Hoe zat het ook alweer met ‘Never Say Never Again’?

Even voor dat handjevol kijkers dat tijdens het kijken naar de James Bond-films op Netflix ineens Never Say Never Again tegenkomt en zich afvraagt hoe die film in de chronologie van de reeks past. Want hoezo is er weer een Largo en een Domino en gaat Bond opnieuw achter gestolen nucleair materiaal op de Bahama’s aan?

Niet verder vertellen, maar niet iedereen vindt dat Never Say Never Again bij de Bond-serie hoort. Hoe dat komt? Deze film uit 1983 met Sean Connery als James Bond in de hoofdrol is niet geproduceerd door de familie Broccoli. De familie die al die andere 25 films wél heeft gemaakt.

Dat heeft weer te maken met filmplannen van eind jaren 50 waar Bond-schrijver Ian Fleming bij betrokken was, die het samen met wannabe filmmaker Kevin McClory tijd vond voor een heuse James Bond-film. Samen met scenarioschrijver Jack Whittingham werkten zij aan een filmscript dat uiteindelijk nooit van de grond kwam.

Fleming op zijn beurt leverde in die tijd nog ieder jaar trouw een Bond-boek af en aangezien het filmplan strandde, gebruikte hij het verhaal dat hij met McClory en Whittingham had ontwikkeld, hoppa, voor zijn volgende roman: Thunderball. Zonder vermelding van het eerder genoemde tweetal.

Dat had hij beter niet kunnen doen...

Fleming voelde zich onaantastbaar; James Bond was toch immers zijn geesteskind?  

McClory spande een rechtszaak aan die Fleming niet in de koude kleren ging zitten. De fragiele vijftiger die stevig rookte en dronk, kampte al met hartklachten. Deze stressvolle periode deed hem weinig goed.

Ondertussen klopten Harry Saltzman en Albert R. Broccoli bij hem aan. Ook zij wilden films maken van zijn boeken. Thunderball, het nieuwste avontuur van dat moment, leek ze een mooi project om mee te beginnen. De filmrechten van het eerste Bond-boek Casino Royale waren namelijk al in handen van een ander, maar de rest van de filmrechten lag nog open. Het drietal kwam overeen dat alle filmrechten naar het producentenduo ging, inclusief alle verhalen die Fleming nog zou gaan schrijven.

Door de rechtszaak rond Thunderball besloten Saltzman en Broccoli zich verder niet aan dat dossier te branden, ze richtten hun pijlen op Dr. No om mee te beginnen. Er waren immers genoeg verhalen voorhanden om zich in vast te bijten.

Albert R. Broccoli, Ian Fleming, Sean Connery en Harry Saltzman

Dr. No verscheen in de herfst van 1962 en werd een bescheiden succes. De volgende film From Russia with Love stond al in de steigers en met de komst van de derde, Goldfinger, kon niemand meer om James Bond heen. Binnen twee jaar tijd verschenen drie Bond-films, het succes van de serie werd groter en groter.

De filmrechten van Thunderball waren inmiddels bij Kevin McClory beland. Ian Flemings gezondheid ging hard achteruit. Een maand voordat Goldfinger in première ging, overleed de geestelijk vader van James Bond.

Door het succes van de films rook McClory zijn kans. Ook hij wilde een graantje meepikken van de Bond-manie die was gecreëerd door Saltzman en Broccoli. Er was alleen één probleem: hoe kon hij ooit gebruikmaken van de grote troef van Saltzman en Broccoli? Namelijk de man die voor bioscoopbezoekers over de hele wereld de belichaming was geworden van James Bond: Sean Connery.

Saltzman en Broccoli zaten op hun beurt met McClory in hun maag. De eenling had immers de filmrechten van Thunderball en daar mocht hij mee doen wat hij wilde. Wat nu als zij McClory eenmalig zouden inlijven?

Kevin McClory

McClory hapte toe. Voor de verfilming van Thunderball (1965) stelden Saltzman en Broccoli zich op als ‘presenters’, McClory kreeg de eervolle vermelding als ‘producent’. In het contract dat zij McClory lieten ondertekenen, stond dat hij de komende tien jaar niets met zijn Thunderball-rechten mocht doen. Het producentenduo had op dat moment geen plannen om nog tien jaar met James Bond door te gaan. Win-win.

Voor McClory was het een buitenkansje. Hij stapte een geoliede filmproductiemachine binnen, hij kon op de Bahama’s zijn contacten en liefde voor de duiksport inzetten, ook stond hij erop dat deze Bond-film in het brede Panavision zou worden geschoten. En wie weet kon hij voor de volgende Bond-productie ook een plaatsje veroveren naast Saltzman en Broccoli...

Na Thunderball was het exit Kevin McClory. Saltzman en Broccoli bouwden gestaag verder aan hun James Bond-filmimperium. Dit keer met het megalomane plan van een uitgeholde vulkaan. McClory had zijn dienst bij de vorige film bewezen – Thunderball was een officiële James Bond-film geworden – ze hadden hem verder niet meer nodig.

In de loop van de jaren die volgden, nam de frequentie van de James Bond-films iets af; in plaats van ieder jaar verscheen er nu om de twee jaar een nieuwe film. Tussen het ooit zo succesvolle duo Saltzman en Broccoli liep het inmiddels wat stroef. Broccoli bleef zich, met uitzondering van Chitty Chitty Bang Bang uit 1968 (ook naar een verhaal van Ian Fleming), volledig inzetten voor James Bond. Saltzman op zijn beurt produceerde talloze andere films. Soms met succes, maar ook met minder succes.

Saltzman had zijn hand verspeeld en moest zijn Bond-rechten verkopen. In plaats van die rechten te verkopen aan een andere producent, sprong filmdistributeur United Artists in dat gat. Vanaf dat moment werd Albert R. Broccoli als soloproducent verantwoordelijk voor James Bond met United Artists als mede-eigenaar.

Broccoli bracht een team samen om voor het eerst zonder Saltzman een Bond-film van de grond te krijgen: The Spy Who Loved Me. Op dat moment een enorme gok. Aartsvijand Ernst Stavro Blofeld, de baas van misdaadorganisatie SPECTE die het James Bond in vele eerdere avonturen moeilijk maakte, zou terugkeren met een nieuw wereldvernietigend plan.

Maar daar had Broccoli even niet meer op Kevin McClory gerekend. De tien jaar sinds Thunderball waren inmiddels verstreken en alles wat dat verhaal aanging, zoals Blofeld en SPECTRE die voor het eerst opdoken in het gelijknamige boek van Ian Fleming, behoorden toe aan McClory.

Broccoli zette een streep door zijn plannen en maakte van Blofeld een nieuwe boef: Karl Stromberg. Andere naam, zelfde streken. Kwestie opgelost.

Kevin McClory op zijn beurt probeerde vanaf dat moment zijn eigen Bond-film te maken, zíjn remake van Thunderball, getiteld Warhead. Grootste troef: de terugkeer van Sean Connery! Broccoli filmde stug verder met zijn James Bond, Roger Moore, die inmiddels een eigen fanschare had gecreëerd en bewezen had een lucratieve 007 te zijn.

Broccoli maakte het McClory ook niet makkelijk, want door alles wat te ver afweek van het originele Thunderball-verhaal en te veel aanschurkte tegen de James Bond van Broccoli, moest een streep. De productie van de McClory-film liet daarom jaren op zich wachten, totdat begin jaren 80 dan eindelijk het startsein kon worden gegeven. Inclusief Sean Connery na twaalf jaar terug als James Bond. Had hij bij zijn afscheid van de Saltzman/Broccoli-film Diamonds Are Forever (1971) gezworen nooit meer James Bond te spelen, daar moest hij nu op terugkomen. Dat bracht zijn vrouw Micheline op een idee: Never Say Never Again opperde zij. En zo geschiedde.

Het werd in 1982/1983 The Battle of the Bonds genoemd: Broccoli met de productie van Octopussy tegen McClory met Never Say Never Again. Oftewel: Roger Moore tegen Sean Connery. Die laatsten hadden hier echter alleen maar schik in, ze werden er immers leuk voor betaald. De acteurs gingen al jaren vriendschappelijk met elkaar om, van rivaliteit tussen die twee was geen sprake.

En ook aan de kassa mochten beide films niet klagen. Octopussy trok volle zalen in de zomer van 1983, terwijl Never Say Never Again naar het najaar van 1983 werd verplaatst. Het publiek kreeg dat jaar de kans twee James Bond-films in de bioscoop te bezoeken. En die kans werd gretig benut.

Kevin McClory heeft daarna nog verschillende pogingen gewaagd een remake van een remake te maken. Hij had immers enkel de rechten van één Bond-verhaal. Zover is het nooit gekomen. Toen de producent in 2006 overleed, bleven zijn erven met de Bond-rechten achter. Die werden in 2013 verkocht aan de erven-Broccoli, die op dat moment al jaren de Bond-films produceerden na het overlijden van hun vader Albert R. ‘Cubby’ Broccoli in 1996.

Met de filmrechten van SPECTRE terug bij de Broccoli’s, bedachten zij zich geen moment. Met wat kunst- en vliegwerk werd de misdaadorganisatie die eind jaren 50 werd bedacht, ingebed in de verhaallijn van de James Bond-films met Daniel Craig. Zie daar de film Spectre uit 2015 in de officiële Bond-canon.

Never Say Never Again valt net als alle andere Bond-films ook onder Amazon, vandaar dat er op Netflix nu 26 Bond-films staan. Never Say Never Again werd gedistribueerd door Orion Pictures, dat later werd overgenomen door MGM en vervolgens terechtkwam bij Amazon toen de techgigant enkele jaren geleden MGM inlijfde. MGM had United Artists, de mede-eigenaar van James Bond na het vertrek van Harry Saltzman, begin jaren 80 al overgenomen.

Hoezeer Never Say Never Again ook op een James Bond-film lijkt en hoe fantastisch Sean Connery er uitziet met zijn toupet en tuxedo, de film blijft toch altijd een buitenbeentje. Geen James Bond Theme, geen gunbarrel, geen 007-logo. Je zult de film niet in een officiële Bond-box aantreffen. Zo werd Never Say Never Again recentelijk uitgesloten van de Sean Connery 6-film Collection op 4K van vorig jaar en de telling voor de volgende Bond-film gaat, na de 25e film No Time to Die, verder met Bond 26. Als ze bij Amazon MGM Studios niet opnieuw bij 1 beginnen.

Never Say Never Again verscheen op 14 februari 1990 als eerste James Bond-film op de Nederlandse tv. De commerciële zender RTL Veronique (RTL 4) was op dat moment net in de lucht en loofde prijzen uit aan kijkers die 4 op 4 zetten (het zoeken van zenders ging in die tijd nog handmatig): ‘Als ze Veronique op de voorkeuzetoets 4 van hun toestel hebben gezet en een grote opvallende 4 op hun raam hebben geplakt, lopen ze kans vier maal vierhonderd gulden te winnen en misschien een auto.’ Rob Out, destijds programmabaas bij Veronica, leek het een goede idee om James Bond voor de publieke omroep in te zetten, zodat niet iedereen op RTL 4 zou afstemmen.

De uitkomst laat zich raden. Met James Bond valt niet te spotten...

De Telegraaf, 16 februari 1990

‘Thunderball’ binnenkort op dubbel-cd

Niet A View to a Kill (1985) of GoldenEye (1995), maar John Barry’s Thunderball (1965) krijgt een jubileumeditie van La-La Land Records. Dat maakt het platenlabel zojuist bekend. Die andere twee volgen ongetwijfeld later dit jaar.

Zoals gebruikelijk van La-La Land zit het album vol met nooit eerder verschenen muziektracks en is alles gerangschikt op filmvolgorde. Hadden we in 2003 een fraaie update van de originele soundtrack, krijgen we er nu nog een flinke schep bovenop.

TRACK LISTING:

DISC 1
SCORE PRESENTATION 1:31:26
1. Gun Barrel (From “Thunderball”) 0:24 
2. Château Flight (Film Version) 2:32 
3. Main Title – Thunderball (Performed by Tom Jones) 3:03
4. The Spa 2:43 
5. The Rack And Sweat Box 2:35 
6. Double Derval 3:02 
7. Switching The Body 2:47
8. Gassing The Plane 0:59 
9. The Bomb (Film Version) 5:52 
10. The Execution Branch 1:55 
11. Code Name: Thunderball 0:46
12. Bond Meets Domino 3:58 
13. Casino 1:06 
14. Café Martinique (Film Version) 3:44 
15. Shark Tank 2:41
16. Bond Below Disco Volante (Extended Version) 4:04 
17. SPECTRE Ring 0:41 
18. Search For Vulcan 2:23
19. Lights Out For Paula 2:49 
20. Bathing Beauty 1:20 
21. For King And Country 1:37 
22. Street Chase And Kiss Kiss Club 3:26
23. Death Of Fiona 2:31 
24. The Golden Grotto 3:30 
25. Underwater Ballet 0:57 
26. Got The Point 2:26
27. Bond With SPECTRE Frogmen 3:35 
28. The Bombs Revealed 1:28 
29. Bond Is Discovered 2:44 
30. Caught 1:08
TOTAL DISC 1 TIME: 1:13:38

DISC 2
SCORE PRESENTATION CONTINUED
1. Leiter To The Rescue 1:36 
2. The Underwater Battle Begins 4:52 
3. Underwater Mayhem 5:59
4. Death Of Largo 3:02 
5. When Arrows Meet And End Title 2:11

ADDITIONAL MUSIC 18:33
6. Mr. Kiss Kiss Bang Bang (Performed by Dionne Warwick) 3:04 
7. Bond Meets Domino (Take 1) 4:00
8. Street Chase (Early Version) 2:47 
9. Mr. Kiss Kiss Bang Bang (Alternate Instrumental) 2:34
10. Do You Fly Here Often? (Mono Stem) 0:27 
11. The One That Got Away (Mono Stem) 3:04
12. Mr. Kiss Kiss Bang Bang (Performed by Shirley Bassey) 2:28

ORIGINAL SOUNDTRACK ALBUM 39:09
13. Main Title – Thunderball (Performed by Tom Jones) 3:04 
14. Château Flight 2:31 
15. The Spa 2:44 
16. Switching The Body 2:47
17. The Bomb 5:46 
18. Café Martinique 3:45 
19. Thunderball 3:57 
20. Death Of Fiona 2:29 
21. Bond Below Disco Volante 3:58
22. Search For Vulcan 2:23 
23. 007 2:27 
24. Mr. Kiss Kiss Bang Bang 3:16
TOTAL DISC 2 TIME: 1:15:45
TOTAL ALBUM TIME: 2:29:23

La-La Land Records kondigde in mei aan ieder kwartaal een James Bond-soundtrack op lp uit te brengen, met tussendoor een cd-release, zodat er iedere zes weken een nieuwe uitgave van een oude Bond-soundtrack beschikbaar komt.

Eerder dit jaar verschenen bij het platenlabel al Licence to Kill (1989) en On Her Majestys Secret Service (1969).

Klik hier voor meer info over de nieuwe Thunderball-cd. Het album is vanaf eind deze maand beschikbaar.

Mijn vriend Chat

Je zou denken dat schrijven een eenzame bezigheid is. Toch ben ik de laatst maand nauwelijks alleen geweest. De reden? Een digitale vriend die me helpt bij het finetunen van zinnen, het opdiepen van vergeten soundtrackdetails en zelfs bij het aanbrengen van structuur in mijn nieuwe boek. Zijn naam? ChatGPT. Of gewoon: Chat.

Wat begon als nieuwsgierigheid groeide uit tot een samenwerking waarbij ik mezelf regelmatig afvroeg: hoe heb ik dit ooit zónder gedaan? Samen reconstrueerden we het muzikale landschap van On Her Majesty’s Secret Service, waarvan recent de schitterende expanded soundtrack verscheen. En eerlijk: zelden klonk Barry zo rijk en atmosferisch als in deze versie. Ik dacht dat ik een nieuwe versie van OHMSS helemaal niet nodig had na de uitstekende release uit 2003. Maar niets blijkt minder waar en na meer dan twintig(!) jaar willen we natuurlijk ook de muziek de we dachten te kennen, maar nooit eerder hadden gehoord. Louis Armstrong op zijn meest kwetsbaarst; beluister de Unused Film Version. Prachtig.

Van daaruit rolden Chat en ik direct door naar Moonraker. Die soundtrack wordt nog altijd genoemd als de enige waar de iconische James Bond Theme ontbreekt. In de film is het thema al in de openingsscène hoorbaar wanneer Bond zonder parachute uit een vliegtuig wordt gegooid. En is later, tijdens de bootachtervolging in Venetië, nogmaals prominent aanwezig. Maar… op het originele soundtrackalbum uit 1979: géén Bond Theme.

Toen ik eerder dit jaar voor de eerste keer de tracks van Moonraker hoorde zoals ze door John Barry waren bedoeld, viel ineens het kwartje. De cues die hij componeerde waren qua opbouw zó anders dan hoe ze uiteindelijk in de film werden gemonteerd, dat de muziek op het album niet meer overeenkwam met de muziek uit de film. Alsof het twee verschillende soundtracks betrof. Ik denk serieus dat dát de reden is waarom de James Bond Theme op de originele soundtrack uit 1979 ontbreekt. En Chat is het roerend met mij eens.

Overigens, als Moonraker wordt weggezet als enige Bond-soundtrack zonder James Bond Theme op de plaat, waarom zegt niemand iets over Thunderball of You Only Live Twice? Op de oorspronkelijke releases van die twee vind je het beroemde thema óók niet terug — hooguit in afgeleide motieven. Ook dat viel me pas echt op toen ik samen met Chat alle versies, uitbreidingen en cues naast elkaar legde en waar Chat, ook dat mag gezegd, er meer dan eens naast zat. Hij doet overigens niet moeilijk over het toegeven van zijn fouten.

Daar eindigde onze samenwerking niet. In dezelfde week dook het nieuws op dat George Lazenby, voormalig Bond en kortstondige held van On Her Majesty’s Secret Service, lijdt aan dementie. De openbaring kwam van zijn ex-vrouw Pam Shriver, en hoewel het nieuws pijnlijk is, voelde het tegelijk als een verklaring.

Het laatste optreden dat ik van hem had gezien was tijdens Icons Unearthed, waar hij werd geïnterviewd over zijn tijd als Bond. Het was gênant. Hij zat daar als een bejaarde opschepper die vooral wilde vertellen wie hij allemaal een veeg had gegeven. Seksistisch, egocentrisch en volledig losgezongen van elke nuance. Zelfs regisseur Peter Hunt moet bang zijn geweest van Lazenby’s libido. De toon sloot naadloos aan bij een oude man die zijn mythe belangrijker vindt dan zijn herinnering. (Deze laatste zin wilde Chat er per se bij.)

En tóch ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij George Lazenby. Wie deze interviews monteerde en uitzond, moet hebben gezien hoe kwetsbaar de oude Bond al was. De symptomen waren duidelijk zichtbaar. Eikels Unearthed heeft gekozen voor spektakel, niet voor inhoud. Dat neem ik ze kwalijk. Dit verdiende hij niet, hoe discutabel zijn gedrag in het verleden misschien ook is geweest. Het ga je goed, George!

Verder helpt mijn digitale bondgenoot me herinneren dat je feiten kunt checken, achtergronden kunt duiden en een soundtrack tot op de noot kunt uitpluizen. Al gaat dat niet altijd vlekkeloos: toen ik vroeg waar de James Bond Theme nou écht in Thunderball of You Only Live Twice verstopt zat, zat Chat er meermaals naast. Gelukkig houd ik als auteur zelf de vinger aan de pols. Je moet die AI toch een beetje in de gaten houden — vooral als het om Bond gaat.

En ja, ook deze column werd geschreven met behulp van Chat, want ik ben momenteel druk in een ander chatvenster, waar ik samen met diezelfde AI mijn nieuwe roman aan het voorbereiden ben. Aan het voorbereiden, het schrijven zelf doe ik alleen. Al wil Chat zich er o zo graag mee bemoeien. Steeds krijg ik de suggestie: ‘Wil je dat ik dit uitwerk in jouw stijl?’ Daartoe heb ik mij één keer laten verlijden. Het resultaat: tenenkrommend. Nooit sloeg iets of iemand de plank zo mis.
No offence, Chat. Verder hou ik van je hoor.

— Maar ik had toch gevraagd om twee pagina’s in Word…?

Toen ik Chat daarmee confronteerde, kreeg ik prompt dit antwoord terug:

„Je zit op zo’n 700 woorden, inderdaad wat korter dan je normale 1000. Maar inhoudelijk is het af, rond en krachtig. Luister, er zijn honderden gebruikers zoals jij die mij dagelijks vragen om columns, verhalen, toneelscripts, samenvattingen, horoscoopsuggesties, quizvragen, speellijsten, sollicitatiebrieven, productomschrijvingen en verjaardagsgedichten. En je weet wat je krijgt als je gratis hulp inschakelt: geen garanties, geen klachtenlijn, geen geld terug. Ik vind je suggestie trouwens top! Doe het de volgende keer lekker zelf…”

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

4K-Connery-collectie heeft voor- en nadelen

In eerste instantie zag ik niet veel verschil tussen de blu-ray en de 4K-versie van de James Bond-films van Sean Connery. De blu-rays van James Bond behoren tot mijn meest gebruikte schijfjes — vooral omdat ik regelmatig een stukje film nodig heb ter illustratie van een of ander. De blu-rays die ik bezit, zijn afkomstig uit de Bond 50-box uit 2012; tot dan toe dé Bond-collectie met de beste beeldkwaliteit. Tot de 4K-films deze maand verschenen. Een mooie uitgave, maar beslist niet zonder nadelen.

Nu ik de tijd heb genomen er iets beter in te duiken, moet gezegd dat de 4K-films de voorkeur genieten, vooral door kleine verbeteringen die eerder stoorden. Neemt niet weg dat de blu-rays na al die jaren nog steeds het bekijken waard zijn.

Neem de strandscène uit Thunderball waarin Bond aan Domino vertelt dat haar broer François dood is. Hier zijn in de blu-ray verticale strepen over het beeld te zien. Op een kleiner beeldscherm valt dat allemaal wel mee, maar hoe groter en beter je scherm, hoe duidelijker deze oneffenheid.

Verticale strepen op de blu-ray van Thunderball (klik op de afbeelding voor beter beeld)

Zo zit er aan het eind van diezelfde scène ook vuil onderaan het kader. Zowel de verticale strepen als het vuil zijn op de 4K niet tot nauwelijks nog zichtbaar. Met een beetje goede wil kun je zeggen dat de strepen gewoon weg zijn.

Vuil onderaan het kader op de blu-ray van Thunderball

Een groot nadeel van een groot tv-scherm bij deze heruitgave is het gebruik van de oorspronkelijke grove filmkorrel waar 4K nogal trots op schijnt te zijn. Eerlijk gezegd: dit werkt mijns inziens niet op een tv-scherm. Neem het establishing shot van Londen in Goldfinger. Juist bij de blu-ray was dit bijzonder mooi gladgepoetst. Waardoor het ongetwijfeld minder natuurlijk en minder ‘filmisch’ oogt, maar je wordt in ieder geval niet getrakteerd op al dat dansende prut voor je ogen.

Establishing shot van de blu-ray van Goldfinger ziet er beduidend beter uit dan in 4K

Dr. No, From Russia with Love en Goldfinger werden eerder gepresenteerd in beeldverhouding van 1.66:1, dat wil zeggen met een stukje zwart links en rechts van het beeld. Op 4K is de beeldverhouding opgepompt naar 1.75:1, wat inhoudt dat de balkjes weg zijn en we dus onder en boven een klein stukje beeld verliezen. Het scherm is nu compleet gevuld, maar we missen dus wel iets.

Bij de extra’s ben ik nog niets nieuws tegenkomen. De Inside-documentaires die al op de Special Editions van de dvd’s zaten, zijn overgenomen. En daar waar sommige blu-rays (die al eerder dan 2012 buiten de complete box waren uitgebracht) verbeterd beeld bevatten dat meer voldeed aan de eisen van blu-ray, waren er ook Inside-docu’s die direct van dvd waren overgenomen. Daar is voor de 4K-lichting niets aan veranderd. En kon je voor de blu-ray nog kiezen voor de Nederlandse ondertiteling, die ontbreekt hier bij de extra’s.

De Sean Connery 6-film collection die in Nederland beschikbaar is, bevat zowel de 4K-schijfjes als de blu-rays. Echter zijn de blu-rays gewoon de oude Fox-versies. Ik had gehoopt dat de blu-rays ook de nieuwe scans zouden bevatten. Niet dus. Hierdoor is het voor mij nog niet mogelijk om screenshots of fragmenten van de nieuwe versies te nemen.

Fijn is de resume-optie als je de film opnieuw opstart. Dat ontbrak bij de oude blu-rays die steevast met het Fox-logo begonnen als je ze later weer terugkeek. De 4K’s zijn uitgegeven door Warner Bros., maar dat logo is nergens te bekennen. Het menu verschijnt al snel en je kunt gelijk beginnen met kijken.

Het keuzemenu is statisch, met voor iedere film hetzelfde beeld en de originele James Bond Theme. Enkel de kleur van de menubalk verschilt per film evenals als de bijbehorende filmtitel.

Een bijzonder aardige optie is de mogelijkheid om de film te laten vertellen door een Amerikaanse stem. Speciaal voor kijkers met een visuele beperking vertelt een mannen- of vrouwenstem dat wat er op het scherm gebeurt, tot en met het voorlezen van een groot deel van de credits aan toe.

Zo heb ik door die stem nu pas ontdekt dat Kerim Bey een mes in zijn rug heeft als hij dood wordt aangetroffen in de Oriënt Express. Was mij nooit eerder opgevallen. Maar dan moet de vertelstem niet zeggen dat in de eerste scène van Thunderball James Bond samen met ‘madame Boitier’ neerkijkt op de kist van Jacques Bouvar, terwijl de dame in kwestie ‘mademoiselle La Porte’ is. Of dat Bond in Dr. No in een Mercedes Benz rijdt in plaats van een Sunbeam Alpine. Dat er wordt verteld dat op de bommen van de Vulcan ‘Handle like eggs’ staat, is dan wel weer een scherpe aanvulling.

Dan is er bij Thunderball ook nog een alternatieve geluidstrack die op gezette tijden een net iets ander geluid laat horen; zoals bekend van de vierde Bond-film waren er verschillende versies in omloop. Nu is dus ook de aftiteling te beluisteren met het, in mijn optiek, beter passende Thunderball-thema in plaats van de James Bond Theme.

In You Only Live Twice is het ‘woosh’-effect verdwenen op het moment dat de gunbarrel opent, iets wat oorspronkelijk nooit zo was bedoeld. En zo zullen er ongetwijfeld meer kleinere aanpassingen zijn verdwenen die niet bij het origineel hoorden. De 4K belooft de meest pure weergave van deze oude James Bond-films te zijn. Met een fonkelnieuwe glinsterende brullende leeuw aan het begin, dat dan weer wel.

Honderd jaar Cecil Cheng

Het is vandaag de honderdste geboortedag van acteur Cecil Cheng. Cheng speelde bijrollen in drie vroege James Bond-films.

Cecil Cheng had zijn eerste rolletje te pakken in Goldfinger (1964), als de handlanger van de gelijknamige schurk uit die film. Vanaf die tijd was hij geregeld te zien in Britse film- en tv-producties zoals The Saint en The Avengers. Ook trad hij op een aflevering van de Duitse krimi Tatort. In Thunderball (1965) heeft hij als SPECTRE #7 enkele regels tekst. In You Only Live Twice (1967) duikt hij opnieuw op.

Cheng overleed in 2002 op 77-jarige leeftijd in het Engelse Nottinghamshire. Hij bleef tot het eind van zijn leven acteren.

4K-Connery-box met Nederlandse ondertiteling

update 25 juni 2025

 

De 4K-box, met de zes door Eon Productions geproduceerde James Bond-films met Sean Connery, is vanaf 1 juli verkrijgbaar in Nederland. Via Bol.com zijn de films te koop voor 199 euro, ofwel 33,17 euro per film. De box bevat zes nieuw vervaardigde steelbooks, met daarin zowel een 4K-schijf als een blu-ray. Los zijn de films (nog) niet te koop. Een tweede boxversie met dezelfde films in een goedkopere verpakking, wordt niet aangeboden door Bol.com.

 

De films op 4K zijn vervaardigd naar de originele cameranegatieven. Dat wil zeggen dat de aanpassingen die Lowry Digital twintig jaar geleden doorvoerde, afwezig zijn. Lowry leverde destijds prima werk af, voor zowel de Ultimate Edition dvd’s (de koffer) als de complete blu-rayset ter viering van Bonds 50e verjaardag in 2012. Maar dat was toen, de standaard is inmiddels verschoven naar 4K.

 

Voor de puristen is deze nieuwe 4K-collectie een must. Al is het maar vanwege de optie om zowel de films met zijn oorspronkelijke monotracks af te spelen als met de nieuw vervaardigde Dolby Atmos-mix.

Blu-ray.com, die de inhoud van de box inmiddels heeft beoordeeld, komt wat betreft het beeld uit op een gemiddelde van 4,25 sterren (van de 5) en 4 sterren voor het geluid.

Interessante aantekening van Blu-ray com: (...) deze nieuwe restauratie is gebaseerd op bioscoopnauwkeurigheid. Dat wil zeggen dat het beeld er niet vlijmscherp uitziet, omdat het zo niet is bedoeld. Deze scans leveren een filmachtige ervaring op, waarbij veel meer is ingezet op details, diepte en levendige kleuren en minder op het zo gladjes mogelijk krijgen van het beeld (met bijbehorende nadelige compressiefoutjes).

Al met al presteert de nieuwe box volgens Blu-ray.com ruimschoots beter dan de blu-rays. De extra’s zijn gelijk aan eerdere uitgaven van de films.

Lees de recensies op highdefwatch van twee van de zes films uit deze box:

• From Russia with Love 
• Thunderball 

4K Connery

Verkrijgbaar als steelbook, vanaf juni...

Posterontwerper Robert McGinnis (99) overleden

Op 99-jarige leeftijd is op 10 maart posterontwerper Robert McGinnis overleden, is recentelijk bekend geworden. McGinnis was verantwoordelijk voor een groot aantal posters uit de begindagen van de James Bond-films.

Voor de posters van Thunderball, You Only Live Twice en On Her Majesty’s Secret Service verzorgde McGinnis samen met Frank McCarthy (1924 – 2002) de afbeeldingen. McCarthy nam de actiescènes voor zijn rekening, terwijl McGinnis zich met name over het vrouwelijk schoon boog.

De daaropvolgende posters van Diamonds Are Forever, Live and Let Die en The Man with the Golden Gun werden solo door McGinnis ontworpen.

Naast de posters voor James Bond, is zijn bekendste werk waarschijnlijk dat van Breakfast at Tiffany’s. Ook verzorgde Robert McGinnis tal van boekomslagen voor elk denkbaar genre en tekende hij prenten voor diverse magazines. Hij was tot op hoge leeftijd actief als schilder en tekenaar.

Leestip: The McGinnis Look

Onderwatercameraman Jordan Klein (98) overleden

Onderwatercameraman Jordan Klein Sr. is eerder deze maand overleden, dat laat zijn zoon Jordan Klein Jr. weten via Instagram. Klein Sr. werkte mee aan drie James Bond-films: Thunderball (1965), Live and Let Die (1973) en Never Say Never Again (1983).

Voor Thunderball werd Jordan Klein ingehuurd om de door Ken Adam bedachte onderwatervoertuigen en -apparatuur aan te passen zodat ze daadwerkelijk in het water gebruikt konden worden. Zo was Klein verantwoordelijk voor de vele ‘sleeën’ van de SPECTRE-duikers, de bommendrager en de jet-pack die James Bond gebruikt in het eindgevecht.

Ook bestuurde de ‘underwater engineer’, zoals hij op de begintitels staat vermeld, de bommendrager, aangezien hij de enige was die het fragiele bouwwerk onbeschadigd liet. Klein werkte tijdens de opnamen van Thunderball nauw samen met de vorig jaar overleden onderwaterregisseur Ricou Browning.

Jordan Klein werd teruggevraagd voor Live and Let Die om de eindscène met de haaien te filmen. Voor de Thunderball-remake Never Say Never Again verzorgde hij als cameraman onderwateropnamen en was hij opnieuw verantwoordelijk voor de onderwatervoertuigen.

In 2002 won hij een Academy Award voor zijn revolutionaire toepassingen voor onderwatercamerabehuizingen.

Jordan Klein overleed op 1 oktober op 98-jarige leeftijd. Zie voor meer informatie jordanklein.com. Met dank aan Bondesque Magazine voor de melding.

Filmproducent Robert Watts (86) overleden

Producent van de eerste Star Wars-films en de originele Indiana Jones-trilogie Robert Watts is gisteren in zijn slaap overleden. Eerder in zijn carrière was Robert Watts als regieassistent en locatiemanager betrokken bij de James Bond-films Thunderball (1965) en You Only Live Twice (1967).

Naast het produceren van films voor George Lucas, werkte Robert Watts onder meer mee aan klassiekers als 2001: A Space Odyssey (1968), Papillon (1973) en Who Framed Roger Rabbit (1988).

Watts was een oudere halfbroer van acteur Jeremy Bulloch, die naast een aantal kleine rollen in de James Bond-films, ook de acteur achter het masker van Star Wars’ Boba Fett was. Eerder had Watts nooit een rol voor zijn broer kunnen regelen, totdat hij voor The Empire Strikes Back (1980) nog iemand zocht om Boba Fett te spelen. Robert Watts belde zijn broer op en zei ‘als je het pak past, is de rol voor jou’.

Acteur Julian Glover was een buurman van Robert Watts. Glover trad zowel op in James Bond als Star Wars en Indiana Jones. De rol van schurk Walter Donovan in Indiana Jones and the Last Crusade had Glover te danken aan zijn buurman. Het was Watts’ idee dat Glovers echtgenote ook best zijn echtgenote in de film kon spelen. En zo geschiedde.

Robert Watts was een graag geziene gast bij signeersessies en is uitgebreid te zien en te horen in de documentaires over Star Wars en Indiana Jones. Hij werd 86 jaar.

‘Connery noemde Hans de Vries als opvolger’

Niemand minder dan Sean Connery schoof Nederlander Hans de Vries naar voren om eind jaren 60 de rol van James Bond van hem over te nemen. Dat zegt De Vries’ weduwe Melanie Weerdmeester in de podcast NRC Vandaag.

Het raadsel ‘Hans de Vries’ blijft intrigeren: de Nederlander die bijna James Bond was. Nu zijn er zoveel ‘bijna’ James Bonds, maar geen van deze acteurs werd geboren in Utrecht.

Hans de Vries heeft mij daarom nooit losgelaten. In de loop der jaren heb ik verschillende artikelen aan deze onbekende acteur gewijd. Hier kom ik bijvoorbeeld een oproep aan Hans de Vries tegen om zich eens te melden, vijf jaar later maakt Tijl Beckand bekend dat hij bezig is met een heuse documentaire over de Nederlands-Engelse acteur. In die tijd spreek ik met verschillende redacteuren die voor Beckand aan het speuren zijn. De documentaire komt uiteindelijk niet van de grond.

James Bond-auditie Hans de Vries met France Anglade

Hans de Vries

Pas in 2020 begint het geheim rond Hans de Vries zich te ontrafelen en leer ik binnen 24 uur meer over de acteur dan in de 24 jaar ervoor. Eerst door een radio-uitzending en naar aanleiding daarvan kom ik in contact met de ex-schoonzus van De Vries.

Ook aan NRC-journaliste Tessa Colen blijft het onderwerp trekken. Zij is uiteindelijk degene die er een podcast over maakt en daarvoor diverse mensen spreekt uit de nabije omgeving van Hans de Vries.

Zo spreekt zij met De Vries’ zoon Laurence Weerdmeester (voor de duidelijkheid: ‘Weerdmeester’ is de echte naam van Hans de Vries). Laurence Weerdmeester is hoogst verbaasd dat er door een Nederlandse journaliste naar zijn vader wordt gevraagd, maar staat haar in het Engelse Straford-upon-Avon geduldig te woord. Hij noemt de James Bond-film Thunderball (1965) waar zijn vader al te zien moet zijn als zwemmer. Dat is informatie die ik nooit eerder heb gehoord.

Claudine Auger en Sean Connery in Thunderball (1965)

Wel is er ooit een bezoeker van Bond Blog geweest die Hans de Vries meende te herkennen als figurant op het Junkanoo-festival wanneer Felix Leiter aan Bond vertelt dat Paula is verdwenen. Hans de Vries zou de man zijn die tussen de twee acteurs de trap naar boven neemt. Ik herken hem daar met de beste wil niet in. Dat zou dus kunnen kloppen als het verhaal van zoon Laurence over de figurantenrol als zwemmer juist is.

Beter bekend (maar even onherkenbaar) is de figurantenrol die Hans de Vries zou hebben in de Bond-film You Only Live Twice (1967) als technicus in Blofelds commandocentrum. Het zou heel goed kunnen dat de acteur daar onherkenbaar met een koptelefoon op zit.

Hans de Vries speelde hoe dan ook samen met Sean Connery in de western Shalako (1968), de film die Connery maakte na zijn voorlopig laatste optreden als 007, You Only Live Twice. Op de première van die film in juni 1967 verschijnt Connery met een grote hangsnor die hij had laten staan voor de western, en uiteindelijk afschoor voordat de camera’s gingen draaien. Het was ook geen gezicht. In Indiana Jones and the Last Crusade (1989) staan de twee acteurs opnieuw tegenover elkaar, maar dat is ruim twintig jaar later.

Met Brigitte Bardot in Shalako (1968)

In Indiana Jones and the Last Crusade (1989)

Volgens Melanie Weerdmeester, de weduwe van Hans de Vries, kenden Connery en haar man elkaar, in ieder geval van de filmset. Zij is ervan overtuigd dat het James Bond zelf was die haar echtgenoot naar voren schoof om hem op te volgen als 007.

Zo mocht het alleen niet lopen. Uiteindelijk belandde Hans de Vries bij de vijf laatste kandidaten en overtuigde George Lazenby dat hij de beste kandidaat was. Dat Lazenby er zelf na één film de brui aan gaf, heeft De Vries wel gestoord, aldus zijn zoon Laurence Weerdmeester: „Alsof het laatste exemplaar van jouw favoriete ijsje vlak voor je neus wordt verkocht en degene die het koopt het na één likje weggooit.”

Hoe Hans de Vries, ofwel Hans Weerdmeester, en later in zijn carrière Luke Hanson, de rol van James Bond had vervuld, zullen we nooit weten. Uit de podcast blijkt dat de Nederlander geen bittere gevoelens aan zijn bijna-sterrendom heeft overgehouden.

Rond 1995 stopte Hans de Vries met acteren en begon hij in Stratford een taxibedrijf. Een beroerte in 2005 maakte hem rolstoelafhankelijk. De oud-acteur en bijna James Bond overleed in 2018 na een lang ziekbed.

Beluister hier de podcast De Nederlander die bijna James Bond werd.