Editor ‘No Time to Die’ overleden

Elliot Graham, de filmeditor van de James Bond-film No Time to Die, is op 50-jarige leeftijd overleden. Dat meldt onder meer The Hollywood Reporter.

Het nieuws over zijn overlijden werd maandag gedeeld door Dan Jinks, producent van de film Milk (2008), die op Facebook een eerbetoon bracht aan de editor:

„Milk zou niet op deze manier tot stand zijn gekomen zonder het geweldige werk van onze editor Elliot Graham”, schrijft Jinks. „Hij werd genomineerd voor een Oscar voor zijn rol. Ik hoorde dat hij het afgelopen weekend uit het leven is gestapt. Ik heb zoveel gedachten en gevoelens over deze lieve, vriendelijke en eigenzinnige man. Voor nu zeg ik alleen: rust in vrede, Elliot.”

Graham oogstte veel lof voor zijn werk aan de biografische film Milk van regisseur Gus Van Sant. De film, met Sean Penn als Harvey Milk (de eerste openlijk homoseksuele man die werd verkozen in een openbaar ambt in Californië), werd in totaal voor acht Academy Awards genomineerd.

Enkele jaren later werkte Graham opnieuw samen met Van Sant aan het romantische drama Restless (2011).

Gedurende zijn meer dan twintigjarige carrière in Hollywood werkte Graham aan uiteenlopende grote producties. In 2022 won hij samen met Tom Cross een BAFTA Award voor Beste Montage voor No Time to Die (2021).

Elliot Graham en Tom Cross met hun BAFTA’s

Zijn overige werk omvat onder meer titels als: X2 (2003), Superman Returns (2006), 21 (2008), Steve Jobs (2015), Beasts of No Nation (2015), Molly’s Game (2017) en Captain Marvel (2019). No Time to Die was de laatste film waaraan Elliot Graham zijn medewerking verleende.

Daniel Craig voelt zich vrijer na James Bond

Daniel Craig haalt meer plezier uit zijn rollen nu hij James Bond niet meer speelt. „Ik werk harder dan ooit, maar ik geniet er ook meer van dan ooit”, vertelt hij in gesprek met The Radio Times.

De 57-jarige acteur zegt dat hij nu meer kansen krijgt om verschillende dingen te doen. „Toen de Bond-rol nog een groot deel van mijn leven was, voelde de tegenstelling tussen die rol en een andere rol soms ongemakkelijk.”

Craig was tussen 2006 en 2021 te zien in vijf verschillende Bond-films. In de laatste jaren van zijn Bond-carrière liet hij zich vaker uit over de tol die de rol eiste. „Om heel eerlijk te zijn, dacht ik: ik weet niet of ik het nog een keer kan doen. Ik eindigde de opnames van Spectre met een gebroken been”, zei hij in 2021 bij zijn laatste Bond-optreden in No Time to Die.

De zoektocht naar een nieuwe acteur voor de rol van James Bond is momenteel nog bezig. Veelgenoemde namen zijn onder meer Taron Egerton, Aaron Taylor-Johnson en Callum Turner. Denis Villeneuve, de regisseur van de recente Dune-films, zal de volgende James Bond-film regisseren.

Daniel Craig is vanaf vrijdag te zien in het derde deel van de Knives Out-filmreeks: Wake Up Dead Man: A Knives Out Mystery, waarin hij opnieuw de rol van detective Benoit Blanc vertolkt.

Bron: NU.nl

Muzikant Luís Jardim (75) overleden

Op de dag van wat zijn vijfenzeventigste verjaardag had moeten zijn, overleed gisteren de internationaal gerespecteerde Portugese percussionist, multi-instrumentalist en producer Luís Jardim. Jardim was als percussionist betrokken bij de soundtrack van No Time to Die.

Geboren op Madeira, studeerde hij bedrijfskunde in het Verenigd Koninkrijk. Tussen 1973 en 1977 verkocht hij onder de naam Rouge zo’n vier miljoen platen. Zijn muziek trok de aandacht van producer Trevor Horn, wat het begin was van een vruchtbare samenwerking.

Jardim was betrokken bij baanbrekende albums als The Lexicon of Love (ABC), Slave to the Rhythm (Grace Jones), Adventures in Modern Recording (The Buggles), Welcome to the Pleasuredome (Frankie Goes to Hollywood), Infected (The The) en The Seeds of Love (Tears For Fears).

Met Paul McCartney

Zijn werkzaamheden strekten zich uit tot medewerking met talloze artiesten, waaronder Paul McCartney, Eric Clapton, David Bowie, Rolling Stones, Björk, Duran Duran, Robbie Williams, Madness, Celine Dion, Tom Jones, Cindy Lauper, Gloria Estefan en David Gilmour. Ook live was hij onmisbaar: Jardim trad op met Tina Turner, George Michael, Rod Stewart en Marillion, waarbij hij percussie, drums, bas én gitaar combineerde.

Zijn muzikale bijdrage reikte zelfs tot de wereld van film: hij werkte mee aan soundtracks van onder andere Rain Man (1988), A Fish Called Wanda (1988), Gladiator (2000), The Bourne Ultimatum (2007), Madagascar 2 (2008) en No Time to Die (2021).

Schaalmodel Daniel Craig als James Bond

Hot Toys komt volgend jaar met een schaalmodel 1:6 van Daniel Craig als James Bond in No Time to Die. Onderstaande afbeelding is een prototype, het uiteindelijke resultaat kan dus nog veranderen. De prijs van het model bedraagt 236,65 euro.

Klik hier voor meer informatie en foto’s.

All the time in the world

Bestaat er zoiets als ‘het duurt te lang’? Hoe lang kan iets duren totdat het te laat is? Dat het over is en dat we nooit meer een nieuwe James Bond-film te zien krijgen?

Het is weer tellen geblazen, want hoewel het echt nog wel even duurt voordat we dat magische gat van zesenhalf jaar tussen Licence to Kill en GoldenEye naderen, beginnen de jaren inmiddels wel te tellen. Helemaal als je bedenkt dat er nog steeds geen concrete plannen zijn. Althans, voor zover bekend. Maar het lijkt me een utopie te bedenken dat er op dit moment achter de schermen spijkers met koppen worden geslagen.

Om het interbellum tussen Timothy Dalton en Pierce Brosnan te evenaren, hebben we vanaf nu nog drie jaar te gaan. Is te doen, zou je zeggen, maar zolang eerst Chitty Chitty Bang Bang moet worden geremaked om te kijken of het klikt tussen Eon en Amazon, is die drie jaar voorbij voordat Barbara er erg in heeft en zitten we nog steeds zonder nieuwe Bond. Een nieuw record ligt in het verschiet. Een diepterecord wel te verstaan.

James Bond zal geduldig wachten en wij met hem. Hoe graag we die nieuwe film ook willen; áls hij terugkomt, hoe lang dat ook duurt, zal hij inslaan als een bom. Van geen enkel filmpersonage vraagt de wereldpers zich zo massaal af wanneer hij terugkomt of dat het echt afgelopen is. Getuige de laatste minuten van No Time to Die is dat geen absurde gedachte, ondanks dat de aftiteling belooft dat hij terugkeert. Achteraf gezien is het natuurlijk hoogst onhandig geweest om Bond om te brengen zonder toekomstplan. Dan kun je nog zo hard aftitelen ‘James Bond Will Return’, als hij vervolgens na drie jaar nog steeds niet is opgestaan — Jezus had er slechts drie dagen voor nodig.

Als het om James Bond gaat, en zeker als we straks die nieuwe man gepresenteerd krijgen, zal elk zichzelf respecterend medium weer volop meetieren met de hausse. Bond blijft de gemoederen bezighouden zoals geen ander fictief personage dat kan. Wat dat betreft maakt het dus niet uit dat het deze keer allemaal wat langer duurt. Áls hij terugkeert, doet hij dat met veel bombarie.

Dat het met trompetgeschal zal gaan, heeft hij ook wel nodig. Voor jou en mij die het nieuws (welk nieuws?) rond James Bond op de voet volgen, is hij ondanks zijn afwezigheid nooit echt weggeweest. Maar de toevallige bioscoopvoorbijganger moet bij de kladden worden gegrepen: hij komt terug!

Zo ging ik vijf jaar geleden op kraamvisite bij een collega, zegt haar echtgenoot die schijnbaar van mijn afwijking afwist: ‘Ik heb wel zin om dit weekend naar James Bond te gaan…’ Dit moet in februari 2020 zijn geweest, een maand voordat James Bond van april naar november werd verplaatst en daarna nog tweemaal werd doorgeschoven.

Hieruit blijkt maar dat de bioscoopganger helemaal niet met James Bond bezig is en komt kijken wanneer het hem uitkomt. Dat zij nu al ruim drie jaar (‘Drie jaar alweer?’, zeggen ze dan) niet naar een nieuwe Bond-film zijn geweest, valt ze helemaal niet op. Als de aankondig van de nieuwe 007 overal weer te zien is, schrikken ze ineens wakker en willen ze wel komen, zelfs als de film nog niet draait.

Er zijn ook mensen die weinig tot niets met Bond hebben (het overgrote deel van de wereldbevolking). Zo bleek onlangs tijdens een werklunch. Een vrouwelijke collega stond nogal te kijken van mijn hobby, zoals ik James Bond noem. Zelf had zij er helemaal niets mee. Haar man ging wel eens kijken, maar verder kon ze zich geen voorstelling van mijn gekte maken. Terwijl wij normaal gesproken goed met elkaar overweg kunnen, meende ik zelfs een bepaalde spot in haar woorden te ontwaren. Geen persoonlijke aanval, meer een compleet andere wereld waarin wij elkaar nooit zullen treffen. En dat hoeft ook helemaal niet.

Nog zo’n moment met een tamelijk nieuwe collega. Prima gozer, behalve als je samen een training volgt en hem wordt gevraagd om de slechtste film die in hem op komt te noemen. ‘James Bond!’, floepte hij eruit. Ik maakte gelijk het gebaar van ‘meen je dat serieus?’ Weer een andere collega zag mijn verbolgenheid en merkte later op ‘Je was aangedaan hè?’ Dat was ik zeker. Een steek onder water. Bóven water zelfs. Zo open en bloot, het voelde als verraad.

Hoeveel hij ook wordt beschimpt, voor James Bond zal het nooit te laat zijn. Hij komt wanneer hij komt. Hij komt wanneer het zijn tijd is. Vooralsnog heeft hij alle tijd van de wereld.

Dat kun je ook beschouwen als luxepositie. Voor degenen die zich James Bond nog herinneren van vroeger, zal het een vrolijk weerzien zijn, ook al is zijn oogopslag veranderd. Voor de nieuweling, de tiener die met zijn vader naar de bios gaat, gaat er een nieuwe wereld open. Of hij vindt er niks aan, kan ook nog. Either way, James Bond zal zijn publiek opnieuw vinden, dat heeft hij altijd gedaan. Al ging het vroeger wat soepeler omdat we de eerste 27 jaar nooit zonder nieuwe film in het verschiet zaten.

Het kan zomaar tien jaar duren voordat Bond herrijst, en over tien jaar komt hij zeker terug omdat het romanpersonage dan te grabbel ligt voor iedereen die er iets mee wil. Minus alle aan Eon Productions gelieerde copyrights, zoals muziek, logo’s en aanverwante trademarks, maar dat is een ander verhaal.

Vraag ik mij ondertussen wel af of ik Barbara Broccoli moet blijven steunen in haar standvastigheid. Niet dat het een of het ander enig verschil maakt, want ik kan heel vaak roepen dat zij ook maar een mens is en tegenover ons geen verplichting heeft een film te maken, daar krijgen we echt niet sneller een film mee. Aan de andere kant zie ik ook dat die hele Bond-kloek vastzit en onwrikbaar lijkt. Goed, het zijn minkukels daar bij Amazon, daar wil ik met alle plezier in mee, maar daar liggen voor 50 procent wel de rechten van onze filmheld, dus er moet links of rechts van welke kant dan ook worden meegegeven. Bovendien doet Amazon het zonder Bond ook prima, en de online winkel van Eon Productions trouwens ook, maar Eon heeft Amazon eerder nodig dan andersom. Dus een beetje water bij de wijn is gewoon noodzakelijk. En wat zou het als Amazon een belabberde spin-off over een willekeurige 00-agent de streamingether in schiet? Alsof Road to a Million zo’n artistiek hoogtepunt is. Waar blijft dat tweede seizoen trouwens?

Mag ik ook deze keer weer afsluiten met een pluim voor dat o zo heerlijke platenlabel La-La Land dat deze keer Licence to Kill uit de hoge hoed tovert. Hoewel een van de mindere Bond-scores, verdienen wij natuurlijk wel een complete soundtrack van wijlen geweldenaar Michael Kamen, van wie ik liever Lethal Weapon of Robin Hood hoor. Wie weet overtreft deze deluxe edition de stoutste verwachtingen. We hebben een firma als La-La Land broodnodig in tijden van deze ongewilde Bond-loze jaren. James Bond heeft dan wel alle tijd van de wereld, wij hebben dat zeker niet.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Bond Is Back

James Bond op het NOS Journaal! Ik zag het zelf. Mijn moeder appte me, de volgende ochtend sprak een collega mij erop aan. James Bond op het achtuurjournaal; het was een hele happening. Bond Is Back!

Wat was er eigenlijk aan de hand dat de geheim agent van zestigplus ineens prime time op de Nederlandse beeldbuis verscheen? Engelandcorrespondent Fleur Launspach (het nichtje van Rik die weer de zwager is van Famke Janssen) kon het ons ook niet precies duidelijk maken. Komkommernieuws tussen alle oorlogen door.

Hoe keert James Bond terug op het filmdoek, vroeg Fleur zich af, nadat zij tot de lumineuze ontdekking was gekomen dat ze in Londen al drie jaar geen nieuwe Bond-aankondiging had zien hangen. Of had ze een aflevering gemist?

Het antwoord op die vraag is alleen niet aan ons. De enige die daarover gaat is Barbara Broccoli, maar zij kwam niet aan het woord. Het lijkt erop dat de producente zelf met de handen in het haar zit rond deze kwestie. Wat als iedere scheet als aanstootgevend wordt ervaren? Ze ligt er al drie jaar wakker van.

James Bond moet opnieuw worden uitgevonden. Graag zelfs. Met een nieuwe hoofdrolspeler is het nodig om uit een ander vaatje te tappen, wat heeft het anders voor nut gehad om die vorige om te leggen? Iedereen tevreden stellen gaat sowieso niet lukken, dus schuren doet het links- of rechtsom altijd. Het gaat erom de grenzen op te zoeken. Met moedwillig heilige huisjes omverschoppen is niemand gebaat, maar James Bond hoeft ook niet gelijk een geitenwollensok te worden. Hij mag best stoute dingen doen, daarom houden we zo van hem. Bovendien staat de wereld in lichterlaaie. Een onorthodoxe aanpak is daarbij dikwijls noodzakelijk.

Na drie jaar stilte zou je inmiddels verwachten dat ze er achter de schermen wel zo’n beetje uit zijn. Maar nee. Vooralsnog lijkt de producente zich niet te bekommeren om haar kroonjuweel. Was ze er al uit welke kant het Bond-personage op moet gaan, dan had ze toch wel iemand gecast en ons dat laten weten? Hoe heerlijk moet het zijn om de wereldpers weer even aan je voeten te hebben door de nieuwe nul-nul-zeven op een podium te hijsen? Bond Is Back. Drie woorden, daar kunnen we voorlopig een hele poos op teren.

Zonder ook maar één Bond-film te hebben gemaakt de laatste drie jaar (of eigenlijk vijf, want de laatste draaidag van No Time to Die was eind oktober 2019) floreert Eon Productions als nooit tevoren door alle rommel die het bedrijf te koop aanbiedt in de 007 Store. Van loensende beertjes en truttige eierdopjes tot luxueuze met diamanten afgezette gouden hangers. En er zijn dus mensen die dit kopen, want Eon vaart er wel bij zonder zich ook maar enigszins druk te hoeven maken om een nieuwe film. Waarom moeilijk cashen als het ook makkelijk kan?

Ondertussen is Bond back op Prime, waar de gehele collectie weer in de etalage staat. Persoonlijk vind ik dat prettig voor als ik even snel iets wil checken. Daarnaast is John Barry’s Goldfinger opnieuw uitgeven door La-La Land Records en ondanks dat het ons geen nieuwe muziek biedt, is het eervol dat er nog steeds aandacht is voor oude Bond-muziek. Bovendien blijft daarbij de hoop bestaan dat er ooit nog een dubbel-cd van Moonraker verschijnt. Eveneens worden deze maand de reclames op RTL 7 weer onderbroken door compleet uitgerekte Bond-films op tv en als klap op de vuurpijl is Bond back in de bioscoop: Octopussy als onderdeel van Koolhovens Keuze en Diamonds Are Forever bij Eye in het kader van Amsterdam als internationaal filmdecor.

Bond Is Back, maar we moeten het wel van de oude hebben. Meer en meer verwordt 007 tot ‘a relic of the Cold War’, om met M uit GoldenEye te spreken; een film waarvan de productie dertig jaar geleden begon. Dat James Bond net als iedere zestigplusser meer verleden áchter zich dan toekomst vóór zich heeft, wordt versterkt door het feit dat het volgend jaar twintig jaar geleden is dat Daniel Craig werd benoemd als voorlopig laatste 007 en dat zijn vierde film Spectre dan alweer tien jaar oud is. Dat is de voorlaatste Bond-film. Laat dat even goed bezinken om te beseffen dat het gebrek aan nieuwe Bond-impulsen járen geleden al is ingezet. Twee films in tien jaar tijd. Kariger hebben we nooit meegemaakt.

De Britse Bond-expert professor James Chapman vat het mooi samen in gesprek met Fleur Launspach, want, zegt hij, ‘James Bond is bovenal een fictief personage dat we vooral met een korrel zout moeten nemen’. Als de filmmakers dát nu eens als uitgangspunt nemen, en James Bond weer met een knipoog benaderen, dan zal het allemaal wel meevallen met die nieuwe ‘sexist misogynist dinosaur’. Hang er voor de zekerheid een ‘trigger warning’ aan met de mededeling dat deze film slechte gewoonten bevat en schoon is je kunstgebit.

Laat de nieuwe film twee uur puur entertainment zijn zonder enige vorm van reflectie op de werkelijke wereldproblematiek. James Bond heeft zijn eigen universum met snoodaards die de wereld (niet de onze, maar de Bond-wereld) willen veroveren of vernietigen. Na een serie van halsbrekende toeren waarvan onze held telkens op het nippertje weet te ontkomen, gaat hij in de laatste minuten een titanenstrijd aan met de eindbaas en weet hij de wereld (nog steeds niet de onze) op de laatste seconde van een wisse ondergang te behoeden.

Wie na de voorstelling buitenkomt en zijn telefoon checkt, krijgt de behoefte om de film gelijk nog eens te zien. Is James Bond dan niet bij machte om de verschrikkingen van alledag te verhelpen, ons er even aan laten ontsnappen moet zijn kerntaak zijn. En voor wie deze aanpak te simplistisch is: je hoeft niet te komen kijken. Echt niet.

Zolang James Bond ongevraagd op het achtuurjournaal verschijnt, is hij nog altijd relevant. Komende weken graag antwoord op de volgende vragen: heeft George Lazenby het bed gedeeld met álle Angels of Death incluis Irma Bunt? Deed Roger Moore zijn stunts inderdaad allemaal zelf? Is de haarstyliste van Timothy Dalton de oorzaak dat Licence to Kill flopte? En waarom zat Pierce Brosnan in godsnaam in Mamma Mia!?

Bond is weer helemaal back. Daar heeft hij geen nieuwe film voor nodig.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Is it safe?

„Jij bent toch van James Bond?”, vroeg de tandarts terwijl hij met een gemeen haakje mijn gebit controleerde. „Uhu”, antwoordde ik gespannen. De vorige keer dat ik op controle kwam, had hij mij kort daarvoor op tv gezien; dat was drie jaar geleden. „Levert dat nou nog iets op?”, vroeg de tandarts toen hij plots halt hield bij een richeltje boven mijn kies. Voordat ik een nietszeggend antwoord had kunnen formuleren: „Voel eens.” Met mijn pinknagel betastte ik het richeltje in mijn rechterbovenkaak. „We gaan snijden.”

Onbewust moet ik altijd aan Laurence Olivier denken als ik in die stoel lig. Ook mijn tandarts heeft een vleespet en een bril. Het was diezelfde tandarts die toen mijn eerste verstandskies door was tijdens een periodieke controle vroeg of hij hem er meteen uit moest halen. „Uhu”, antwoordde ik nonchalant. Ik verkeerde immers in de veronderstelling dat je daarvoor altijd eerst een afspraak moest maken. Nou, niet bij mijn tandarts. Voor ik het wist had ik een spuit in mijn mond en tingelde na een aantal behendige wrikbewegingen mijn overbodige kies in het metalen bakje. Piece of cake.

Ook nu zaten de geniepige spuitjes erin voordat ik er goed en wel erg in had. Hij vroeg de assistente om het scherpste mesje. „Deze?” Nee, daar schilde hij altijd zijn aardappelen mee, want het aardappelschilmesje gebruikte hij weer voor het halveren van paracetamolletjes. Het zweet parelde over mijn voorhoofd, in welke horrorfilm was ik ineens beland? Inmiddels had hij de juiste scalpel ter hand genomen. „Doe je mond maar open. Beetje meer naar mij toe. Goed zo.” Het mesje gleed soepel het zachte tandvlees binnen.

Vroeger, ja vroeger, toen werden er nog James Bond-films gemaakt. Die laatste film, dat had toch niets met James Bond te maken? Wie is jouw favoriet? „Uuuh…” Hij vond die met Sean Connery altijd erg goed, en van die met Roger Moore had hij erg genoten. Vaste prik, om de paar jaar zo’n film, heerlijk was dat. Maar tegenwoordig. Wanneer komt er nu weer eens een nieuwe? „Nou, eh…”

Het was altijd tegen de Russen. Dat kan nu zo weer! Ik voelde het mesje tussen twee kiezen schrapen. Ogen open, ogen dicht; geen idee wat daarbinnen gebeurde. Het voelde allemaal zo reusachtig, alsof hij met een kolenschop tussen mijn molaren groef. Was hij op zoek naar een cyanidecapsule? Als professioneel folteraar moest hij toch weten dat we dit jaren geleden al hadden afgeschaft?

Ondertussen probeerde ik mij te concentreren op die laatste James Bond-film van drie jaar geleden. Ik haalde de première terug, de tinteling die zo’n nieuwe film met zich meebrengt, het kinderlijke plezier. Het speculeren vooraf en de teleurstelling achteraf.

Toegegeven, ook al houd ik mijn rug zo recht mogelijk, na het zien van Quantum, Spectre en No Time to Die wist ik heus wel dat dit niet de beste afleveringen waren. Recentelijk las ik mijn review van Quantum of Solace terug, waarin ik beweerde dat Quantum niet moeilijk deed en doorging waar Casino was gestopt. Dat het verhaal doodsimpel was gehouden en de actie-om-het-verhaal (dus niet puur om de actie) was opgeschroefd. Nou, als je Casino Royale per ongeluk had gemist, was er geen touw aan Quantum of Solace vast te knopen en de film zit zo volgepropt met snelle montages dat er van een verhaal überhaupt weinig sprake is.

Zo lang een wat mindere Bond-film een aantal jaren als voorlopig sluitstuk blijft bungelen, geeft dat een weinig hoopgevend gevoel. In precies dat vacuüm verkeren we op dit moment. Want hoewel ik No Time to Die pal na de première nota bene tegenover Jort Kelder probeerde te verdedigen, ‘James Bond is dood! Dat kan niet!’, en ik al die onnozele voorbijgangers in de Reguliersbreestraat verschrikt zag opkijken, wist ik natuurlijk dat de charmante bretelsdrager gelijk had.

Het kan niet, het mag niet, en toch hebben ze het gedaan. En daar is een reden voor. Maar dat dat net tóen moest, na anderhalf jaar corona, waarin we zo veel ellende hadden meegemaakt, geliefden ons vroegtijdig waren ontvallen, waarin we tijden lang geen theater mochten betreden, of slechts met anderhalve meter afstand van elkaar, totaal van elkaar vervreemd; en het moment dat dat allemaal niet meer hoefde, dat ons juist op dát moment de meest duistere James Bond-film werd voorgeschoteld. Daar waren we op dat moment gewoon even echt niet aan toe.

Maar ook No Time to Die gedijt na drie jaar. Zo blijkt. Ik zag de film onlangs op een zaterdagavond voor het eerst sinds drie jaar in zijn geheel. De film is veel te lang, dat moet gezegd, en ondanks het emotioneel bedoelde einde, voel ik het niet. De introtonen van Billie Eilish doen mij wat dat betreft nog het meest. Maar alle James Bond-ingrediënten zijn in de film aanwezig. De actie is tiptop in orde, de beelden van Linus Sandgren zijn (zeker in 4K) een lust voor het oog, het door Hans Zimmer aangepaste James Bond-thema met de overheersende drums dendert door de speakers. Er zitten genoeg leuke twists en easter eggs in; de vondst van de vrouwelijke 007 is slim bedacht.

Dat Felix, Ernst en James alle drie dood moesten, dat is natuurlijk onnodig. Ik had het veel logischer gevonden als Bond en Blofeld op het eind een gevecht op leven en dood hadden ingezet, ze gezamenlijk hun noodlottige einde tegemoet waren gestort, en we met een open eind naar bed waren gestuurd. Met een cliffhanger die nooit werd ingewilligd. Of wel. Mocht Daniel Craig na jaren duimendraaien toch nog zin hebben in een zesde... Al met al was dat definitieve einde minder definitief geweest.

Ik had dit allemaal tegen mijn tandarts willen zeggen, maar mijn mond zat vol gereedschap. Hijzelf was niet opgehouden met praten, over krulspelden die net als een beugel te strak kunnen zitten, waardoor je tandvlees langzaamaan terugtrekt. Krulspelden hadden datzelfde effect op zijn ooit zo weelderige haardos gehad. Tandartshumor, je moet er van houden. En Sean Connery droeg al die tijd een toupet, wist hij mij te vertellen.

Ondertussen depte de assistente met een gaasje en zoog zij het bloedspeeksel weg. Ik kon weer opgelucht ademhalen. Ondanks het oorverdovende gegraaf in mijn binnenste, had ik geen centje pijn gevoeld. „Tot over drie jaar maar weer!” Nu was het mijn beurt om lollig te doen.

Wat ik daarmee bedoelde, wilde de tandarts weten. Hij keek er ernstig bij. Waar dacht ik naartoe te kunnen gaan? Hij moest nog beginnen! Terwijl ik als een geslagen hond terug de stoel in gleed en op bevel mijn mond weer opende, slingerde de beul een zenuwsnerpend boortje aan. Langzaam boog hij zich naar mij toe. Toen fluisterde hij in mijn oor: „Is it safe?”

Verboden te kijken

Aan de ene kant ‘verboden te kijken’ en tegelijkertijd is het een goed teken dat de James Bond-films op tv zijn. RTL 7 gooit ze er deze dagen allemaal doorheen, inclusief No Time to Die. Dat is goed nieuws voor het merk 007. Want wie de films écht eens wil zien, moet de tv-uitzendingen als teaser beschouwen.

In het verleden berichtte ik nog wel eens dat een Bond-film op tv ‘verboden te kijken’ is. Je kunt een film niet om de tien minuten onderbreken omdat er zo nodig een wasmiddel moet worden aangeprezen. Hoeveel popcornplezier een rolprent ook uitdraagt; wie een beetje liefde voor film heeft, voelt ook wel aan dat al die reclameblokken onkies zijn. De bulk aan hijgerige spulletjes die je door de strot wordt geduwd, houdt mij sowieso tegen om naar een commerciële zender te kijken. En daar ben ik trots op. Ik heb namelijk niet het gevoel dat ik iets mis.

Waarom het nog meer verboden is een film te kijken op tv, ik heb even een paar uitzendingen gecheckt, ze worden namelijk vertoond in dat vermaledijde pan-en-scanformaat, waardoor je grofweg een derde van het beeld mist. De titelsequenties zijn dan bij hoge uitzondering wel weer in breedbeeldformaat, anders zou de helft van de letters verdwijnen.

En toch. Als je er eenmaal in zit, boeit dat allemaal niet zo. Zeker als je niet beter weet. Ik zie mijzelf nog zitten als jongetje. Bij een vriendje op zaterdagavond op zo’n minuscuul tv’tje waar we computerspelletjes op konden spelen en waar amper nog kleur in zat. Daar verscheen James Bond in zijn vliegmachientje boven de Japanse vulkanen. Het beeld zal niet veel groter zijn geweest dan dertig bij dertig en toch keek ik geboeid naar een helikopter die met een magneet een auto oppikt en in de baai van Tokyo dumpt. En dat allemaal tijdens een potje Risk. Multitaskers dat wij waren.

Het was in de winter van 1992 en ik had al eerder iets van James Bond gezien. Maar het mooiste van alles: het merendeel van wat 007 te bieden had, was nog onontgonnen terrein.

In die periode deed de AVRO het iets rustiger aan dan RTL nu: vanaf oktober 1991 stond iedere maand een Bond-film geprogrammeerd, en zo waren Dr. No, From Russia with Love, Goldfinger en Thunderball de revue al gepasseerd. Van Thunderball móet ik een deel gezien hebben, en beschouw ik al zodanig als mijn eerste kennismaking met James Bond, maar mijn vuurdoop zou net zo goed Never Say Never Again geweest kunnen zijn, die was op dat moment namelijk al twee keer op tv geweest.

Hoewel wij heden ten dage al lang niet meer afhankelijk zijn van de Bond-films op tv, is dat lange tijd wel het geval geweest. Toen ik halverwege de jaren 90 steeds verder ingevoerd raakte in het onderwerp 007, en de volgende tv-vertoning van On Her Majesty’s Secret Service uitbleef (een vreemde eend waar ik mij niets meer van kon herinneren), werd het hoog tijd de videotheek eens te bezoeken.

Ondanks dat ik een rolprent van een kwart eeuw oud zag, kreeg ik een fantastische film voorgeschoteld. Steven Jay Rubin en Raymond Benson hadden gelijk in hun boeken; dit was echt een van de beste James Bond-films. Zul je net zien dat hij niet veel later toch in het tv-uitzendschema opdook — de vertrouwde videorecorder snorde gedwee mee en zo had ik ineens een dijk van een film in handen voor wanneer ik maar wilde!

Het viel me wel op dat de gehuurde video niet de complete film was. De gehele Gumbold-scène was hier niet in opgenomen en na de gunbarrel werd er direct overgeschakeld naar de dialoog tussen M en Q, dus zónder de opening op het plaquette van Universal Exports met in de weerspiegeling regisseur Peter Hunt als haastige voorbijganger.

Inclusief die spannende scène in Bern bleek de film nóg beter. En het is gelijk het stukje waarin Bonds helper Shaun Campbell wordt geïntroduceerd. Mis je dat gedeelte, dan zie je Campbell pas voor de eerste keer op het station van Lauterbrunnen en heb je geen idee waarom de regisseur hem steeds in beeld neemt en waarom hij zo onheilspellend naar Bond en Bunt loert vanachter zijn Daily Express.

Het goede aan de Bond-cyclus bij RTL is dat er ook nu weer jongetjes zullen zijn die op hun zolderkamertjes op een klein schermpje kennismaken met geheim agent 007… Althans, dat is mijn romantische kijk. De oude Bond-films zijn namelijk ook best… oud. Eigenlijk vrees ik dat die oudjes vooral worden bekeken door andere oudjes. Die zagen de vroege films in de bioscoop en daarna, gelijk met mij, voor de tweede keer op tv. Om er nu af en toe eentje mee te pikken, lekker relaxed met een biertje of een wijntje, en meer dan genoeg pauzes om de stoma te legen.

Hopelijk haakt daar een zoon of kleinzoon mee aan om dat onschuldige Bond-zaadje te planten. Bij mijn eigen kinderen heb ik jammerlijk gefaald, misschien dat ik mijn neefjes nog kan omkopen…

Grotere kans van slagen dat James Bond bij een nieuwe generatie aanslaat vanaf de films met Pierce Brosnan. Die zijn inmiddels net zo oud als toen ik de Bond-films voor het eerst ontdekte. Ziet er toch allemaal iets gelikter uit als je de computers en telefoons niet meerekent. Wat telefoons betreft ogen zelfs Casino Royale en Quantum of Solace ouderwets.

Meest benieuwd ben ik natuurlijk naar de reacties.

Zoals die van @ruurdpostma op Twitter die het niet helemaal heeft begrepen met de hastags: ‘Ik kijk maar een oude James Bond. Daar wordt ik vrolijk van # thunderball # jamesbond’

Of @ericweijers: ‘Die ouwe Bond-films… heerlijk!’ #goldfinger #rtl7’

En @Martinus63 die nog een paar spaties in de aanbieding had: ‘Ja zeker de hele film serie wordt uitgezonden op rtl7. Blijft toch leuk om te zien’

@coolen_maarten vat het mooi samen: ‘Tis toch #verschrikkellijk probeer een James Bond film te kijken op #RTL7. Maar wat een reclame blokken’

@MrHappylife: ‘James Bond op RTL7; hoogtepunt van de tv-avond’

@hcouzijn ‘je bent integer, of je bent het niet’ moet de pret weer bederven: ‘Die traditionele (lees: seksistische) films van James Bond kunnen echt niet meer @RTL7. Gelijk zwarte Piet.’

Deze stelt mij dan weer gerust, een ‘feministe fatale met humor’ @Msgrumpytoyou: ‘Ohh jongens #jamesbondmaand op @RTL7. I LOVE IT #DrNo’

De James Bond-films zijn tot op kerstavond op tv te zien. Verboden te kijken. Natuurlijk. Maar dat heeft gelukkig nog nooit iemand weerhouden…

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Tv-première ‘No Time to Die’ in december

No Time to Die verschijnt in december bij RTL 7. Voorafgaand aan de tv-première van de nieuwste en voorlopig laatste Bond-film zendt de zender alle voorgaande James Bond-films uit. De vijf films met Daniel Craig verschijnen in december zelfs twee keer bij RTL 7.

• 22 november 20:25 uur Dr. No
• 23 november 20:25 uur From Russia with Love
• 24 november 20:25 uur Goldfinger
• 25 november 20:00 uur Thunderball
• 26 november 20:00 uur You Only Live Twice
• 27 november 20:25 uur On Her Majesty’s Secret Service
• 29 november 21:00 uur Diamonds Are Forever
• 30 november 20:25 uur Live and Let Die
• 1 december 20:25 uur The Man with the Golden Gun
• 2 december 20:00 uur The Spy Who Loved Me
• 3 december 20:00 uur Moonraker
• 4 december 20:25 uur For Your Eyes Only
• 5 december 20:25 uur Octopussy
• 6 december 20:25 uur Never Say Never Again
• 7 december 20:25 uur A View to a Kill
• 8 december 20:25 uur The Living Daylights
• 9 december 20:00 uur Licence to Kill
• 10 december 20:00 uur GoldenEye
• 11 december 20:25 uur Tomorrow Never Dies
• 12 december 21:00 uur The World Is Not Enough
• 14 december 20:25 uur Die Another Day
• 15 december 20:25 uur Casino Royale
• 16 december 20:00 uur Quantum of Solace
• 17 december 20:00 uur Skyfall
• 18 december 20:25 uur Spectre
• 19 december 20:25 uur No Time to Die
• 20 december 22:30 uur Casino Royale
• 21 december 22:30 uur Quantum of Solace
• 22 december 22:35 uur Skyfall
• 23 december 22:45 uur Spectre
• 24 december 22:40 uur No Time to Die

Behalve No Time to Die zijn alle James Bond-films momenteel ook weer gratis te zien op Amazon Prime.

Met dank aan Hans Roepers voor de tip.

Barbara Broccoli is ook maar een mens

Nou, dat was me het bommetje wel: Bond-baas Barbara Broccoli die niets nieuws vertelt en Bond-liefhebbers buitelen over elkaar heen. Ze geeft niets om onze held! Als er iemand van James Bond houdt, is zij het wel! Bond is dood! En zo bleef het nog lang onrustig op de socials.

Barbara Broccoli is ook maar een mens

In de eerste plaats, beste fans, Barbara Broccoli is niet verplicht om Bond-films te maken. Het is wat wij graag zien dat zij doet, of dat iemand anders het doet, dat boeit in principe niet. Wij willen een nieuwe film, zo simpel is het. Toevallig is zij degene die de touwtjes in handen heeft, dus zijn logischerwijs alle ogen op haar gericht. Als zij werk maakt van een nieuwe film, gaat de bal vanzelf rollen.

In overleg natuurlijk. Die bejaarde broer van haar heeft ook heus nog wel wat in de melk te brokkelen. Maar zonder zijn zus kan hij niets. Zij is de enige echte troonopvolger van wijlen de oude Broccoli en zij zal haar vaders nalatenschap verdedigen tot ze er ook zelf bij neervalt.

Zus en broer Barbara Broccoli en Michael G. Wilson

De reacties op NU.nl van minions die wel eens een Bond-film hebben gezien, zijn hilarisch. Voorbeeldje:

‘schavuit’ schrijft: ‘Een vrouwelijke producent die moet gaan nadenken over de toekomst van een klassiek mannelijk personage? Ik denk nu al te voorzien dat de volgende Bond film, als die nog ooit komt, een afgang zal zijn voor de franchise.’

Waarop ‘Terugkomendop’ reageert: ‘Waarom zou een vrouwelijke producent dat niet net zo goed kunnen als een manlijke? Denk je dat mannen beter zijn dan vrouwen?’

Wat ik nooit heb begrepen is dat reaguurders liever over iets anders praten dan over het onderwerp waarover zij hun plasje doen. Het lijkt wel een sport om zo snel mogelijk op een ander spoor te belanden. Gelukkig is er ‘mick’ die ons bij de les houdt:

‘Mannen zijn in bepaalde dingen beter dan vrouwen. Daarentegen zijn vrouwen weer beter in bepaalde dingen dan mannen. In het geval van een macho/gentleman die geheim agent is…..dan denk ik dat een man dat beter kan vertolken dan een vrouw.’

Moore en Connery

En zo komen we van een uitgekauwde uitspraak van een producent vanzelf in een volgende eindeloze discussie terecht, ondertussen laat iedereen ongevraagd weten dat Sean Connery of Roger Moore de beste James Bonds waren. Schavuit verdient er elf duimpjes en een harde plasser mee. Wat is het toch heerlijk om gelijk te krijgen.

Het kan ook best dat Barbara Broccoli ons maar wat op de mouw speldt. James Bond? Wie was dat ook alweer? We gaan er eerst eens even goed voor zitten, daar hebben we na No Time to Die nog helemaal de kans niet toe gehad. Twee jaar alweer? En vier jaar na de laatste filmopnamen? Gut, wat gaat de tijd toch snel hè? En dat allemaal met een vette knipoog. Want hoewel het voor de buitenwereld lijkt alsof zij al vier jaar op haar luie reet zit, is de toekomst van James Bond de komende tien, vijftien jaar veiliggesteld met een dichtgetimmerd en stevig doorwrocht plan.

Hoewel onwaarschijnlijk, is dit scenario niet compleet ondenkbaar. Want waarom zou zij bij iedere vraag, en iedere vraag is hetzelfde, het achterste van haar tong laten zien? Nogmaals, zij is ons niets verplicht. Moet je niet beginnen dat dat wel zo is, egocentrisch geleuter. Want ook al heeft zij het imago van een Wonder Woman, ze is niet afkomstig uit Themyscira en dus gewoon een mens van vlees en bloed. Met een eigen wil en een eigen leven dat weliswaar al sinds haar vroege jeugd werd ingekleurd door James Bond, maar niettemin staat het haar vrij alternatieve films te maken en te gaan en staan waar zij wil. Is dat voorlopig even niet op een Bond-set, dan moeten wij dat simpelweg accepteren.

Bij het nieuws dat er eind 2023 nog steeds geen schot in de zaak zit, schuilt dan wel het gevaar dat het erop lijkt dat er sinds No Time to Die niet over de toekomst van James Bond is nagedacht. Dat is het punt dat steekt, het totale gebrek aan perspectief. Geen flinter. Het einde van de laatste Bond-film lijkt een voorbode; James Bond is echt dood.

En als dat werkelijk zo is na een carrière van zestig jaar en vijfentwintig films, moet ons dat niet worden verteld? Het zou op zich wel netjes zijn. Dan hebben we een catalogus met 25 vermakelijke films en kunnen we er een streep onder zetten.

Zo zal het alleen niet gaan. Ondanks alle concurrentie in de bioscopen blijft 007 een kassamagneet, en dat met wisselend succes al zestig jaar. Het is een verdienmodel. De hele Bond-entourage kan zo voor negen nullen aan Disney worden verkocht, die weet er wel raad mee. Spin-off hier, themapark daar.

Maar daarvoor ligt 007 Barbara Broccoli te nauw aan het hart. Daarvoor houdt ze teveel van haar vader, en van James Bond. Daarvoor is zij teveel mens. Godzijdank.

Dus kunnen we niet anders dan speculeren. Speculeren en wachten. Wachten tot James Bond gewikt en gewogen in deze moderne tijd past en wij daar dan op enig moment officieel nieuws over krijgen. Dat kan zomaar vandaag of morgen op een doordeweekse dag. Zoals we op dinsdag 20 augustus 2019 ergens in de namiddag kregen te horen dat Bond 25 No Time to Die ging heten.

Eigenlijk had deze pagina in zijn geheel over John Barry moeten gaan. De Bond-componist zou deze maand 90 jaar zijn geworden. John Barry maakte elke film waaraan hij meewerkte beter. Zelfs slechte films wist hij op te krikken tot een bezienswaardigheid.

John Barry
(1933 — 2011)

Recentelijk zag ik Enigma (2001) van Michael Apted. Het werd John Barry’s laatste filmscore, tien jaar voordat hij stierf. Het ligt vertrouwd in het gehoor; het verlengde van een Bond-soundtrack. Pixar klopte later ook nog aan, getuige de eerste trailer van The Incredibles (2004). Regisseur Brad Bird wilde de jaren 60-sound van Barry horen, maar dat station was de inmiddels vijfvoudig Oscar-winnaar ruimschoots gepasseerd. Jammer dat ze er samen niet uit zijn gekomen. Het had de laatste moderne Bond-soundtrack van John Barry kunnen zijn.

Lang geleden hoorde ik op de achtergrond The Specialist (1994). Zonder iets van die film te weten, pikte ik het geluid van John Barry er zo tussenuit. Uniek en vertrouwd. En zo zijn er genoeg latere werken te vinden van dertien in een dozijnfilms met een dijk van een soundtrack. Check Spotify maar eens op Indecent Proposal (1993), The Scarlet Letter (1995), Mercury Rising (1998).

Barry was meester van de thema’s, hét grote verschil met zijn opvolger bij James Bond David Arnold. Hoewel Arnold qua kleur het dichtst in de buurt komt van zijn grote voorbeeld, ontbreekt het hem aan de Midas touch.

Nu we het voorlopig toch moeten doen met die oude Bond-films, laat je deze regenachtige herfstdagen lekker meevoeren door de Bond-sound van John Barry. Of beluister een van die andere klassieke thema’s: Zulu, Born Free, The Lion in Winter, Midnight Cowboy, Mary, Queen of Scots, Robin and Marian, The Deep, The Black Hole, Somewhere in Time, Body Heat, Frances, Out of Africa, Dances with Wolves, Chaplin… en vergeet natuurlijk The Persuarders! niet. Besef wat John Barry ons heeft nagelaten, en dat zijn geluid voor een hoge mate verantwoordelijk is voor het gevoel dat je bij al die films krijgt. Kippenvel. Keer op keer.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Oude mannenfilms

James Bond is voor oude mannen. James Bond is verworden tot een geschiedenis. Een rijke geschiedenis weliswaar, maar James Bond is passé. Dat is niets om van te schrikken, want dat is hij al heel lang. Ook Mission: Impossible en zeker Indiana Jones behoren tot die categorie oude mannenfilms. Oude mannen willen ook wel eens naar de bioscoop.

En dat is gelijk het probleem: films worden niet louter voor oude mannen gemaakt. Oude mannen gaan heus wel naar de film, met in sommige gevallen een kind of kleinkind in het kielzog, maar voor de jeugd in de pyjama- en broodtrommelgeneratie, bestaat James Bond niet.

Mijn kinderen (15 en 12) kennen James Bond omdat ze vanaf baby al niets anders horen. Voor hen is het een buitenlandse oom die nooit op de koffie komt. Mijn jongste neefje van 4 daarentegen loopt rond in een Spidermanpak, speelt met Batmanpoppen van Barbieformaat en slaapt onder een Captain America-dekbed.

Nu zijn kleuters niet direct het speerpunt van 007. Het geeft alleen wel aan dat zij opgroeien met superhelden en vanzelf instromen als bioscoopkijker. De jeugd van de jaren 60 was wat dat betreft heel anders bedeeld. Tieners aten uit James Bond-lunchtrommels, droegen James Bond-sokken en legden James Bond-vloerpuzzels. Alles wat er nu in de 007-shop te vinden is, is van een overmatige luxe waar je niet eens meer ‘u’ tegen durft te zeggen, laat staan dat het voor kinderen is bedoeld.

Het is voor de filmmakers van James Bond altijd een sport geweest om met het verstrijken der jaren een jonger publiek aan te trekken. Eerst had je de Connery-generatie die in de jaren 60 op zijn wenken werd bediend. Een gedeelte daarvan haakte af toen Roger Moore voet aan wal zette, maar die bracht op zijn beurt weer een eigen schare fans op de been, zodat Bond met behulp van leentjebuur bij de blaxploitationfilms, de kungfurage en het ruimtegeweld vanzelf in de jaren 80 belandde.

Het bleek voor een jonger publiek steeds moeilijker om 007 te vinden. Maar kwam dat door de rimpels van Roger Moore, door de kwaliteit van de Bond-films of door het concurrerende aanbod? Bond was inmiddels door alle kanten ingehaald en al tien jaar geen trendsetter meer. Zo bont als in de jaren 60 heeft hij het niet meer gemaakt, toch draaiden de Bond-films ook in de jaren 80 geen cent verlies.

James Bond is wat dat betreft altijd lucratief geweest. Wat er in werd gepompt, kwam er dubbel en (in de meeste gevallen) dwars weer uit. Kijk maar naar Skyfall, een ware revival van de vijftigjarige filmheld. Bond had aan de kassa nooit eerder zo hoog gescoord. Dat jubileum hielp ongetwijfeld. Het steengoede nummer van Adele ook. Dat James Bond helemaal passé is, spreekt Skyfall dan ook sterk tegen. Deze miljarden-Bond staat sterk op zichzelf. Bond was even weer helemaal terug en moest aan de kassa alleen The Avengers voor laten gaan.

Derde Bond-films van een Bond-acteur bleken overigens eerder schoten in de roos: Goldfinger, The Spy Who Loved Me. Over The World Is Not Enough zijn de meningen sterk verdeeld, maar dat ligt niet aan de hoofdrolspeler. Pierce Brosnan doet het hartstikke fijn in zijn derde Bond. Maar als we drie derde Bond-films als hoogtepunt uit de serie mogen aanwijzen, bieden Goldfinger, Spy en Sky een mix van puik Bond-vermaak.

Toch beklijfde de populariteit van James Bond niet. Opvolger Spectre had het drie jaar later duidelijk moeilijker. Het bleek maar weer dat Bond zijn strepen iedere keer opnieuw moet verdienen, ongeacht zijn jarenlange heldendaden.

Lange tijd was James Bond voor de bioscoopexploitant een zegen. Er was een duidelijk verschil te zien in een jaar mét of zónder Bond. Dat adagium gaat inmiddels niet meer op. Al is het maar omdat er tegenwoordig vaker een jaar zónder dan mét Bond is.

Een nieuwe James Bond-acteur moet een kentering zijn. Het vertrouwen in geheim agent 007 ligt op dit moment op een dieptepunt. Het zijn alleen de oude mannen die sinds de aftiteling van No Time to Die met smart wachten op een volgende aankondiging, de rest van de wereldbevolking vermaakt zich prima met Barbie en Super Mario.

Om ook anno nu relevant te blijven, moet de nieuwe Bond de tienergeneratie aanspreken. Dat kan alleen met een jongere acteur in de hoofdrol. Van de buitenlandse oom naar de vroegrijpe neef die jou stiekem een haaltje van zijn stickie geeft, een slok van zijn biertje. Het is altijd een avontuur als jullie samen zijn. Hij durft en doet dingen waar jij in je jongensbedje alleen maar van droomt. En voor de tienermeisjes: jullie zijn heimelijk verliefd op jullie neef. Daarom hangen er posters van hem op jullie zolderkamertjes. Een killerbody onder dat smetteloze tuxedoshirt; jullie hebben dat allemaal al lang gedeeld op Tiktok.

Voor moeders is de neef oud genoeg om een beschuitje mee te eten. Leuke brutale kop en tegelijkertijd heeft hij ook iets schattigs over zich. Om op te vreten. En hoewel de oude man met zijn uitgezakte lijf zich bij lange na niet kan meten met deze godheid, is de neef de katalysator van alle avonturen die deze veertiger van z’n lang zal ze leven nooit zal beleven. De vrouwen, de auto’s, een potje schieten. Even twee uur verstand op nul, op reis in een fantasie; het ultieme Bond-gevoel.

Het is natuurlijk mijn eigen Bond-fantasie dat het met deze insteek allemaal wel goed komt. Hij zou ook best wat zuiniger aan kunnen doen. In een film die leunt op het verhaal in plaats van op de stunts en locaties in alle uithoeken van onze aardkloot. Een art-house Bond. Die echt niet iedere twee jaar zijn kunstje hoeft te komen vertonen; eens in de vier/vijf is snel genoeg. Zodat de filmmakers tijd en geld steken in de ontwikkeling van het beste verhaal. Het zal een kolfje naar Barbara Broccoli’s hand zijn, dus waarom niet?

Daar is James Bond, met de beste wil van de wereld, niet voor opgericht. Bond is vermaak. Escapisme. Het is het succes van de geheim agent uit de jaren 60 dat hij toegang kreeg tot een uitgeholde vulkaan. Totaal absurd natuurlijk, maar het was de heren Saltzman en Broccoli (en Adam) maar mooi wel gelukt een dergelijk extravagant decor uit de grond te stampen, in een omvang zoals niemand ooit op het witte doek had gezien.

Moet deze luxe daarom, film in film uit, tentoongespreid blijven worden? Na zestig jaar weten we inmiddels toch wel waartoe 007 in staat is? Dat is nu juist waarom die oude mannen naar James Bond toe blijven gaan. Er is er maar één die dat te bieden heeft, de complete mix van ouderwets avontuur en escapisme.

James Bond komt heus wel weer terug, want die superhelden beginnen onderhand ook de keel uit te hangen. Maar heb geduld. De noodzaak om het snel te doen is er niet. Want behalve die oude mannen zit momenteel niemand op hem te wachten…

Bond-veiling brengt ruim 6 miljoen pond op

Het eerste deel van de James Bond-veiling bij veilinghuis Christie’s heeft gisteren 6,1 miljoen pond opgehaald. Op het tweede deel, de online veiling, is nog te bieden tot en met 5 oktober. Het opgehaalde bedrag gaat naar diverse goede doelen.

Het pronkstuk van de avond, een Aston Martin DB5 uit No Time to Die, werd verkocht voor bijna 3 miljoen pond. Vooraf werd het bedrag tussen de 1,5 en 2 miljoen geschat.

Het Fabergé-ei uit Octopussy haalde met 327.600 pond maar liefst 54 keer het geschatte bedrag binnen.

Tijdens de veilingavond waren verschillende cast- en crewleden uit de Bond-films aanwezig, zoals producenten Barbara Broccoli en Michael G. Wilson en acteurs Samantha Bond (Miss Moneypenny in de Pierce Brosnan-films), Dali Benssallah uit No Time to Die, Maryam d’Abo uit The Living Daylights en Carole Ashby uit Octopussy en A View to a Kill. Bond-acteurs Pierce Brosnan en Daniel Craig hadden speciaal voor de veiling een videoboodschap ingesproken.

BFI viert James Bond-weekend

Het British Film Institute houdt op 30 september een James Bond-weekend ter ere van Bonds zestigste filmverjaardag. Zes Bond-films staan op de rol vertoond te worden, inclusief een gesprek met producenten Barbara Broccoli en Michael G. Wilson, een gesprek met James Bond-stuntlieden en de makers van de visuele effecten én een preview van de documentaire The Sound of 007.

Daarvoor moet je natuurlijk wel in Londen zijn. Het programma ziet er dag voor dag als volgt uit:

Vrijdag 30 september:

• 18:15 Barbara Broccoli and Michael G. Wilson in conversation: 60 years of James Bond >>> 
• 20:40 Dr. No: 60th Anniversary screening >>>
  

Zaterdag 1 oktober:

• 11:30 The Spy Who Loved Me: 45th anniversary screening >>> 
• 14:45 James Bond behind the scenes: Stunts and VFX >>> 
• 17:00 Preview: The Sound of 007 >>> 
• 20:15 The Living Daylights: 35th anniversary screening >>>

Zondag 2 oktober:

• 12:30 Skyfall: 10th anniversary screening >>> 
• 16:00 Spectre >>> 
• 19:50 No Time to Die >>>
  

Klik hier voor het totaaloverzicht.

Verboden te voeren

M, Q en Moneypenny (en Tanner). De acteurs die deze rollen de laatste Bond-films gestalte gaven, geven allen aan dat zij Bond 26 wel zien zitten. Zij krijgen in de media constant de vraag hoe het er voor staat met de volgende Bond-film. Allen halen hun schouders op.

Hun wordt nooit iets medegedeeld. Iedere nieuwe film was tot nu toe een verrassing voor ze. Hoewel deze acteurs, als ze de Bond-serie een beetje kennen, wéten dat M, Q en Moneypenny (niet Tanner), in principe een basisplaats in het Bond-team betekent. Maar anno 2022, zestig jaar na James Bonds filmdebuut, hangt de vlag er duidelijk anders bij.

Hoeveel Bonds er ook zijn geweest (zes, makkelijke quizvraag): de vast waarden M, Q en Moneypenny zijn op een enkel gevalletje na iedere film zeker van een paar regels tekst. Zij hadden lak aan iedere nieuwe 007 en deden alsof hun neuzen bloedden als zich weer een andere gestalte als titelheld aandiende.

Zo werkte de eerste M (Bernard Lee) drie James Bonds af. Datzelfde geldt voor Moneypenny (Lois Maxwell). Begin jaren tachtig werd Lee wegens overlijden vervangen door Robert Brown, die over twee Bonds de baas ging spelen. Voor de films met Timothy Dalton kreeg hij een verse Moneypenny tot zijn beschikking. En Q-acteur Desmond Llewelyn had nu nog steeds Q gespeeld als hij in 1999, tijdens de Brosnan-periode, niet was omgekomen tijdens een verkeersongeluk. In die laatste jaren werkte hij trouwens voor M nummer drie (waarmee hij opmerkelijk genoeg geen enkele scène deelde): Judi Dench, die de brug vormt naar de laatste films met Daniel Craig.

Lois Maxwell, Bernard Lee en Sean Connery in From Russia with Love (1963)

Desmond Llewelyn en Roger Moore in Moonraker (1979)

Desmond Llewelyn en Pierce Brosnan in GoldenEye (1995)

Daniel Craig en Judi Dench in Skyfall (2012)

Al deze acteurs wisselen hun rollen op andere momenten af, waardoor er een overlap van spelers ontstaat die de continuïteit (hoewel soms behoorlijk scheef) in ere houdt. Tot nu toe is dat 25 films lang het geval geweest. Tot nu toe…

Aan het eind van No Time to Die proosten M, Q en Moneypenny (en Tanner, én Nomi) op hun gevallen soldaat. Het vaste ensemble had menig jaartje met 007 doorgebracht, hoewel niet altijd op film vastgelegd zoals bij zijn voorganger gebeurde. Toch was daar opeens het definitieve einde. Een saluut.

James Bond will return. Dat is niet zo moeilijk en vaker gedaan. Zet er een nieuwe man neer en laat hem hetzelfde trucje uitvoeren. Alleen, om dit te doen onder leiding van dezelfde M, in samenwerking met dezelfde Q en Moneypenny (en Tanner), voelt ineens vreemd. Zij hebben namelijk zeer expliciet het einde van James Bond gevierd. Dat is die vorige M’s nooit overkomen. Hoe is het mogelijk om deze gezichten met een stalen smoel straks de nieuwe 007 te verwelkomen alsof er niets is gebeurd?

Persoonlijk zie ik ze graag terug. Met name Ralph Fiennes is een feest om naar te kijken; misschien wel mijn favoriete M. Q en Moneypenny (en Tanner) mogen er ook zijn. Ik hou ze er het liefst nog een reeks aan films bij. Maar hoe?

Ralph Fiennes en Daniel Craig in Skyfall (2012)

Het zou mij niets verbazen als Barbara Broccoli weer een passende oplossing uit haar hoge hoed weet te toveren. Wie had bijvoorbeeld ooit gedacht dat 007 een zwarte vrouw zou zijn? Op dit moment zie ik de spreekwoordelijke mouw alleen nog niet. Met het vertrek van Daniel Craig is in principe het doodvonnis van al zijn vaste medespelers getekend. En bedankt!

Het zou voor het eerst zijn dat in Bond 26 met een compleet schone lij wordt begonnen. Waar op zich geen probleem mee is — we zouden voor het eerst weer op het niveau Dr. No belanden. Waarbij we géén van de gezichten in hun respectievelijke rollen bij voorbaat kennen en iedereen zich voor het eerst voorstelt. Dat is toen ook gelukt.

Het voordeel met de vorige constructie is dat we veel van die bijrollen al kenden en ons konden focussen op andere zaken, zoals de nieuwe meiden en de schurken, en wellicht een plot. Een nieuw gezicht is hoe dan ook altijd wennen. Aan de andere kant: na één film weten we niet beter en na het herkijken van Bond 26 zijn we ook al op de hoogte.

Het blijft alleen jammer voor Ralph Fiennes. Ik had hem graag nog even de bijtende mentor willen zien uithangen. Q was net uit de kast gekomen; was dat al genoeg, of had hij dit verder moeten uitspelen?

Daniel Craig, Naomie Harris en Ben Whishaw in No Time to Die (2021)

Wie deze zomer een beslipperde Ralph Fiennes op een camping aan de Franse Rivièra aantreft; Ben Whishaw in een backpackhut in Wales; Naomie Harris langs ziet scheren in Shanghai of Rory Kinnear met een te vol bord in een all-in hotel te Alanya — observeer ze voor de verandering gewoon eens een keer. Fantaseer de stem van Sir David Attenborough eronder en je zult versteld staan van wat je allemaal nog niet wist van de levenswijze van deze soort. Houd sowieso altijd een armlengte afstand en pas op: verboden te voeren. En vraag ze vooral niet hoe het er voorstaat met Bond 26.

Ze weten het niet en krijgen het ook niet te weten omdat ze hier geen deel van uitmaken. Niet van de voorbereiding en te zijner tijd ook niet van het opnameproces. Bij Bond 26 moet alles opnieuw worden uitgevonden. Spannend en sneu tegelijk. Spannend omdat de boel flink mag worden omgegooid, sneu omdat we met No Time to Die niet alleen James Bond hebben verloren, maar ook zijn prima entourage.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.