Creatieve censuur

Het moment waarop James Bond kritisch het zwijgen wordt opgelegd, zou wel eens sneller kunnen aanbreken dan je denkt…

Als groot fan van zowel James Bond als Star Trek, trek ik wel eens vergelijkingen tussen deze twee decennia oude franchises. De laatste tijd valt me echter op dat ik dit niet alleen voor de lol doe; externe financiële en geopolitieke factoren wegen steeds zwaarder mee in de creatieve processen die leiden tot de uiteindelijke producten van zowel Trek als Bond.

Door gastauteur Gert Waterink

Een concreet voorbeeld is terug te voeren op de laatste Star Trek-serie, die ik in dit stuk wil koppelen aan de aanstaande 26e James Bond-film. Het gaat om de nieuwe Star Trek-serie Starfleet Academy, die begin dit jaar in première ging. Het hoofdpersonage is Caleb Mir (gespeeld door acteur Sandro Rosta), een voortvluchtige die door zijn mentor – kapitein Nahla Ake (actrice Holly Hunter) – wordt toegelaten tot de prestigieuze Starfleet Academy.

Zoals bekend strijden zowel Star Trek als James Bond – op hun eigen manier – voor het welzijn van de mensheid. Of het nu gaat om één geheim agent of een voltallige bemanning: zij vechten allemaal tegen kwaadaardige geopolitieke machten, gevaarlijke kosmische gebeurtenissen of dystopische schurken, en dat alles binnen een utopische(re) wereld vol luxe, vrede, welvaart en harmonie. In de Star Trek-visie van Gene Roddenberry is juist die strijd naar die hoopvolle toekomst van groot belang. Het is deze worsteling die personages vormgeeft en hen dwingt tot zelfreflectie: hoe behoud je die welvaart, of hoe verander je de samenleving om van zo’n utopie een werkelijke, positieve realiteit te maken? In Star Trek wordt dit vaak aangeduid als ‘The Final Frontier’.

Bij de nieuwe serie Starfleet Academy lijkt dat element echter onder zwaardere druk te staan. Intensieve focusgroepen en kostbare marketingcampagnes op sociale media – gericht op financiële doelen voor de korte termijn – hebben geleid tot een serie voor jongvolwassenen die een nieuw publiek uit de meer cynische Gen-Z en Gen-A moet aanspreken. Paramount is van mening dat hoofdpersonage Caleb Mir precies het type persoonlijkheid is dat nodig is om een jonger publiek aan te trekken. Hij is een voormalige voortvluchtige crimineel, ideologisch gezien bepaald niet progressief – wellicht zelfs populistisch – en hij haalt vaak de slechtste karaktereigenschappen in jongvolwassenen naar boven.

Sandro Rosta als Caleb Mir in Star Trek: Starfleet Academy

In een van de afleveringen raakt hij tijdens een debatwedstrijd in een verhitte ruzie met een medestudent; een scène die doet denken aan de manier waarop Charlie Kirk destijds debatten ‘uitlokte’ en tegenpolen agressief met de hakken in het zand grotesk het eigen gelijk wilden behalen. In een andere aflevering ging Caleb Mir nog een stap verder door de fundamenten van de United Federation of Planets en Starfleet aan te vallen: „Federatie-propaganda! Een geruststellend, kolonialistisch lulverhaal, bedoeld om arme kinderen te hersenspoelen zodat ze de ‘goede strijd’ voeren voor de Big Brother die Starfleet is.” Er waren tijden – denk aan de jaren negentig – waarin zoiets creatief gezien absoluut ondenkbaar was.

Het mag echter geen verrassing heten dat deze versie van Star Trek veel minder kritisch staat tegenover de ideologie die momenteel door de executive powers in Washington D.C. worden uitgedragen. Star Trek is immers, per definitie, een Amerikaanse uitvinding. De huidige bazen in de entertainmentindustrie, miljardairs en kopstukken uit de big tech in de VS, faciliteren dit zonder al te veel moeite. Paramount, de eigenaar van de Star Trek-franchise die recentelijk ook Warner Brothers opslokte, staat nu onder leiding van CEO David Ellison, een fervent aanhanger van de huidige Amerikaanse regering.

En dus zien we nu dat de grondleggers van oprecht goede zaken – zoals de verdedigers van de democratie en voorstanders van internationale samenwerking binnen instituten als de Europese Unie, de Verenigde Naties en de NAVO – veel openlijker onder vuur worden genomen. Zelfs in series als Star Trek. Wat zegt dit over de fundamenten van de westerse populaire cultuur – inclusief de James Bond-reeks? Zullen zelfs de mildste vormen van politiek incorrecte kritiek op landen als Rusland, China of de VS uit scenario’s en dialogen geweerd gaan worden, simpelweg omdat een grote baas als David Ellison dat wil? Zullen creatieve censuur en ideologisch gestuurde propaganda binnenkort de hoeksteen vormen van hoe scenario’s worden geschreven?

Het voorbeeld van Star Trek is niet het enige dat me zorgen baart. Onze ‘eigen’ grote Bond-baas, Jeff Bezos, vertoont een vergelijkbare neiging om met zijn rijkdom de creatieve vrijheid van journalisten en schrijvers te beïnvloeden. Dit geldt in het bijzonder sinds Bezos de Amerikaanse krant The Washington Post overnam. In zijn eigen woorden: „We zullen dagelijks schrijven ter ondersteuning en verdediging van twee pijlers: persoonlijke vrijheden en vrije markten.” Ongebreidelde ongefilterde ‘vrijheid’ die enkel zijn machtsdenken ondersteunt? Blijkbaar gaat het hier om zijn ‘vrijheid’ losgekoppeld van beschaafd respect versus de creatieve vrijheid van zijn werknemers. Wanneer ‘vrijheid’ dan verwordt tot een louter ceremoniële ongefilterde sluier voor ongebreidelde rijkdom en zelfs verheerlijking van dictaturen, dan kan dat stof bieden voor toekomstige James Bond-films.

In de goede oude tijd was Ian Fleming behoorlijk scherp in zijn Bond-romans. Hij schroomde niet om politiek incorrect te zijn over de kwaadaardige autocraten in de Sovjet-Unie of het China van Mao. Weliswaar creëerde hij fictieve misdaadsyndicaten zoals SPECTRE om de incompetentie van de Sovjets niet al te scherp aan de kaak te hoeven stellen en om zo tot een neutralere benadering van slechteriken te komen. Zoals Dr. No zelf ooit zei: „Oost, west – het zijn slechts kompasnaalden, de één nog dommer dan de ander.”

Toch voorspellen de huidige ontwikkelingen in de VS iets onheilspellends. De fictieve scenario’s uit Star Trek en James Bond lijken tot leven te komen in de wereld van mediamagnaten als David Ellison en Jeff Bezos. En andersom geldt hetzelfde: hun macht drukt steeds zwaarder op het creatieve proces achter nieuwe Star Trek-series… èn Bond-films. Natuurlijk moeten films en series geen prekerige vehikels worden waarin voor- en tegenstanders van ‘woke’ elkaar in een soort creatieve doodsstrijd polariseren (laten we James Bond alsjeblieft niet nóg eens zien sterven). Maar het wordt pas echt gevaarlijk als we zelfs de kleinste pro-democratische daden – zoals die in Bond-films (waarin James Bond steevast strijdt tegen meedogenloze miljardairs en autocraten) en Star Trek-afleveringen voorkomen – gaan censureren. Om ze dan vervolgens te vervangen door propaganda die blindelings de grootsheid van (autoritair) bestuurde natiestaten verheerlijkt.

Ik wil juist Bond-films waarin we openlijk worden geconfronteerd met de elementen – en hopelijk binnenkort de overblijfselen – van autocratie. Films waarin nog steeds een krachtig, ethisch ‘goed’ personage centraal staat. Denk aan Checkpoint Charlie in Oost-Berlijn en de meedogenloze, Poetin-achtige generaal in Octopussy die jammerlijk faalt; of die nogal onhandige Chinese bewaker die in Skyfall door Patrice wordt neergeschoten en zo laat zien dat de Chinezen heus niet onoverwinnelijk zijn. Dergelijke elementen mogen absoluut niet geschrapt of gecensureerd worden in de aanstaande 26e James Bond-film.

Tegelijkertijd moeten we kritisch en behoedzaam zijn wanneer we onze protagonisten uit de populaire cultuur te nauw gaan verbinden met de kiemen van het kwaad. Het moment waarop James Bond – net als Caleb Mir uit Star Trek – een marionet wordt in handen van creatieve krachten (schrijvers) die autocratieën liever verbloemen of verheerlijken in plaats van ze te vernietigen, is het moment waarop wijlen Ian Fleming zich in zijn graf zou omdraaien. Die onwrikbare, onbevreesde en dappere politieke incorrectheid, gekoppeld aan een pro-democratisch en pro-Europees idealisme, vormden precies de reden waarom Ian Fleming ‘His Majesty’s Secret Agent’ James Bond 007 in het leven riep.

Ik hoop dat deze oproep nog niet te laat komt voor Steven Knight…

Click the Hide/Show button to read the op-ed in English:

The moment James Bond will be critically silenced might be upon us faster than you think….

[This op-ed was written in March, when “Star Trek: Starfleet Academy” wasn’t cancelled yet by Paramount & the Paramount-Warner merger wasn’t finalized yet]

As I am both a tremendous James Bond-fan and a Star Trek-fan, I sometimes make useful comparisons between the two decades old franchises. Lately though, it struck me that I am not doing this solely for the fun of it, but also because certain external financial factors are weighing in more heavily in the creative processes leading towards the final products of both Trek and Bond.

By: Gert Waterink

A concrete example has its roots in a new Star Trek series, which I want to connect in this piece to the upcoming 26th James Bond-film. It concerns the new Star Trek-series Starfleet Academy, which early this year premiered. The lead character is Caleb Mir (played by actor Sandro Rosta), a former fugitive who’s promoted to the elite Starfleet Academy by mother figure and captain Nahla Ake (actress Holly Hunter).

As you all know, both Star Trek and James Bond try to fight for the good of humanity to a certain extent, whether it concerns one secret agent commander or an entire ship’s crew of commanders: they all battle a giant evil geopolitical force, a dangerous cosmic event or dystopian villain within a utopian milieu of luxury, peace, prosperity and harmony. In the case of Gene Roddenberry’s Star Trek, it’s the struggle towards that battle that matters greatly. It’s this struggle that eventually builds characters and makes them more self-critical in maintaining that prosperity or altering parts of society to make utopia a positive reality. Trek often refers to this as “The Final Frontier”.

With the new show Starfleet Academy that element seems to be criticized more heavily. Intense focus group sessions and costly social media marketing efforts aimed on short-term financial goals resulted in a young adult show that needs to bring in new young Gen Z and Gen-A audiences. And main character Caleb Mir is exactly that personality that needs to bring in these young fans, Paramount decided. An ex-criminal and former fugitive, ideologically not exactly progressive, perhaps even populist, that frequently brings about the worst character traits of young adults.

In one of the more recent episodes, he’s angrily fighting a fellow student during a debate competition that’s reminiscent of how the late Charlie Kirk staged a debate ‘fight’. Last week Caleb Mir went even further by criticizing the very foundations of the United Federation of Planets and Starfleet: “Federation propaganda! Feel-good, colonizing bullshit to brainwash poor kids into fighting the good fight for Big Brother Starfleet.” There were decades, the 1990’s for instance, where this was an absolute no-go creatively.

But it shouldn’t come as a surprise that this iteration of Star Trek popular culture is far less critical about the ideology that’s currently preached by the present powers that be in Washington D.C. Star Trek by default ís an American invention no less. And today’s entertainment bosses, billionaires and big-tech moguls in the US are facilitating that without too many problems. Paramount, who owns the Star Trek franchise, is now run by CEO David Ellison, a staunch supporter of the current US administration.

On the other hand, the examples of true good, the protectors of democracy and supporters of human cooperation in institutions like the European Union, the United Nations and NATO, can now be grilled more openly. Even in shows like Star Trek. What does that say about the very foundations of western popular culture iterations, James Bond included? Will only the mildest bits of politically incorrect criticism about certain nation states like Russia, China or even the USA be filtered out from scripts and dialogues, because big boss David Ellison wants that to happen? Will creative censorship and ideologically driven propaganda soon become a cornerstone of how future scripts are being written?

The Star Trek example is not the only one that worries me. Our ‘own’ big Bond boss, Jeff Bezos, has a similar tendency to interfere with his wealth in the creative freedom of journalists and writers. This is especially the case when he acquired the American newspaper The Washington Post. In his own words: “We are going to be writing every day in support and defense of two pillars: personal liberties and free markets.” Apparently, it’s his own personal ‘freedom’ against the creative freedom of his employees. So when ‘freedom’ becomes merely a ceremonial veil for unbridled wealth best served by autocrats, it can become an issues for future James Bond films.

Back in the good old days Ian Fleming was pretty harsh in his Bond novels. He didn’t opt out to be political incorrect about those evil autocrats in the Soviet Union. Yes, he did create fictional crime syndicates like S.P.E.C.T.R.E. as not to totally grill the ineptitude of the Soviets and to at least create a more neutral approach to evil villains. As Dr. No once said himself: “East, West, just points of the compass, each as stupid as the other.”

Yet the current events in the USA forebode something sinister. The aforementioned fictional examples in scripts from Star Trek and James Bond come to life with moguls like David Ellison and Jeff Bezos. And vice versa, as their power starts weighing more heavily on the creative processes towards a new Bond-film or Trek-show. Off course I think that we shouldn’t make films or series intensely preachy so that woke or anti-woke supporters polarize each other into some sort of creative death (killing off James Bond, let’s not do it again please). But it becomes more dangerous if we start censoring the tiniest pro-democratic good deeds in Bond-films (James Bond is the epitome battling ruthless billionaire villains and autocrats) and Trek-episodes and replace them with propaganda elements that blindly hail the greatness of nation states.

Because I do want Bond-films in which we can openly be confronted with the elements, and hopefully soon remnants, of autocracy. In such a way that there’s still a profound self-assured ethically ‘good’ being presented to us. A Checkpoint Charlie in East-Berlin and a ruthless Putin-esque madman of a general in “Octopussy” who wonderfully falters, or a rather inept Chinese security guard being shot by Patrice in “Skyfall” who shows us that the Chinese are not always invincible: we can nót let such things be deleted or censored from the upcoming 26th James Bond-film. Vice versa, we ought to be critical and careful when we start associating our popular culture icons too much with the seeds of evil.

The moment when James Bond, like Star Trek’s Caleb Mir, becomes the puppet of creative (writing) forces who prefer hailing autocracies more than destroying them, is the moment when the late Ian Fleming turns in his grave. The unwavering unapologetically brave political incorrectness tied with pro-democratic pro-European (British) idealism, was the very reason Ian Fleming created His Majesty’s Secret Agent James Bond 007. I wish Steven Knight good luck with that.

‘Robert Pattinson in de race voor James Bond’

Toch nog twee namen, en niet de minsten: Robert Pattinson en Nicholas Hoult schijnen ook een screentest te hebben gedaan voor James Bond. Zowel Variety als THR en Deadline melden dit nieuws dat nog steeds met een korrel zou moet worden genomen, want officiële kanalen laten niets los. Waarom zouden ze ook tijdens een sollicitatieprocedure?

Robert Pattinson is natuurlijk veel te beroemd om James Bond gestalte te geven, althans als we de lijn van Eon Productions zouden volgen. Nu Amazon het voor het zeggen heeft, zou dit zomaar de juiste man op de juiste plaats kunnen zijn. In my humble opinion vinkt Pattinson alle juiste vakjes aan om een waardige opvolger van Daniel Craig te worden. Of komt het omdat ik hem tussen alle andere gegadigden het meest heb zien spelen?

Het is bij Pattinson de blik in zijn ogen waardoor ik het geloof. Bij Nicholas Hoult moet ik toch altijd denken aan een zachtgekookt ei.

Recentelijk werkte Robert Pattinson nog mee aan de derde Dune-film van de nieuwe Bond-regisseur Denis Villeneuve. Momenteel draait de steracteur in Londen zijn tweede Batman-film. Batman als Bond — who cares?

Met zijn veertig lentes zou Pattinson in het rijtje Timothy Dalton en Pierce Brosnan vallen, die beiden begin veertig waren toen zij de rol van James Bond aannamen. Een prima leeftijd om toch zeker tien jaar en minimaal drie films mee voort te kunnen.

De screentest van de ‘vijf’ mogelijke kandidaten vonden volgens onbekende bronnen vorig weekend plaats bij de Bray Studios nabij Londen. Wie de nieuwe James Bond gaat worden, zal niet al te lang meer op zich laten wachten. Wie weet komen de filmmakers wel met een compleet andere naam op de proppen.

Wederopstanding

De geruchtenmachine is welhaast bezweken onder het gewicht van het Bond-nieuws van de laatste week. Nieuws dat nauwelijks nieuws te noemen is, maar o zo nieuwswaardig bleek te zijn. Het bewijst maar weer dat de wereld smacht naar een nieuw James Bond-avontuur, verpakt in de vraag: wie wordt de nieuwe Mr. Kiss Kiss Bang Bang?

Likkebaardend vreet ik ieder nieuwtje alsof het een slagroomtaart is. Het is daarbij alleen wel van belang de feiten in het vizier te houden. De selectieprocedure rondom de nieuwe Bond lijkt deze keer om de meeste stemmen te gaan, met een blanco stem voor de mystery guest.

Drie kandidaten (volgens welingelichte bronnen) plus een vierde naam (volgens diezelfde bronnen). Wie de bronnen zijn, dat dondert niet. Het gaat over James Bond en dan zit iedereen nog steeds op het puntje van zijn stoel.

Ergens is het natuurlijk fantastisch dat een niet-geverifieerde auditieronde zoveel stof doet opwaaien. Zelfs de grootste James Bond-hater wil weten wie de nieuwe nul-nul-zeven wordt.

De tijd voor een nieuwe Mr. Kiss Kiss Bang Bang – een geuzennaam die ik graag nieuw leven wil inblazen – is meer dan rijp. Bij een recentelijk bezoek aan Londen, toch de hoofdstad van James Bond, viel het mij op hoeveel prullaria er te koop is van Harry Potter. Op elke straathoek word je ermee doodgegooid. Souvenirwinkels puilen uit van toverstafjes in alle soorten en maten.

Kijk je verder, dan kom je naast de tovenaarsleerling van alles tegen over Disney, Star Wars, The Lord of the Rings, Jurassic Park, Marvel, DC, Game of Thrones en zelfs van The Da Vinci Code, Jumanji en The Odyssey. Het kan aan mij liggen, maar ik vind dat niet handig van de licentiehouders van James Bond. Een 007-logootje bij de ingang van de winkel met een aantal spulletjes van de geheim agent had hier niet misstaan. Dan had ik er zelf ook nog wat aan. Bovendien blijft Bond op die manier zichtbaar in het straatbeeld. Hoe handig als je al jaren geen films meer produceert?

Vorige week zat een vriend verlekkerd voor de televisie; er werd James Bond-nieuws aangekondigd. Met chips en cola nam hij plaats voor het tv-scherm, hartslag iets verhoogd. Eindelijk zou daar het nieuws bekend worden gemaakt waarop iedereen al zo lang wacht — wat anders hadden het kunnen zijn?

Dat viel dus bar tegen. En dat heb ik geweten. Mijn telefoon stond roodgloeiend door belletjes van boze buurtgenoten en minder bekenden die zich bekocht voelden door de NPO. Zelfs politiek Den Haag begon zich erin te mengen. Rob Jetten was ‘not amused’. Alsof ik er iets aan kan doen. Ik had de redacties juist gezegd dat ik geen zin had om te speculeren. Zolang er nog geen kogel door de kerk is: mij niet bellen. Sinds die tijd staat mijn telefoon uit.

Dat laatste kan ik overigens iedereen aanbevelen. Huis en tuin herfstklaar gemaakt, de laatste zonnesteken de deur uit, de winterdekens uitgehangen. Eindelijk weer eens ruimte voor herfstwandelingen door het bos, een eerlijk wildgerecht afgeblust met een Grand Cru van Château Marquis de Mons en als dessert had ik trek in een avondje bios met Casino Royale. Nou, viel dat even tegen…

Groots aangekondigd in koeienletters; de wereldwijde hervertoning van deze twintig jaar oude Bond-film was in oktober in geen velden of wegen te bekennen in de Nederlandse bioscopen. Ze hadden de memo niet ontvangen.

Als alternatief zag ik daarom Skyfall op het thuisscherm, een zeldzaam goede Bond-film. Eén die hoop geeft voor de toekomst. Want dit is opnieuw de derde film van een Bond-acteur die de hoogste ogen gooit. Gold dat voor Sean Connery met Goldfinger en voor Roger Moore met The Spy Who Loved Me; Skyfall is onbetwist Daniel Craigs hoogtepunt. Ook een eerste film van een nieuwe Bond-acteur viel nooit tegen, wat statistisch gezien betekent dat we de komende tijd goed zitten.

Nu maar hopen dat de nieuwe makers het hoofd een beetje koel houden en kunnen voldoen aan de hoge verwachtingen. De nieuwe Bond gaat onherroepelijk de vergelijking aan met zijn voorgangers. Hij zal ons vertellen dat hij van jongs af aan al fan is van de serie en daarom zijn stinkende best gaat doen er iets van te maken, en dat hij Sean Connery, Roger Moore, Pierce Brosnan én Daniel Craig allemaal waardeert om hun eigen kwaliteiten, maar dat hij het tóch net even anders gaat doen. Het script is ditmaal van het hoogst haalbare niveau en de regisseur is zó kundig en heeft zó’n unieke visie; het zijn torenhoge verwachtingen die nauwelijks waar kunnen worden gemaakt.

Maar het belangrijkste aan alles: we mogen straks weer even wegdromen in de wereld van nul-nul-zeven. Een wereld die node werd gemist en de laatste jaren louter bestond uit herhalingen. Piekfijne herhalingen van films die ze ons nooit meer kunnen afpakken, waarin je jezelf iedere keer weer even verliest; de beelden, de klanken, de wetenschap naar wat er komen gaat.

Wij weten dát het komen gaat, en als de aankondiging een dezer dagen daar is, zal de wereld aan onze zijde staan. We zullen worden overspoeld met vragen en meningen. Het enige advies dat wij kunnen geven: het komt goed.

Bond zei het al in Skyfall: „Everybody needs a hobby.” „So what’s yours?”, wilde Silva weten. „Resurrection.”

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Screentest Callum Turner achter de rug

Overige acteurs volgen dit weekend

Acteur Callum Turner heeft gisteren zijn screentest voor de nieuwe James Bond gedaan, aldus Daily Mail. Vandaag en morgen staan er andere namen op het programma, onder wie Jack Lowden en Josh O’Connor. Ondanks eerdere berichten dat hij niet meer meedeed, is Jacob Elordi volgens geruchten nog steeds in de running voor de rol van 007.

Met Turner, Lowden en O’Connor lijken de filmmakers toch voor een minder jonge James Bond te kiezen dan eerder werd aangegeven. De drie Britten zijn allen geboren in 1990 en op dit moment 36 jaar. In vergelijking met Daniel Craig; die werd 38 jaar tijdens de opnamen van zijn eerste Bond-film Casino Royale in 2006.

Alleen de Australische acteur Jacob Elordi (29 jaar) is relatief jong. Te vergelijken met landgenoot George Lazenby die in 1968 op 29-jarige leeftijd werd verkozen tot James Bond.

Naast bovengenoemde vier namen behoort een vijfde onbekende kandidaat ook nog tot de mogelijkheden. Witte rook zal op zijn vroegst volgende maand worden verwacht.

THR: ‘Screentests James Bond komend weekend’

Volgens vakblad The Hollywood Reporter vinden de laatste screentests voor de nieuwe James Bond komend weekend plaats in Londen. Of er drie of vijf namen op het lijstje staan, is onduidelijk. Anonieme bronnen melden het blad dat acteurs Jack Lowden en Callum Turner hoe dan ook van de partij zijn.

Jack Lowden en Callum Turner

Wie er volgens THR níet op staat, is Jacob Elordi. Een naam die de laatste week de kop weer op stak. Ook Jack O’Connell is volgens het blad verdwenen als mogelijke kandidaat.

Van oudsher bevat de laatste testronde voor de nieuwe James Bond een scène uit From Russia with Love, waarin de kandidaat-James Bond, gekleed in een tuxedo en een pistool in de aanslag, zijn beste versie van 007 laat zien. Of dit er ook zo aan toegaat onder de nieuwe producenten Amy Pascal en David Heyman, is niet bekend. THR vermeldt dat er in drie testronden zijn, waarin stunts, dialoog en screen presence centraal staan.

Vervolgens blijft de vraag: wanneer wordt de nieuwe naam bekendgemaakt? Wat mij betreft zo gauw mogelijk.

Foley artist Peter Burgis (78) overleden

De Britse foley artist Peter Burgis is overleden, meldt onder meer Daily Express. Burgis werkte mee aan de eerste twee James Bond-films met Daniel Craig: Casino Royale (2006) en Quantum of Solace (2008).

Peter Burgis was gedurende dertig jaar betrokken bij een kleine vierhonderd film- en televisieproducties, waaronder de Harry Potter-films, The King’s Speech, Gosford Park, Slumdog Millionaire, Atonement, Children of Men, Sherlock Holmes en Mission: Impossible – Fallout. Hij won tweemaal een Emmy Award, onder meer voor Band of Brothers.

Peter Burgis werd 78 jaar.

Secret mission

Welkom in James Bond-maand. Want in oktober gaat het gebeuren. De maand bij uitstek om de nieuwe naam het wereldtoneel op te tillen. De maand dat Casino Royale de bioscoopzalen opnieuw zal bestormen. En de maand dat ik afreis naar Londen. Of mijn bezoek te maken heeft met de nieuwe nul-nul-zeven? Daarover mag en kan ik in dit stadium helaas niets zeggen. Secret mission…

Hier en daar lees ik wel eens wat. Laatst nog een heel boek. Een boek dat ik eerst zelf had geschreven en daarna weer helemaal terug moest lezen om verbeteringen door te voeren. Ik ben er nu wel even klaar mee met dat boek, al kan ik het iedereen van harte aanbevelen. Ook ditmaal weer boordevol James Bond-referenties, terwijl het nergens over James Bond gaat.

Hier en daar lees ik dus wel eens wat. Zoals een opiniestukje over de liefde die de Broccoli’s hadden voor James Bond. Een liefde die een kolos als Amazon nooit op die manier kan uitdragen. Daarvoor is Amazon te groot en James Bond slechts een radartje.

Toch blijf ik erbij dat ook voor een techreus als Amazon James Bond een grote vis is. Zeker als je ziet welke mensen zich aan het project hebben verbonden; dit kán niet foutgaan, wil ik heel graag denken. En dat denk ik dan ook.

Wel een raar idee dat voor het eerst in de 65-jarige historie van de James Bond-films er geen Albert R. Broccoli meer bij de begintitels zal prijken. Een naam die stond voor kwaliteit met een hoog entertainmentgehalte. In plaats daarvan zal er een Amazon MGM-titel verschijnen. Zolang ze maar wegblijven van dat Prime-logo met dat zogenaamde lachebekje. Het is anders toch een beetje als een vijfsterrenmaaltijd in een McDonalds-verpakking.

En als die gunbarrel dan eindelijk sinds No Time to Die weer opent op het bioscoopscherm, dan is dat hele gedoe rond die overname verleden tijd en kunnen we ons heerlijk twee uur laten meevoeren door een nieuwe James Bond-film. Hoop ik. Zolang Jeff Bezos zijn blauwe busjes in de garage laat staan en als hij, álsjeblieft, zijn vrouw thuishoudt.

With all due respect; met een jongere James Bond is de rol voor Lauren Sanchez als mogelijke Bond-girl, godzijdank, wel uitgespeeld. Oké, omdat Jeff het niet kan laten: één klein rolletje voor zijn echtgenote als ‘anchor’, zoals ze in haar tien laatste filmrollen staat vermeld. Huw Edwards hoeven ze toch niet meer te bellen.

Over de liefde voor James Bond gesproken; dit was een liefde die vooral diep zat bij wijlen Cubby Broccoli, de godfather van de Bond-films. Dochter Barbara hield bovenal van haar vader. Ze vond het lullig voor die ouwe als zijn geesteskindje een stille dood zou sterven. Met gezonde tegenzin nam zij daarom de producententaak op zich en toen de vader zag dat het goed zat (zie GoldenEye), kon hij vredig zijn ogen sluiten.

Dat er meer was dan James Bond, heeft Barbara Broccoli nooit onder stoelen of banken gestoken. Zij wilde met alle geweld ook andere films maken. Verhalen die dichtbij haar stonden en verder van het publiek. Nou, dat is gelukt. Het is als de oude broccoliplantage: uit de grond gestampt door vader, die eerst als kneuterboertje het tij mee had en door een slimme positie in de markt zijn product van een gouden label kon voorzien. Toen hij begon na te denken over zijn opvolging, bleek de eerste lichting kinderen hun heil liever elders te zoeken, waarna de stiefzoon en de jongste dochter overbleven om de toko bijna als vanzelfsprekend draaiende te houden. Maar of zij net zoveel van broccoli hielden als hun vader…

De dochter hield zichzelf op de been door een nieuwe vrucht te zaaien. Deze ruwe bolster was háár compositie, compleet geoogst naar háár smaak. Ze hield van zijn mondgevoel, zijn geur, de manier waarop hij in de hand lag en eruit at. Het werd een regelrechte liefde voor dit bijproduct, terwijl de hartstocht voor het hoofdbestandsdeel waar haar vader een leven lang voor had gestreden, steeds verder op de achtergrond raakte.

Het zijn de nieuwe mensen achter het product waarop alle hoop nu is gevestigd. Daarmee zit het honderd procent snor. Zo’n Steven Knight, de man achter Peaky Blinders, ziet het als eervolle taak de Bond-vlag hoog te houden voor niemand minder dan voor koning en vaderland. Als rasechte Engelsman groeide hij op met James Bond; een liefde die hem met de paplepel werd ingegoten.

Denis Villeneuve, weliswaar een Canadees, maar ook hij werd in zijn jeugd geïnfecteerd door James Bond. Het is zijn eer te na een slechte film te maken, laat staan een slechte Bond-film. Tel daar zo dadelijk de jongen bij op die nooit durfde te dromen van de rol waarin hij is gecast. Een jongen die zich als tiener liet meevoeren door de avonturen van Sean Connery, Roger Moore en Pierce Brosnan. Eentje die de benadering van Timothy Dalton en Daniel Craig verstaat en de emotionele lading van George Lazenby waardeert. Ook hij zal ons niet laten vallen.

Wat geen liefde voor James Bond? Met het juiste team met de neuzen dezelfde kant op, is ook voor ons een schone taak weggelegd: wij mogen dit team niet laten vallen. Zo’n eerste Bond-film met een frisse kop is altijd extra spannend. De messen zullen geslepen zijn, de te vullen schoenen reuzengroot. Wij moeten als één blok achter het nieuwe product gaan staan. Dat zijn wij aan James Bond verplicht. Dat zijn wij verplicht aan Cubby Broccoli. Verplicht aan alles dat ons Bond-adepten maakt…

Noem me een dweper, een romanticus, een opportunist. Zij zijn de mensen die het moeten gaan doen. Wij zijn de mensen van wie zij het moeten hebben. 

Want als ik straks in Londen met een Union Jack… Oeps, praat ik toch bijna mijn mond voorbij. Secret mission…

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.