Een meer dan perfect plaatje

Dertig jaar oud en iedere keer nóg beter dan de vorige keer. Dat is wat GoldenEye voor mij is. GoldenEye zou dé Bond-film aller Bond-films mogen heten. Net toen werd gedacht dat James Bond er niet meer toe deed, sloeg deze zestiende Bond-film in als een bom. Een perfect staaltje 90’s cinema in een decennium waarin de ene na de andere filmklassieker verscheen. Ik durf zelfs te stellen dat in de jaren negentig de beste films werden gemaakt. Met GoldenEye uit 1995 perfect in het midden.

Het zijn die jaren negentig die mijn liefde voor James Bond en voor film in het algemeen hebben gebracht. De eerste James Bond-film uit dat decennium sloot naadloos aan bij mijn idee van James Bond, de figuur Bond dan, van de film zelf was ik niet gelijk overtuigd. Net als van de muziekscore van Éric Serra, een soundtrack waar we allemaal wel héél erg aan hebben moeten wennen. Nu, na dertig jaar, moet ik toegeven dat Serra’s score medeverantwoordelijk is voor die bijzonder sfeer die GoldenEye ademt. Lange tijd heb ik gedacht: had David Arnold het maar gedaan. Maar het moet gezegd dat de muziek van GoldenEye even iconisch is als de film zelf, al had dat wat jaartjes de tijd nodig.

Het likkebaarden begon natuurlijk allemaal met die heer-lij-ke trailer: ‘It’s a new world. With new enemies and new threats. But you can still depend on one man…’ Op de muziek van Starr Parodi en Jeff Fair die in geen enkele Bond-muziekbibliotheek mag ontbreken. Het is de James Bond Theme in optima forma en zó ongelooflijk effectief. Mag GoldenEye dan waarschijnlijk niet mijn meest favoriete film aller tijden zijn, dan is de teaser trailer van die film ontegenzeggelijk de beste trailer ooit.

Het was de tijd van Goodfellas, The Silence of the Lambs, Prince of Thieves, The Fugitive, Heat, Casino en Ronin. Films die ik stuk voor stuk vele malen heb teruggezien, en zo weer opnieuw kan bekijken. En daar tussenin dook de nieuwe Bond op in de gedaante van de man die voor de rol geboren was: Pierce Brosnan.

Opgegroeid in diezelfde jaren negentig met de Bond-films van Sean Connery bij de AVRO op tv, werd hij, Connery dus, automatisch ‘mijn’ James Bond. George Lazenby vond ik in die jaren niet te pruimen en ook met Roger Moore had ik in het begin moeite. Met Pierce Brosnan heb ik dat probleem nooit gehad. In Mrs. Doubtfire was hij mij niet eens opgevallen, dus toen ik hem bewust voor de eerste keer zag met zijn Brioni aan en Walther PPK in de aanslag, was dat gewoon James Bond. De Bond van de jaren 90. Een meer dan perfect plaatje.

Als ik GoldenEye weer eens in de speler schuif, nog immer die oude vertrouwde bijna blauwgedraaide blu-ray uit 2012, denk ik altijd met een glimlach aan die eerste minuten van de film, waarin drie slordigheden zitten die mij ooit stoorden, maar nu onderdeel van de Bond-canon vormen.

Als eerste is daar de vlek linksonder in beeld als Bond op de dam zijn touw neergooit vlak voordat hij springt. Een schoonheidsfoutje dat makkelijk voorkomen had kunnen worden als de gate goed was gecheckt. Als tweede het afstandsshot van de val van James Bond (Wayne Michaels), waarin opeens twee vrachtwagens en een handvol mensen op de dam te zien zijn. Als editor Terry Rawlings één tel verder had geknipt, was de illusie in stand gebleven. En dan het laatste stukje van de daling waarin Bond (nog immer stuntman Wayne Michaels) zijn piton gun trekt, waarbij hij zijdelings draait als hij achter een rotsblok verdwijnt. In het volgende shot is hij echter een kwartslag teruggedraaid als hij loodrecht zijn afdaling vervolgt. En dat alles binnen twee minuten… Als we iets verder spoelen is het toch ook hoogst onlogisch dat Bond tegen het einde van de pre-title sequence nógmaals de diepte in duikt achter het vliegtuig aan? Kun je nagaan hoe hoog die dam moet hebben gestaan!

Zo kun je iedere film wel doodredeneren. Het gaat om het gevoel dat het product brengt, ook al kom je daar pas jaren later achter.

Vanaf het verschijnen van GoldenEye zag ik iedere volgende Bond-film net iets eerder dan op de donderdagrelease. Zo had ik voor de eerste Bond-film uit de 90’s kaartjes gewonnen bij de Zondagskrant, zodat ik de film op 6 december 1995 al mocht bekijken in plaats van op de landelijke première de dag daarna. Ik herinner mij een fijne popcornmiddag, maar ik herinner mij ook een film waarin redelijk veel werd geluld. De nieuwe Bond moest duidelijk nog even indalen.

Zat hij daar aan het bureau tegenover de nieuwe M, een stuk chagrijn in mijn ogen. Wat was er eigenlijk met Robert Brown gebeurd? Dan later op het strand in Cuba dat gepiep met Natalya over zijn gevoelens. En eerder in de film, zittend aan een lange tafel in een donkere kelder, de woordenwisseling met Dimitri Mishkin; een personage dat ik bij de aftiteling alweer vergeten was.

Met het recente overlijden van Tchéky Karyo haalde ik mijn herinnering aan hem op. Ik heb Karyo erg hoog zitten sinds zijn optreden als speurder Julien Baptiste in vier puike tv-seizoenen van The Missing en Baptiste. Ten opzichte van de stereotiepe Rus met rollende R, zoals Alan Cummings Boris, is Karyo’s Dimitri Mishkin een verademing. Hij mag dan wel niet opvallen, aanwezig is hij wel, en bij ieder weerzien valt hij mij des te meer op. Het is één van die pareltjes die GoldenEye rijk is.

De nieuwe M in de gedaante van Judi Dench bleek achteraf trouwens ook een schot in de roos. Met nog tamelijk weinig schermtijd in GoldenEye, groeide zij uit tot een krachtige bazin die haar agent allerminst spaart. Het getuigt van ballen om Bond neer te zetten als ‘sexist, misogynist dinosaur’.

Dan was er ook nog die eindsong. De titelsong van Tina Turner is een regelrechte Bond-klassieker, die kostte geen enkele moeite om die in het rijtje bij Shirley Bassey, Paul McCartney en Gladys Knight te plaatsen. Maar dat nummer dat over de aftiteling speelt, daar kon ik, net als met veel van deze filmmuziek, in eerste instantie niks mee. Bleek dat deuntje ook nog eens geleend van de vorige Serra-score Léon!

Ook dat is allemaal goed gekomen. The Experience of Love klinkt in niets als James Bond, maar is sinds dertig jaar onlosmakelijk verbonden met de geheim agent. Gelukkig maar, want wat een afsluiting brengt Éric Serra ons en wat is het zonde dat Eon Productions na een aantal films alweer afscheid nam van een originele eindtitelsong.

Jaar naar jaar blijkt GoldenEye nog immer fier overeind te staan. Een moderne Bond-klassieker die moest rijpen. Bij mij althans, het grote publiek was al eerder om. Pierce Brosnan had onder leiding van regisseur Martin Campbell bewezen dat James Bond óók relevant was in de jaren 90. Het bleek geen tijdelijke opleving van de geheim agent omdat Brosnan die tuxedo toevallig zo goed stond. Nee, James Bond bleef een kassamagneet en bewees zelfs in het nieuwe millennium bestaansrecht te hebben.

Met vallen en opstaan. Zoals dat zelfs bij de grootste winnaars gaat.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Tchéky

Hij was me in GoldenEye in eerste instantie niet eens opgevallen. Pas toen ik na het zien van de film een posterboekje kocht, herinnerde ik mij hem. Twee korte scènes in een James Bond-film en de hele wereld heeft je gezien. Al is het pas in tweede instantie.

 

Het is een opvallend onopvallend gezicht dat zo nu en dan in een film opduikt. Een lijst van zo’n 140 film- en tv-producties vanaf begin jaren 80. Een kop waarvan je zegt: die ken ik, al weet je niet gelijk waarvan.

Toen Twitter tien jaar geleden nog iets voorstelde, kwam ik daar het account van Tchéky Karyo tegen. Zoals bij zoveel James Bond-gerelateerde accounts begon ik hem te volgen. En wat schetste mijn verbazing: hij volgde mij terug! Nooit te beroerd om een tweet te beantwoorden, bracht hij mij op het spoor van het tweede seizoen van The Missing (2016) dat op dat moment op Netflix te zien zou zijn. De trailer die hij plaatste was veelbelovend:

Ondanks dat het nieuwe seizoen mij meer aansprak dan het eerste van twee jaar daarvoor, ben ik seizoen 1 toch maar als eerste gaan kijken.

Het behoort tot het beste dat ik ooit zag op tv.

Voor een groot deel door de muziek van Dominik Scherrer (de muziek die ik luister terwijl ik dit stukje tik) die zo sfeerbepalend is. Door de verhaallijn waarin heden en verleden worden afgewisseld, bedacht door de broers Harry en Jack Williams. En niet in de laatste plaats door de hoofdrolspeler die niet eens als hoofdrolspeler op de begintitels staat. Je bent een hele grote als je als laatste wordt genoemd: ‘and Tchéky Karyo’.

Ik heb dat eerste seizoen in de loop der jaren in verschillende kijkerssamenstellingen drie keer in zijn geheel gezien. Het is dat de serie inmiddels van Netflix is verwijderd, anders zou ik er, als eerbetoon aan Tchéky Karyo, zo weer aan beginnen.

Na het tweede seizoen met opnieuw Tchéky Karyo in de hoofdrol leek het afgelopen met de gepensioneerde speurder Julien Baptiste. De gebroeders Williams hadden twee uitersten van een verdwijningszaak beschreven: één keer de zoektocht naar een verdwenen jongetje, één keer het raadsel rond de terugkeer van een eerder verdwenen meisje. Als het om The Missing ging, hadden ze er niets meer aan toe te voegen. Maar met Julien Baptiste waren ze nog niet klaar. De bijen moesten maar even wachten!

Tot mijn grote vreugde verscheen in 2019 de spin off Baptiste. Een serie die zich voor het grootste gedeelte afspeelt in Amsterdam. Dit keer gebruiken de broers Williams een lineaire verhaallijn en dat maakt dit seizoen het minst interessant van de vier, want twee jaar later zou Julien Baptiste nog eenmaal terugkeren in het sluitstuk van zijn eigen serie. Met opnieuw een verhaallijn waarin heden en verleden, net als bij The Missing, elkaar afwisselen, en dat blijkt net iets interessanter.

Na twee keer acht en twee keer zes afleveringen was het gedaan met de Franse Sherlock Holmes in een modern jasje. Mijns inziens past Julien Baptiste moeiteloos in het rijtje van bekende televisiespeurders als Frank Columbo, Hercule Poirot en Dale Cooper. Wie hem nog nooit zag, doet er goed aan zelf te onderzoeken op welke streamer Baptiste zich momenteel schuilhoudt. Je speurwerk wordt beloond.

Ik heb in ieder geval vele vele uren genoten van Tchéky Karyo. De schok was dan ook groot toen ik in de nacht van vrijdag op zaterdag las dat hij was overleden.

Na Gottfried John en Robbie Coltrane de derde acteur uit GoldenEye die op 72-jarige leeftijd overlijdt. Stom toeval natuurlijk, maar wat een monument lieten zij achter met die film...

Tchéky Karyo (72) overleden

De Franse acteur Tchéky Karyo is op 72-jarige leeftijd aan kanker overleden. De van oorsprong Turkse Karyo was vooral bekend van zijn vele bijrollen. Met name in Hollywoodfilms werd hij vaak gecast als slechterik.

Zo was Karyo in 1995 de schurk die in Bad Boys de ex van Will Smith in koelen bloede vermoordde tijdens een drugsdeal. Met zijn strakke pakken, buitenlands accent en Europese arrogantie was hij de ideale eurotrash-tegenhanger van de no-nonsense politieagenten van Smith en Martin Lawrence.

Karyo werd in 1953 in Istanbul geboren, als zoon van een Spaans-Joodse vader en Griekse moeder. Hij groeide op in Parijs, waar hij na een theatercarrière de overstap maakte naar de film.

Hij kwam in 1990 bij Hollywood in beeld door zijn rol in La Femme Nikita van Luc Besson. In die film speelt hij Bob, de contactpersoon van de vrouwelijke crimineel die door een geheime overheidsorganisatie wordt getraind tot een koelbloedige moordenaar.

Daarna volgden meer rollen in Hollywood, zoals Ridley Scotts 1492: Conquest of Paradise over Columbus en een bijrol als minister van Defensie in de James Bond-film GoldenEye. Hij bleef ook actief in eigen land, zoals in Luc Besson’s The Messenger over Jeanne d’Arc. Ook speelde hij de hoofdrol in de verfilming van het leven van Nostradamus.

 

Op latere leeftijd nam hij nog de rol van inspecteur Julien Baptiste voor zijn rekening in de misdaadserie The Missing en de spin-off Baptiste. In de twee seizoenen van de tv-serie onderzocht hij de verdwijning van kinderen in Frankrijk en Duitsland. Karyo gooide hoge ogen voor zijn rol als agent die zich vastbijt in de zaken.

Bron: NOS

Baptiste

Er is in lange tijd geen serie geweest die mij zodanig in beroering heeft gebracht als The Missing. Twee keer acht afleveringen verdeeld over twee seizoenen, en toen was het klaar. Op die serie is nu een vervolg: Baptiste. Een spin-off, waarvan het vaak maar afwachten is of deze dezelfde juiste snaar weet te raken. Na één aflevering, waarin het ene raadsel zich op het andere stapelt, is de grootste opluchting dat de nieuwe serie dezelfde onheilspellende sfeer ademt. Met dank aan hoofdrolspeler Tchéky Karyo, maar vooral met dank aan componist Dominik Scherrer.

Tchéky Karyo als Julien Baptiste in Baptiste

Tchéky Karyo in GoldenEye

Het begon voor mij iets meer dan twee jaar geleden, met een tweet van Karyo waarin hij het tweede seizoen van The Missing aankondigde. Ik volg Tchéky Karyo op Twitter omdat hij in GoldenEye (1995) zat, en heel toevallig volgt hij Bond Blog ook. Want Tchéky Karyo is een verstandige man.

Die trailer van de tweede Missing zag er veelbelovend uit: een verwaarloosd meisje met angstaanjagend donkere kringen rond haar ogen dat na een jarenlange afwezigheid plots weer opduikt bij haar familie. Aan oud-rechercheur Julien Baptiste het verzoek zich met de zaak te bemoeien, want met dat meisje is iets niet pluis.



De twee seizoenen stonden en staan nog steeds op Netflix. En eigenlijk wilde ik de tweede serie als eerste zien. Toch maar met die eerste begonnen — wat een perfecte balans tussen intrigerend verhaal, boeiende personages, sfeervolle locaties en sublieme muziek.

Het betreft een Engels-Frans-Belgische co-productie. De twee seizoenen van The Missing spelen zich grotendeels af in respectievelijk het fictieve Châlons du Bois in Frankrijk en Eckhausen in Duitsland. Echter vonden de opnamen van The Missing vooral plaats in België, waardoor een keur aan perfect gecaste Belgische acteurs de revue passeert: Johan Leysen, Filip Peeters, Eric Godon, Titus De Voogdt.

Voor Baptiste werden Antwerpen en Gent als decor gebruikt, maar werd vooral gefilmd in Amsterdam, de hoofdlocatie van de nieuwe serie. De Belgische steden dubbelen voor onze hoofdstad. Een gracht is een gracht, moeten de Engelse makers gedacht hebben. Net als een biertje zonder schuimkraag in een Amsterdams café. Bijrollen zijn er voor Nederlandse acteurs Thor Braun en Gijs de Lange als brommende tulpenboer. En laten we vooral het hoofd van Nicholas Woodeson uit Skyfall (2012) niet vergeten.



Grote troef van beide series, naast de sympathieke Tchéky Karyo als hedendaagse William of Baskerville, is de begeleidende muziek van de Zwitsers-Engelse componist Dominik Scherrer. Mede dankzij zijn sfeervolle bijdragen voelt The Missing als The Missing. En daar zit nu net het gevaar bij een spin-off.

Het titelthema van The Missing, Come Home, is een regelrecht schot in de roos, zoals Hollow Talk van Choir of Young Believers dat is voor The Bridge en Woke Up This Morning van Alabama 3 voor The Sopranos. Come Home is van oorsprong een lief liedje van de Vlaamse formatie Amatorski. Het nummer is door Dominik Scherrer zodanig bewerkt dat het het juiste dreigende gevoel over weet te brengen.



Ook bij Baptiste is Scherrer van de partij. Een gevoel van vreugde als blijkt dat hij voor de nieuwe serie het thema van The Searching van The Missing over de openingtitels gebruikt. Je bent gelijk weer terug in een wereld vol vuiligheid, onderaardse ruimten, ongewenste verlangens, oneindige zoektochten, onzekerheden, misleidingen en onwaarheden. Maar wat wordt het allemaal mooi in beeld gebracht en wat is de onderkoelde Tchéky Karyo een vreugd om naar te kijken.

Karyo refereert aan zijn rol in GoldenEye in onderstaande video, als hem de onzinnige vraag wordt gesteld of hij na Daniel Craig de rol van James Bond over wil nemen (omdat hij met een mank been over de Dam de achtervolging inzet). De presentator lijkt geen idee te hebben wie hij precies tegenover zich heeft...



Baptiste is iedere zondag om 22:00 uur te zien op BBC 1. The Missing staat op Netflix.

Een prachtige Annaud

Het lijkt wel een inhaalslag. Niet alleen voor mij, maar ook op tv. Op RTL8. Eind september La guerre du feu, nu was L'ours aan de beurt.

Vrijdag deze prachtige Annaud gezien. Zoals je kunt zeggen 'een spannende Hitchcock', 'een gepassioneerde Pasolini', 'een lekkere Scorsese'.

L'ours, of The Bear, uit 1988 van Jean-Jacques Annaud. Je weet wel, de regisseur van mijn favoriete film of all time The Name of the Rose. Opvolger L'ours is totaal anders. Maar wederom schilderachtig mooi en zo ontzettend echt. Rook je in The Name of the Rose de Middeleeuwen, hier duik je in een avontuur waarin beren de hoofdrol spelen, en de wilde beesten komen over als acteurs! Zo waanzinnig knap gemaakt. Je blijft je constant afvragen: hoe doet-ie dat? Uiteraard verdient een fantastische trainer daar de credits voor, maar het is Annaud die het op beeld heeft vastgelegd.

Net als bij La guerre du feu ook nu een rol voor een acteur die later in een Bond-film zou spelen: Tchéky Karyo uit GoldenEye. Zo, dat was de Bond-link in dit verhaal.