenbaar bekend werd als premiejager Boba Fett uit twee Star Wars-films, speelde hij ook in enkele James Bond-films met Roger Moore.

In de James Bond-films duikt Bulloch op als Q’s collega Smithers in respectievelijk For Your Eyes Only (1981) en opvolger Octopussy (1983). De gadgetmaster van MI6 heeft tal van personeelsleden rondlopen gedurende de filmserie. Echter blijven zij over het algemeen anoniem, laat staan dat ze nog een keer terug mogen komen. Het personage Smithers is hierop een uitzondering.

Eerder was Bulloch al te zien als bemanningslid van de HMS Ranger in The Spy Who Loved Me (1977), waar hij in de eerste onderzeeër zit die door de Liparus-tanker van Stromberg wordt opgeslokt.

Jeremy Bulloch was jarenlang een graag geziene gast tijdens evenementen voor met name Star Wars- en James Bond-fans. Door de ziekte van Parkinson waaraan hij leed, kon hij deze bijeenkomsten de laatste jaren niet meer bijwonen.

De acteur die in tal van in Engeland opgenomen film- en tv-producties te zien was, laat een vrouw, drie zonen en tien kleinkinderen na.

‘Opnamen Bond 25 in Canada’

Opnamen voor Bond 25 vinden in maart 2019 plaats in Canada, zegt locatiemanager en sneeuwexpert Stefan Zürcher. De Zwitser werkte vijftig jaar geleden voor het eerst mee aan een Bond-film, On Her Majesty's Secret Service (1969), en sindsdien krijgt hij steevast een telefoontje van Eon Productions als er voor James Bond weer in de sneeuw gefilmd gaat worden.

Tot zover de inmiddels 73-jarige Zürcher, wiens verhaal deze week te lezen is in de Berner Zeitung. Opvallend is zijn loslippigheid over de mogelijke opnamelocatie Canada, een plaats waar James Bond in de filmserie officieel nooit eerder is geweest.

Net als Australië en Nieuw-Zeeland en grote delen van Afrika, heeft Bond zich nooit ten noorden van de Verenigde Staten begeven. Dat zou kunnen komen omdat er in Canada, na Rusland nog altijd het één na grootste land ter wereld, nooit iets gebeurt.

Het filmteam bezocht Canada echter wel eerder, voor The Spy Who Loved Me (1977), waaraan Stefan Zürcher eveneens meewerkte. Stuntman Rick Sylvester springt in de beroemde opening van de berg Asgard op het Canadese Baffin Island. In de film moet dit de fictieve Oostenrijkse Alpenplaats Berngarten voorstellen.

Verder komt Canada er bekaaid vanaf in de Bond-films. Oké, Kronsteens tegenspeler MacAdams uit From Russia with Love (1963) is een Canadese schaker; in Goldfinger (1964) zit Bond in een vliegtuig boven Newfoundland wanneer hij Pussy voor het eerst ontmoet; 007 wordt in Thunderball (1965) door M naar Canada gestuurd, maar Bond weet een reisje naar de Bahama's af te dwingen; de gestolen Moonraker-spaceshuttle verdwijnt boven de Yukon, wat ook in Canada ligt; en in Quantum of Solace (2008) komt aan het eind van de film het personage Corinne voor, zij werkt voor de Canadese inlichtingendienst. Die verwijzingen in de eerste films kunnen zomaar te maken hebben met toenmalig Bond-producent Harry Saltzman, een Canadees van geboorte.

De enige keer dat James Bond Canada daadwerkelijk bezoekt, is in Ian Flemings verhaal For Your Eyes Only in de gelijknamige bundel uit 1960. Via de Canadese hoofdstad Ottawa reist hij namelijk naar Vermont in de Verenigde Staten, wat net over de grens bij Quebec ligt. In de bossen van Vermont schakelt hij ene Gonzales uit, de moordenaar van het echtpaar Havelock, een stel dat bevriend is met M. Hun dochter Judy mengt zich in de strijd door Gonzales' opdrachtgever Von Hammerstein te doden met pijl en boog, terwijl hij een duik wil nemen in het meer.

Ian Fleming met zijn achtste Bond-boek For Your Eyes Only (1960)

In de gelijknamige film uit 1981 is deze scène iets herschreven en is het Gonzales die tijdens zijn duik in het zwembad door Melina, zoals Judy is hernoemd, wordt uitgeschakeld. Deze scène werd voor de film echter verplaatst naar een buitenplaats bij Madrid, maar werd opgenomen op Corfu, om het simpel te houden.

Nog even terug naar het boek For Your Eyes Only: daarin staat ook het korte verhaal Risico, dat samen met For Your Eyes Only werd verwerkt voor de eerdergenoemde film. Risico is één van de laatst overgebleven Fleming-titels en wordt al jaren genoemd als mogelijke titel voor een Bond-film. Risico? Shatterhand? Canada? Roept u maar!

Posterontwerper Bill Gold (97) overleden

Eén van Hollywoods meest geziene posterontwerpers is gisteren overleden: Bill Gold. Dat meldt The Hollywood Reporter. Gold bedacht in 1981 het beroemde posterontwerp van For Your Eyes Only.

De poster van de vijfde Bond-film met Roger Moore in de hoofdrol, wordt gezien als één van de meest iconische uit de 007-serie en gelijk ook als één van de meest controversiële. Niet overal ter wereld werden de lange sexy benen en het weinig verhullende bikinibroekje gewaardeerd. In de meer conservatieve staten van de VS kreeg de mevrouw in de poster netjes een korte spijkerbroek aan. In veel krantenadvertenties werd de poster tot de knieën afgeknipt.

De benen in de poster zijn niet van hoofdrolspeelster Carole Bouquet, maar behoren toe aan model Joyce Bartle. Fotograaf Morgan Kane verzorgde de beelden. Twee andere modellen, Nancy Stafford en Jane Sumner, hebben ook model gestaan. Stafford werd echter enkel ingehuurd voor een proefopname en van Sumner werd alleen haar hand met kruisboog gebruikt.

Toen Bartle het bikinibroekje aantrok, bleek deze iets te laag te vallen. Daarop verzocht fotograaf Kane haar het broekje andersom te dragen. Met als gevolg onderstaand resultaat:

De iconische Bond-poster is veelvuldig gekopieerd door andere postermakers. Toch is dit slechts één van de vele werken die Bill Gold in zijn carrière afleverde. Zijn eerste wapenfeit was de poster van Casablanca (1942). Andere posters die Gold ontwierp waren die van vele Clint Eastwood-films, waaronder die van de Dirty Harry-reeks, Dial M for Murder (1954), East of Eden (1955), A Clockwork Orange (1971), The Exorcist (1973), Goodfellas (1990). En zo kunnen we nog wel even doorgaan.

Golds posters blonken vaak uit door hun eenvoud: 'Less is more'. Omdat het toch onmogelijk is een complete film op één poster uit te beelden, probeerde Gold juist zo min mogelijk te vertellen. Meer zou volgens hem alleen maar verwarrend zijn.

De ontwerper ging met pensioen na de poster van Clint Eastwoods Mystic River (2003). Dirty Harry wist hem daarna nog eenmaal over te halen voor J. Edgar (2011). Dat werd uiteindelijk Golds laatste.

Bill Gold is 97 jaar geworden.

Monica Bellucci wil terugkeren als maffiabaas

Niet dat het er ooit eerder van is gekomen: acteur roept, filmmaker handelt. Dus zullen we Monica Bellucci nooit als maffiabaas in een James Bond-film zien. Het is haar idee om terug te keren na haar korte optreden in Spectre (2015). Voornaamste reden: ze wil graag een potje vechten met Daniel Craig.

In een interview met de Daily Inquirer vertelt de Italiaanse actrice over haar plezierige samenwerking drie jaar geleden met de James Bond-acteur. Craig op zijn beurt heeft eerder laten doorschemeren wederom graag met Bellucci te willen samenwerken.

Bond redde Bellucci's personage Lucia Sciarra uit handen van nietsontziende moordenaars waarna een korte romance volgde. De geheim agent vervolgde zijn opdracht, Sciarra zou worden opgevangen door een Amerikaanse vriend van Bond: Felix. Ervan uitgaand dat zij inderdaad een veilig onderkomen heeft weten te vinden, kan zij in theorie inderdaad terugkomen.

For Your Eyes Only (1981)

Terugkijkend op haar James Bond-avontuur heeft de inmiddels 53-jarige actrice het idee dat ze een lans heeft gebroken voor oudere actrices in de rol van Bond-girl, of 'Bond-woman' zoals zij het liever verwoordt. Gemiddeld is Bonds verovering toch zeker tien, vijftien jaar jonger dan de held zelf. Uitschieter is het dertig jaar leeftijdsverschil tussen Roger Moore (1927) en Carole Bouquet (1957) in For Your Eyes Only.

Of Bellucci's bijdrage in Spectre inderdaad een omslag van betekenis is gebleken, zullen we eind dit jaar meemaken als de cast van Bond 25 wordt gepresenteerd. Dat de Italiaanse daar zelf deel van uitmaakt, ligt niet in lijn der verwachting. Al weet je het nooit.

Eigenlijk vervulde Judi Dench (1934) in Skyfall natuurlijk de rol van Bond-girl, Bond-woman, Bond-granny. Inderdaad, 34 + 34 = 68, het geboortejaar van Daniel Craig. Het zijn maar getallen.

Bond en Bond-girl in Skyfall (2012)