Ba-boop-bee-doop

Zo klonk deze week uit de toren van de Haarlemse Sint Bavokerk een deuntje dat ik vaag kon thuisbrengen. Vooral het einde waarin ik de klanken van ‘ba-boop-bee-doop’ herkende — hé, dat is van Marilyn Monroe! Op 1 juni is het de honderdste geboortedag van de Amerikaanse zangeres en actrice. Toen ik in 2022 het plan opvatte om op 5 oktober zestig jaar James Bond te vieren door alle kerkklokken om 00:07 uur in heel Nederland het Bond-thema te laten spelen, kreeg ik van de Orde der Beiaardiers nul op rekest.

Toegegeven, 7 minuten over middernacht is misschien niet het beste tijdstip voor een klokkenconcert. Had het dan op een willekeurig tijdstip gedaan. Dat zou ook wel moeten, omdat er meer kerken zijn dan beiaardiers en één beiaardier meerdere kerken onder zijn hoede heeft, net als een brugwachter meerdere bruggen bedient. Mijn lumineuze plannetje maakte weinig indruk; de kerkklokken zwegen met Bond-muziek op 5 oktober 2022.

Marilyn Monroe was te beroemd om een Bond-girl te spelen. Daar was ze ook te dood voor; het sekssymbool van de jaren 50 overleed in augustus 1962 enkele maanden vóór de première van Dr. No. Toch speelt zij in de wereld van 007 een kleine rol. Ian Fleming voerde haar beeltenis op in zijn vijfde Bond-boek From Russia, with Love, in een scène die werd gekopieerd voor de film uit 1963, waarin Bond en Kerim de Bulgaarse moordenaar Krilencu doodschieten op het moment dat hij uit het raam van zijn schuiladres ontsnapt.

In het boek voerde Fleming een filmposter van de Monroe-film Niagara op. Een beetje raar om diezelfde film van, op dat moment, tien jaar oud te gebruiken voor de film From Russia with Love. Daarbij was Niagara een film van 20th Century Fox en James Bond van United Artists; die gaan echt geen Fox-film promoten, zelfs geen oude.

De filmmakers hadden daarentegen kunnen kiezen voor de United Artists-productie Some Like It Hot, de beroemde Marilyn Monroe-film uit 1959, waarin dat nummer I Wanna Be Loved By You (Ba-boop-bee-doop) zit. Bond-producenten Harry Saltzman en Albert R. Broccoli kozen er terecht voor hun eigen productie Call Me Bwana te promoten. Met in de hoofdrol een ander sekssymbool uit de jaren 50: Anita Ekberg. ‘She has a lovely mouth, that Anita’, zegt Pedro Armendáriz tegen Sean Connery. Daar gaat haar mond al open…

En zo belandde Marilyn Monroe nooit in een Bond-film.

Grappig hoe die gedachten ongeordend je hoofd binnenkomen bij het horen van een vaag carillon.

Ik zat de laatste tijd wel vaker in een oude doos. Zo bezocht ik het online portal De Schatkamer van Beeld & Geluid waarin ik, waarom ook niet, voor de lol ‘James Bond’ intypte. Er ging een wereld voor mij open, vooral door de programma’s van Simon van Collem. Van Collem heeft een bijzondere band met James Bond. Meer dan hij zelf gewild zou hebben.

Het kalende mannetje, een filmliefhebber pur sang, lukte het om alle grote filmsterren uit zijn tijd voor de camera te krijgen. Zo ook Sean Connery, Roger Moore en Timothy Dalton. Met een paar simpele vragen in steenkolenengels, waar Mark Rutte nog een voorbeeld aan kan nemen, liet hij de sterren leeglopen. Vaak hoefde hij op een antwoord alleen maar ‘why?’ te vragen en daar gingen ze weer.

Voor Diamonds Are Forever sprak hij naast Sean Connery in verschillende settings — ‘Mr Connery, how did you start as an actor?’  Waarop Connery moet lachen (‘Oh dear…’), maar wel netjes antwoord geeft. Later, bij Never Say Never Again, noemt Van Collem ‘Sean’ gewoon ‘Sean’, wat op zich al een wonder is, omdat hij door de rest van Nederland ‘Sien’ werd genoemd — maar Van Collem sprak dus ook met Harry Saltzman, Ken Adam, Guy Hamilton, Jill St. John, Bruce Glover, Putter Smith én een breed glimlachende Charles Gray! Die laatste in zijn Blofeld-kostuum had ik nog nooit in een interview gezien, laat staan over James Bond!

Op de set van Moonraker sprak Van Collem met Roger Moore, producer Cubby Broccoli, opnieuw met een allervriendelijkste Ken Adam en met een perfect Nederlands sprekende Emily Bolton, die, geboren op Aruba, via Londen in Nederland terechtkwam. Inhoudelijk stelt het allemaal weinig voor, maar ze zitten daar wel!

Het geeft een prachtig tijdsbeeld. Een tijd waarin James Bond om het jaar het hoofdonderwerp in een film was. Een tijd waarin we nog ver waren verwijderd van computergames die worden gelanceerd alsof het een filmpremière betreft. ‘Pipe down double-o-seven’, zou ik Q willen quoten als ik Patrick Gibson op de rode loper in Londen zie voor de lancering van First Light.

Iets wat ik de game-fanaten van harte gun, en wat voor het merk ‘James Bond’ een heel slimme zet is; het houdt de naam van 007 levend bij een jonger publiek dat wellicht nog nooit van de geheim agent heeft gehoord. Maar voor mij hoeft het dus niet. Wat ik van het spel heb gezien, ziet er visueel adembenemend uit, maar zodra ik een video bekijk waarin het Bond-figuurtje begint te schieten, dan ben ik weg. Ik ben binnen twee seconden kotsmisselijk van die snelle bewegingen.

Geef mij maar Some Like It Hot, From Russia with Love en Simon van Collem. In de uitzending van Simonskoop op 9 juni 1989 met uitgebreid aandacht voor Licence to Kill, kondigt Van Collem de volgende aflevering van 23 juni alvast aan: een verslag van de galapremière van de Bond-film in theater Tuschinski. Niemand kon op 9 juni weten dat het Van Collems laatste uitzending zou zijn.

Tijdens de aftiteling ontdekte ik zojuist een macaber detail. Noem het toeval of niet, maar terwijl Marilyn Monroe op de achtergrond nietsvermoedend ‘ba-boop-bee-doop’ zingt (het deuntje dat Van Collem standaard in zijn leader gebruikte), zien we als laatste beeld een fragment uit de film Wings of Fame. Daarin verschijnt een in het zwart geklede veerman in zijn boot om de doden op te halen. In de film zijn dat Peter O’Toole en Colin Firth, maar in de context van de realiteit vraag ik mij nu af: was deze veerman een voorbode op het lot van Simon van Collem…?

‘Gestorven in harnas’ stond op 22 juni te lezen in de krant. Als tienjarige kon dat voor mij niets anders betekenen dan dat de goede man een harnas droeg terwijl hij stierf. Vreemde outfit voor een filmpremière dacht ik nog.

Het beeld van een dode man in ridderkostuum in een bioscoopstoel stond mij nog lang voor de geest. Ik wist niet beter of Simon van Collem had de eindtitels van Licence to Kill niet gehaald. Dat bleek niet waar, hoorde ik later van een collega, die destijds als medewerker van UIP aanwezig was bij de première. Van Collem was tijdens de afterparty in Tuschinski in elkaar gezakt. En daarmee tegen wil en dank voor altijd verbonden aan James Bond.

Op 21 juni, een snikhete dag in 1989, trok Simon van Collem zijn mooiste outfit aan om op de galapremière van Licence to Kill in Tuschinski te verschijnen. Bij het zien van de kleine kale man op de rode loper had iedereen zich nog afgevraagd: waarom in godsnaam draagt hij een harnas?

Ba-deedly-deedly-deedly-dum-ba-boop-bee-doop.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Problemen rond levering ‘First Light’

Grote vertraging in Nederland en België 

Zowel in Nederland als in België ondervinden klanten grote problemen met hun bestellingen van de nieuwe James Bond-game First Light via Amazon. Dat meldt James Bond Nederland vandaag.

Het spel is sinds woensdag 27 mei officieel beschikbaar, maar door een logistiek probleem en een ernstig tekort aan fysieke exemplaren bij Amazon in Europa kan de webwinkel niet aan de geplaatste pre-orders voldoen. Deze leveringsproblemen spelen overigens niet alleen in de Benelux, ook in andere Europese landen melden Amazon-klanten dat hun fysieke edities zijn uitgesteld omdat de retailer de voorraad nog niet heeft ontvangen.

De exacte gevolgen en de verwachte levertijden verschillen per land en per editie. In België is de situatie het meest ingrijpend: daar heeft Amazon alle pre-orders voor de Specialist Edition volledig geannuleerd, waardoor deze exemplaren helemaal niet meer worden geleverd en klanten hun geld terugkrijgen. Voor de Belgische bestellingen van de Collector’s Edition en Legacy Edition is er momenteel zelfs helemaal geen zicht op een leverdatum.

In Nederland worden de gereserveerde Specialist Editions momenteel pas ergens in augustus verwacht. Voor de nog luxere Collector’s Edition (de versie met het gouden masker) lopen de vertragingen voor zowel Nederlandse als Belgische klanten nog verder op. De geschatte levertijd daarvan is verschoven naar een periode tussen 22 oktober en 6 december.

Steven Knight: ‘James Bond niet kapot te krijgen’

Steven Knight, de scenarist van de volgende James Bond-film, zegt dat hij van plan is James Bond opnieuw uit te vinden. In een interview met Screen Daily stelt de maker van Peaky Blinders dat de Bond-franchise sterk genoeg is om creatieve veranderingen te doorstaan.

Knight met Peaky Blinders-pet

„Bond blijkt onverwoestbaar”, is de schrijver van mening. Volgens hem heeft het personage zich door de decennia heen voortdurend aangepast zonder zijn identiteit te verliezen. Hij omschrijft Bond als ‘folklore’ en vergelijkt de basis van de reeks met een diamant: niet kapot te krijgen.

In zijn jeugd speelden de James Bond-films een belangrijke rol. Sean Connery was altijd zijn favoriet. „Het was altijd Connery”, zegt Steven Knight. „Als kind keek je samen met je vader naar Bond. Die zekerheid, dat zelfvertrouwen en de ontsnapping aan de werkelijkheid — daarin gaat iedereen mee. Dat is het bijzondere aan Bond: iedereen wil zich even verliezen in die fantasie.”

Mr Cool: Sean Connery in Goldfinger (1964)

Knight voert als voorbereiding op zijn script gesprekken met leden van de SAS en andere Britse veiligheidsdiensten om een realistischer beeld te krijgen van hedendaagse spionage. Daarbij verwijst hij naar Bond-bedenker Ian Fleming, die tijdens de Tweede Wereldoorlog werkzaam was binnen de Britse inlichtingendienst.

Details over de nieuwe Bond-film zijn nog onbekend. Eerder deze week werd aangekondigd dat de auidties voor de nieuwe James Bond officieel zijn begonnen.

Musicalster in de race voor Bond

Nu de zoektocht naar een nieuwe James Bond officieel is begonnen, druppelen de namen van potentiële kandidaten binnen. Voor nu is dat volgens filmblad Variety één naam die nog niet eerder aan de felbegeerde rol werd gelinkt, die van Tom Francis, musicalster.

Tom Francis (foto: Emilio Madrid)

Francis is vooral bekend van zijn hoofdrol in de meest recente adaptatie van de musical Sunset Boulevard. Hiervoor ontving hij een Olivier Award op West End in Londen, op Broadway werd hij voor deze rol genomineerd voor een Tony Award.

Op filmgebied heeft de 26-jarige Brit nog weinig ervaring. Hij speelde in Jay Kelly (2025) met George Clooney en hij was te zien in het laatste seizoen van de Netflix-serie You. Dit jaar moet op Netflix de sportfilm The Mosquito Bowl uitkomen waarin Francis een rol heeft.

Zoals dat gaat met mogelijke James Bond-kandidaten is dit er eentje in een lange rij. De naam van de nieuwe James Bond zal te zijner tijd alleen via het kanaal van Amazon MGM officieel bekend worden gemaakt. Zo lang er nog enkel audities zijn, blijft ook Tom Francis één van die namen in de rij.

Audities nieuwe 007 begonnen

De audities voor de nieuwe James Bond zijn officieel begonnen. Volgens Variety is casting director Nina Gold ingehuurd om de volgende 007 te vinden.

Gold staat bekend als een van de invloedrijkste casting directors van het Verenigd Koninkrijk. Zo deed ze de casting voor series als Game of Thrones en The Crown en voor films als The Martian, Les Misérables, Conclave en meerdere Star Wars-producties.

Het artikel meldt dat de Bond-producenten nu actief begonnen zijn met het screenen van kandidaten voor de rol van 007. Daarmee lijkt de franchise een nieuwe fase in te gaan na het vertrek van Daniel Craig, die voor het laatst Bond speelde in No Time to Die (2021).

Al langer doen geruchten over de nieuwe 007 de ronde, zo zijn acteurs als Aaron Taylor-Johnson, Callum Turner en Jacob Elordi allemaal al eens gelinkt aan James Bond. Amazon MGM benadrukte vorige maand echter nog dat men weigert te overhaasten.

Vorig jaar naam castingveteraan Debbie McWilliams afscheid in het kielzog van scheidend producenten Wilson en Broccoli. McWilliams stond sinds begin jaren 80 aan het hoofd van de castingafdeling van Eon Productions. In die hoedanigheid castte zij de laatste drie James Bonds: Timothy Dalton, Pierce Brosnan en Daniel Craig.

De nieuwe Bond-film zal geregisseerd worden door Denis Villeneuve, met een scenario van Steven Knight. De huidige planning mikt op een release in 2028.

‘Godfather of movie advertising’ overleden

De Amerikaanse posterontwerper en campagnestrateeg Tony Seiniger is op 87-jarige leeftijd overleden. Seiniger stond aan de wieg van de posters van Moonraker, Octopussy en A View to a Kill. Ook was hij verantwoordelijk voor de postercampagne en de filmtrailer van Licence to Kill.

Seiniger werd eind jaren 70 voor zijn eerste Bond-film benaderd door United Artist. Bond-producent Cubby Broccoli zat namelijk met een probleem bij zijn vorige film The Spy Who Loved Me. Hoewel de film het prima deed aan de kassa, vond Broccoli de poster van Bob Peak ondermaats. Roger Moore leek op de poster van The Spy Who Loved Me namelijk helemaal niet op Roger Moore! Aan Seiniger de taak om dat voor Moonraker beter te doen.

Het ontwerp begon met een uitgebreide fotoshoot met hoofdrolspeler Roger Moore in verschillende posities. Hieruit is onder meer het idee voor de teaser poster ontstaan. Seiniger huurde illustrator Dan Goozee in om Roger Moore op Roger Moore te laten lijken. Missie geslaagd.

Cubby Broccoli, apetrots

Ook voor Octopussy en A View to a Kill werd Goozee door Seiniger erbij gehaald. Het idee van de acht armen kwam direct van Seiniger, vertelde hij in 2018 in een interview met Illustrated 007. In de campagne van Roger Moores laatste film pakte Seiniger uit door de Eiffeltoren en de Golden Gate Bridge centraal te stellen. Weliswaar komen de iconische bouwwerken in de film zelf op een andere manier in beeld, maar het was de opdracht van Seiniger om het publiek lekker te maken voor James Bond. En dat deed hij met verve.

Voor Licence to Kill was Seiniger opnieuw van de partij. Hij ontwierp de Amerikaanse poster voor de tweede en laatste Bond-film met Timothy Dalton. Ook was hij verantwoordelijk voor de trailer waarin 007 een speciaal horloge draagt. Van het filmverhaal krijg je weinig mee, maar dat Timothy Daltons James Bond actie en explosies beloven is een zekerheid.

Seiniger had als stelregel dat een filmposter ‘anders’ moest zijn. Met name op de billboards langs de Amerikaanse snelwegen moest één beeld pakkend genoeg zijn om een complete film van twee uur te verkopen.

Dat wordt nog het best geïllustreerd door Seinigers posterontwerp voor Jaws. Van de ruim 2500 filmcampagnes waarbij de ‘godfather of movie advertising’ betrokken was, is en blijft dit toch wel de meest iconische.

Hoewel de minimalistische posters van For Your Eyes Only (van Bill Gold) en The Living Daylights (van Bacon/Reneric Design) sterk doen denken aan Tony Seinigers werk, is er nergens een duidelijke link te vinden dat The Seiniger Advertising Agency aan deze campagnes heeft meegewerkt. 

De week van Jan

Verlekkerd zat ik achter mijn toetsenbord: ze hebben de verkeerde, ze hebben de verkeerde! Totdat ik maar eens contact opnam met de man die het ‘zogenaamde’ nieuws mocht ontkrachten — bleek het toch wáár te zijn! Weg invalshoek, weg column.

Vooropgesteld dat het voor de nabestaanden van Jan Williams een groot verlies is, zitten we in James Bond-land zo lang zonder écht nieuws, dat het vermeende overlijden van een actrice met een mini staat van dienstje maar al te graag wordt opgepikt. Toegegeven: zo zit ik zelf ook in elkaar. En als journalist wil ik dat nieuws dan ook het liefst als eerste brengen.

Zo ook eind vorige week. Scrollend door de Instagram-posts komt daar een fanfoto met Jan Williams voorbij. ‘With great sadness…’ begint de bijbehorende tekst. Oei, dit komt mij wegens andere verplichtingen nu even heel slecht uit. Maar ja, als lichtend baken in de Bond-woestijn, kán ik het niet negeren. Ik ga gelijk op zoek naar een foto van Jan Williams.

Ik kom zo snel niet echt veel soeps tegen. Terug naar de Instagram-post, maar dat blijkt makkelijker gezegd dan gedaan. Ik kan dat hele bericht nergens meer vinden. Zal de bewuste poster inmiddels door hebben dat het een hoax is en het bericht hebben verwijderd? Ook verder op het net kan ik niets over Williams’ dood vinden.

Bond-girls Shirley Eaton, Jan Williams en Martine Beswick

Ik laat het zo en check de volgende dag nog een keer. Minimale (zeg maar bijna geen) aandacht voor ‘het overlijden’ van Jan Williams. Ja, een bericht waarin een geboorte- en sterfjaar worden gemeld, 1939 en 2026, met daarbij de aanvulling ‘op 82-jarige leeftijd’. Zo’n misrekening geeft te denken. En aangezien ik door de karige berichtgeving steeds meer begin te twijfelen over de ‘juiste’ Jan Williams, vind ik inderdaad een Jan Williams uit Ohio die eind maart overleed, op 82-jarige leeftijd!

Het moet bijna wel fakenieuws zijn op deze manier. Fansite MI6 meldt niets, evenals Bondstars, de organisatie waar oude Bond-sterren hun gesigneerde foto’s kunnen verkopen. Geen BBC, geen The Guardian. Ondertussen houd ik de Google-alerts nauwlettend in de gaten, want als Jan Williams wél is overleden, kan ik het niet níet vermelden.

Pas na het weekend krijg ik een melding over het overlijden van Jan Williams. 007 Magazine heeft het opgepikt, de site van Bond-autoriteit Graham Rye met wie ik in het verleden wel eens een aanvarinkje heb gehad. Wie niet, zou ik willen zeggen…

Rye heeft het overlijden van Williams geplaatst onder de datum van 10 april. Dat is op dat moment ruim twee weken geleden en ver voordat de eerste schamele posts op Instagram verschijnen. Het is niet eens de datum die me stoort, want zelfs voor antidatering valt iets te zeggen als je een levend archief bijhoudt. Het is het gebrek aan bronvermelding.

Nu lijkt mij Graham Rye iemand die zonder blikken of blozen zegt: ‘Als ik het meld, is het waar. Ík ben de bron.’ Een soort Marjolein Faber die, bij het voornemen om borden bij AZC’s te plaatsen met de tekst ‘Hier wordt gewerkt aan uw terugkeer’, beweerde dat zíj ‘beleid’ is.

Dus geen overtuigende bron en nog steeds geen grote nieuwsverspreiders die het overlijden van Jan Williams uit From Russia with Love vermelden. Je kan er maar druk mee zijn.

Toch maar eens een mailtje naar Anders Frejdh die veel optrekt met oude Bond-sterren. Ook Bill Koenig van The Spy Command eens vragen wat hij hiervan denkt. Hij reageert al snel dat hij de berichtgeving op de socials heeft gezien en al even in het duister tast als ik. Dan schiet mij een andere naam te binnen: Gareth Owen van Bondstars natuurlijk. Ik had al eerder naar contactgegevens van hem gezocht, maar ik kwam steeds uit op een formulier op de website. Ik vreesde daarmee in een poel van duizenden onbeantwoorde mails terecht te komen. Daar heb ik helemaal geen tijd voor.

Een ingeving: heeft Jeroen Krabbé niet eens iets doorgestuurd van Gareth Owen? Dat was ooit ter ere van een bijeenkomst op Pinewood Studios met cast- en crewleden van The Living Daylights.

De oude mails maar eens doorspitten. En na niet al te lange tijd popt daar inderdaad een reeks vrolijke foto’s op die Owen (in 2014!) naar Krabbé had gestuurd. In de forward-regel staat het e-mailadres van dé Gareth Owen, op dat moment nog de rechterhand van niemand minder dan Roger Moore met een mailadres gelinkt aan het kantoor van de oud-James Bond. Ik vraag me sterk af of dat adres nog bestaat.

Maryam d’Abo en Jeroen Krabbé op de foto van Gareth Owen

Binnen een mum van tijd bevestigt Owen het overlijden van Jan Williams op 10 april dit jaar. Hij heeft het gehoord van Williams’ dochter Emma.

En daar, na bijna drie weken ná haar dood, is er eindelijk het bewijs dat ik zocht. Graham Rye had gelijk op zijn website, ere wie ere toekomt. Die 82 jaar die ik elders tegenkwam, is slechts een onzorgvuldige rekenfout.

Toch blijf ik mij afvragen: waarom zwijgen de kranten, waarom zwijgt de BBC? Een actrice uit een klassieke Bond-film uit de Connery-periode, een topmodel uit de zestiger jaren; haar overlijden mag toch niet onvermeld blijven?

De week van Jan Williams deed mij denken aan zo’n dertig jaar geleden, nog voor de grote doorbraak van internet. Wie in de jaren 90 informatie opzocht over Akiko Wakabayashi, kreeg te lezen dat zij al jaren dood was. Geen grote obituary, geen overlijdensdatum, enkel de mededeling dat zij niet meer onder ons was. Dat nepnieuws werd uiteindelijk ontkracht door schrijver Raymond Benson, die naar Japan was gevlogen om research te doen voor zijn volgende Bond-boek The Man with the Red Tattoo. Hij ontmoette haar en kon ons melden dat de Bond-girl uit 1967 alive and kicking was. Wakabayashi had zich lange tijd geleden teruggetrokken uit de schijnwerpers en dat beviel haar uitstekend.

‘You Only Live Twice’, zullen we maar zeggen.

Evenals Wakabayashi, die na 1971 van het witte doek verdween, was Jan Williams na de jaren zestig in geen enkele film- of tv-productie meer te zien. Wel was zij nog een graag geziene gast tijdens Bond-evenementen. De kans dat zij, net als haar tijdgenoot, ook uit de dood zal opstaan, wordt door alle Bond-experts nihil geacht.

Na al het speurwerk van afgelopen tijd ga ik eindelijk maar eens van de zon genieten. Een stevige massage kan ik nu trouwens wel gebruiken...

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.