Films en seriesFilms en series
Posts tonen met het label Live and Let Die. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Live and Let Die. Alle posts tonen

donderdag 16 oktober 2025

Een gewaagde gok

Die insiders toch. Vertellen ze eerst dat Steven Knight al 142 pagina’s van de nieuwe Bond-film heeft gepend, om het daarna ‘de meest gewaagde gok’ sinds de benoeming van Daniel Craig als 007 te noemen. Want een script schrijven zonder te weten wie James Bond gaat spelen, is volgens die insiders onbegonnen werk.


Laten we het artikel van Celebrity Entertainment News maar met een korrel zout nemen. Het medium kan zich beter bezighouden met beroemdheden stalken en niet met verslaggeving rond het filmvak.

Als de we tijdlijn van de James Bond-films er eens bij pakken, waarom ook niet in dit geval, blijkt dat deze nieuw te maken film niet de enige is waarvan tijdens het schrijven de hoofdrolspeler nog niet bekend is. Zoals dat bij veel filmscripts het geval is. Van synopsis tot treatment en van filmscript tot shooting script zit nogal een ontwikkeling. En zelfs tijdens het filmen worden regelmatig scriptwijzigingen aangebracht.

Casino Royale (2006)

Schrijvers Neal Purvis en Robert Wade beginnen in januari 2004 met een eerste versie van het script van Casino Royale, dat uiteindelijk wordt afgerond in juli 2004. Van een nieuwe James Bond is op dat moment nog geen sprake, Pierce Brosnan wordt tijdens dit schrijfproces pas bedankt voor zijn bewezen diensten. Het is duidelijk dat hij niet past in de nieuwe weg die de filmmakers willen inslaan  Als de eerste versie van het script klaar is in juli 2004, is er geen James Bond.

In februari 2005 verbindt Martin Campbell zich als regisseur aan het filmproject, het is zijn tweede Bond-film na GoldenEye (1995). In het voorjaar van 2005 duikt de naam van Daniel Craig op in het geruchtencircuit. Maanden later, op 29 september 2005, doet Craig auditie voor de rol. Kort daarop krijgt hij een telefoontje dat hij zich inderdaad officieel Bond nummer zes mag noemen. Het nieuws wordt uiteindelijk wereldkundig gemaakt op 14 oktober 2005; deze week precies twintig jaar geleden. Eind januari beginnen de camera’s voor Casino Royale te draaien. Dat is twee jaar nadat Purvis en Wade aan hun eerste versie begonnen en vier maanden na de screentest van Daniel Craig.

GoldenEye (1995)

Deze film kent een groot aantal herschrijvingen. Michael France levert zijn eerste versie in op 11 maart 1994. Timothy Dalton heeft de rol van 007 op dat moment nog geen vaarwel gezegd. Dat doet hij een maand later op 12 april. Een krappe twee maanden later, op 8 juni 1994, wordt Pierce Brosnan aangekondigd als James Bond nummer vijf. Brosnan stond jaren daarvoor al eerder in de startblokken om aan de rol van zijn leven te beginnen. Het lot besliste echter anders, en het wachten was het waard voor de Ierse acteur.

Na de benoeming van Brosnan wordt het script van France geheel herschreven door onder meer Jeffrey Caine en daarna door Bruce Feirstein, die zich op dat moment helemaal op de nieuwe Bond-acteur kunnen richten.

The Living Daylights (1987)

In een tijd dat de Bond-films nog met de regelmaat van één pauzejaar verschijnen, beginnen scenarioschrijvers Richard Maibaum en Michael G. Wilson eind oktober 1985 met een eerste treatment van ‘Bond 15’. A View to a Kill was vijf maanden eerder uitgekomen. Het is wel duidelijk dat die film Roger Moores laatste wapenfeit als 007 is (hoewel de deur nog op een kleine kier staat). De eerste versie van het script daarentegen, verhaalt over de jongere jaren van James Bond bij de marine. Een idee dat door producent Broccoli wordt afgewezen.

Begin december 1985 kondigt Roger Moore zijn definitieve vertrek aan als, op dat moment, langstzittende James Bond. In een derde en vierde treatment diezelfde maand krijgt het filmverhaal steeds meer vorm en bij die laatste is inmiddels gekozen om Ian Flemings korte verhaal The Living Daylights als uitgangspunt en als volgende titel te gebruiken. Er is op dat moment nog geen acteur voor de rol van 007 gekozen.

Vanaf januari 1986 begint het castingproces, als op 12 mei van dat jaar Pierce Brosnan een glorieuze screentest aflegt. Cubby Broccoli is overtuigd en Brosnan wordt een contract aangeboden om als James Bond nummer vier aan te treden. Echter gooit de productie van de Amerikaanse tv-serie Remington Steele waar Brosnan de hoofdrol vertolkt roet in het eten. De acteur is contractueel verplicht om nog één laatste seizoen te maken.

In allerijl wordt gezocht naar een vervanger die eind juli wordt gevonden in Timothy Dalton. Een acteur die producent Broccoli al jaren op het oog heeft, maar eerder aangaf dat de rol hem intimideerde. Deze keer hapt Dalton toe en op 8 augustus 1986 wordt hij officieel aangekondigd als James Bond nummer vier. Eind september beginnen voor Dalton de eerste filmopnamen.

Live and Let Die (1973)

Voor Live and Let Die was de hoop gevestigd op de terugkeer van Sean Connery. Maar Connery houdt voet bij stuk; Diamonds Are Forever is echt zijn laatste Bond-film geweest.

Schrijver Tom Mankiewicz levert in het voorjaar van 1972 zijn eerste versie van het script van Live and Let Die in. Ook hij doet nog een poging om Connery over te halen, maar tevergeefs. Producenten Saltzman en Broccoli moeten echt op zoek naar een nieuwe 007 en komen uit bij Roger Moore. Die deal is snel beklonken en op 1 augustus 1972 maakt James Bond nummer drie zich bekend. Met het uiteindelijke shooting script van Mankiewicz van oktober gaat regisseur Guy Hamilton nog diezelfde maand van start.


On Her Majesty’s Secret Service (1969)

Deze productie stond al langer op de rol. In juni 1964 heeft schrijver Richard Maibaum een eerste treatment af; Goldfinger moet op dat moment nog uitkomen. Met de haast waarmee de films in die tijd werden gemaakt, was het zaak er vroeg bij te zijn. OHMSS wordt echter op de lange baan geschoven en Thunderball krijgt voorrang. Als Thunderball in december 1965 zijn première beleeft, heeft Maibaum het project OHMSS weer opgepakt. Eind maart 1966 levert hij zijn script van die film in, dat verhaaltechnisch direct volgt op Thunderball.

Ook deze keer gaat het niet door; You Only Live Twice wordt verkozen als vervangende productie. Richard Maibaum is niet betrokken bij die film. In 1967 levert Maibaum nog een aantal versies van On Her Majesty’s Secret Service af om uiteindelijk in 1968 met een shooting script te komen. Niet lang daarvoor, in juni, juli en augustus van dat jaar, wordt George Lazenby uitgebreid getest als mogelijk nieuwe James Bond. Na het stuntgevecht met stuntleider George Leech en worstelaar Yuri Borienko, komt de onervaren Lazenby uit de bus als James Bond nummer twee. Zijn officiële aankondiging volgt begin oktober 1968 en niet veel later die maand beginnen de camera’s al te draaien. 

Dr. No (1962)

De eerste James Bond-film Dr. No heeft wat dat betreft een andere aanloop. Het treatment voor die film is amper klaar in september 1961 of Sean Connery wordt een maand later al gepresenteerd als James Bond. Een compleet script laat op dat moment nog op zich wachten. Pas in januari 1962 is een final shootingscript gereed. Een week later draaien de camera’s al op Jamaica met de aankomst van James Bond op het vliegveld.


Dus... om te stellen dat de nieuwe Bond-productie een gok neemt door nú al aan een filmscript te beginnen, is pure onzin. Het is juist prettig dat Steven Knight bijtijds aan het verhaal kan gaan schaven. Het uiteindelijke script dat verfilmd gaat worden, zal hoe dan ook de nodige aanpassingen krijgen. Wie dan ook straks de tuxedo aantrekt en de Walther oppakt, vormt naar aanleiding van het script en de regie-aanwijzingen vanzelf zíjn Bond.

Ik zag trouwens nog een betrekkelijke nieuweling in Steven Knights nieuwe serie House of Guinness op Netflix. Een jongen die we mijns inziens in de gaten moeten houden: Louis Partridge. Als ze dan tóch naar een relatief onbekende Engelsman zoeken...

zondag 22 juni 2025

Jules Walter uit Roger Moore-films overleden

Op 95-jarige leeftijd is acteur Jules Walter overleden. Walter speelde in de eerste en de laatste James Bond-films met Roger Moore. Eerst als helper van Dr. Kananga in Live and Let Die (1973) en daarna als een van de tycoons in A View to a Kill (1985) die honderd miljoen dollar investeert in Zorins operatie Main Strike.


Walter is in Live and Let Die te zien wanneer Dr. Kananga in New York wordt geschaduwd door de CIA. In deze scène zet Kananga de bandrecorder aan en kleden Solitaire, Tee Hee en het personage van Jules Walter zich om. Op het moment dat het drietal in de ondergrondse parkeergarage de lift uitstapt, wordt het personage van Walter plots door een andere acteur met lange bakkebaarden gespeeld. Het zal er ongetwijfeld mee te maken hebben dat Jules Walter niet bij de locatieopnamen in New York aanwezig was.

Jules Walter (links) in Live and Let Die, met Jane Seymour en Julius W. Harris

In A View to a Kill speelt Walter in de scène tijdens de paardenraces op Royal Ascot, waar hij tot de garde van Max Zorin behoort. Als Zorins paard Pegasus de wedstrijd heeft gewonnen, volgt hij met een dame in het paars aan zijn arm. Ook is hij te zien in de scène waarin Zorin een vergadering belegt in zijn zeppelin om zijn plan voor het project Main Strike bekend te maken.

Jules Walter had een bescheiden acteercarrière gedurende de jaren 70 en 80. Eerder zat hij in de Roger Moore-film The Wilde Geese (1978) en had hij een kleine rol in de Star Wars-film Return of the Jedi (1983). A View to a Kill was het laatste filmproject waaraan hij meewerkte.

donderdag 15 mei 2025

Honderd jaar Roy Stewart

Vandaag is de honderdste geboortedag van niet alleen mijn oma, ook Roy Stewart werd geboren op 15 mei 1925. Stewart speelde de rol van Quarrel Jr. in Live and Let Die (1973).


Roy Stewart werd geboren in Jamaica. Toen hij begin twintig was, kwam hij naar Engeland om dokter te worden. Het liep echter anders. Een commercial waarin hij speelde, bracht hem op het spoor van acteren. Naast het spelen voor film, tv en op toneel, specialiseerde hij zich ook tot stuntman.

Daarnaast opende hij in Londen een sportschool en een nachtclub, daar bleef hij werkzaam tot aan zijn dood in 2008 op 83-jarige leeftijd.

Als Quarrel Jr. is hij de zoon van Quarrel (John Kitzmiller) uit Dr. No (1962). Aangezien het personage in de eerste James Bond-film al doodgaat, en in de boekenreeks waar Quarrel opduikt Live and Let Die (1954) vóór Dr. No (1958) zit, werd de rol voor de filmversie van Live and Let Die aangepast.

Net zoals in Dr. No is Quarrel de hulp van James Bond in het Caraïbisch gebied. Hoewel het personage de film ditmaal overleeft, komt hij in latere films niet meer voor.

donderdag 1 mei 2025

Ultra Bond

Binnenkort verkrijgbaar: 4K Connery. De enige Bond die tot nu toe in ultra-HD op home video te bewonderen was, is Daniel Craig. Gaan we de oude Connery’s opnieuw aanschaffen? De verleiding is groot, maar liever wacht ik op een complete 4K-Bond-set.


Mijn James Bond-filmverzameling begon later dan gewenst. Simpelweg omdat ik geen geld had om de films eerder aan te schaffen.

Zo heb ik nooit de door mij felbegeerde VHS-banden in bezit gehad. Op mijn jongenskamer had ik enkel een foto van de Bond-videocassettes op mijn prikbord hangen, afkomstig uit een foldertje van V&D. Zo kon ik toch dagelijks kijken naar de cover van Timothy Dalton in Licence to Kill en Roger Moore in Octopussy; de twee films die bovenop een stapel Bond-films waren afgebeeld.

Dan had je ook nog die eerdere VHS-box, die met het blauwe 007-logo op de zijkant. Dat vond ik werkelijk een prachtige uitgave. Toen twintig jaar geleden de opa van destijds mijn vriendin overleed, liet hij precies díe box na. Veel van de films zaten zelfs nog in het plastic. Hij meende een liefhebber van James Bond te zijn, hij had de films nooit bekeken.

De videobanden gingen naar een neefje, ik had toch immers de collectie al op dvd? Voor mij bleef de verzameling Fleming-boekjes over in een fijne boxset met de auteur achter zijn typemachine op de zijkant. Ook hier had de opa, getuige de perfecte staat waarin de boekencollectie verkeerde, nooit naar omgekeken.

Mijn James Bond-filmverzameling begon halverwege de jaren 90 met de video-cd’s, die kon ik afspelen op mijn Philips cd-i-speler. Ik zag zo’n apparaat voor het eerst in de speelhoek van een huisjespark waar wij met de familie verbleven. Ik was gelijk verknocht aan die hoek, niet alleen door het interactieve speelapparaat, waarop je zowel spellen kon spelen als films kon afspelen, maar nog meer door de poster die er hing van Roger Moore bungelend aan de Eiffeltoren.

Die poster had een magische aantrekkingskracht op mijn jongensfantasie en viel samen met de openbaring van het fenomeen 007. De Bond-films werden in die jaren voor de eerste keer vertoond op de Nederlandse tv, en ik zat als tiener aan de buis gekluisterd voor weer een nieuw Bond-avontuur.

Ik herinner mij zelfs dat ik het knap lastig vond om de Bond-films te filteren uit het algehele filmaanbod, omdat ik nog niet alle titels kende. The Spy Who Loved Me? Is dat er ook één? De tv-gids schreef over een chique James Bond-film. Bingo!

Die cd-i-speler kwam er uiteindelijk, en het jaar daarop op mijn verjaardag volgde de peperdure videocartridge; vóór die tijd kon ik er niet eens films op afspelen. En daar begon mijn James Bond-filmverzameling met de eerste film in eigen bezit: Live and Let Die. Nog steeds als ik de eerste klanken van George Martin hoor, denk ik terug aan het moment dat ik mijn eerste eigen James Bond-film in de speler stopte en op play drukte; de heerlijk hysterische gunbarrel, de vlekkerige ‘witte’ dots, het schokkerige beginshot vanuit een helikopter op het gebouw van de Verenigde Naties in New York, het uitgetrokken beeld.

Het was verre van zuiver allemaal, maar we wisten niet beter en het stoorde geenszins. Dit is zoals films eruit zagen. Later, toen mijn filmcollectie gestaag groeide, viel het mij bij You Only Live Twice op dat het water waarin het gemummificeerde lichaam van James Bond wordt gedropt, uit wel erg grote pixels bestond. Datzelfde gold voor de explosie achter 007 als hij in A View to a Kill per sneeuwscooter ontsnapt in Siberië.

Ondanks dat ik erg blij was dat ik binnen een paar jaar alle zes de Connery-Bonds had verzameld en vijf Bond-films met Roger Moore, knaagde het dat in Nederland geen werk werd gemaakt van de ontbrekende films op video-cd. Voor onduidelijke redenen: geen On Her Majesty’s Secret Service, geen The Man with the Golden Gun, geen The Spy Who Loved Me. Om over de Dalton-films maar te zwijgen. Daarvoor was ik alsnog aangewezen op de videorecorder én de hoop dat deze films weer eens op tv zouden worden uitgezonden.

Zodoende moest ik, omdat ik mij die film nauwelijks nog herinnerde en deze in de naslagwerken van Steven J. Rubin en Raymond Benson hoog stond aangeschreven, OHMSS bij de plaatselijke videotheek huren; de Warner Bros-uitgave met een benauwde George Lazenby en Diana Rigg op de voorkant, waar in was geknipt en de gehele Gumbold-scène ontbreekt.

Ondanks de gebreken vond ik het een fantastische kijkervaring en belandde OHMSS hoog bovenaan mijn Bond-lijstje, waar het nu al jaren de top aanvoert.

Mijn James Bond-videocollectie was pas compleet begin 2001, toen de laatste dvd’s uit de Special Editionserie verschenen. Die begon in het voorjaar van 2000 met de uitgave van de tot dan toe nieuwste film The World Is Not Enough. Ik weet nog dat ik die kocht bij de Fame in Amsterdam en in de trein naar Haarlem het plastic openmaakte en ik tot mijn stomme verbazing ontdekte dat dit het eerste (of eigenlijk laatste) deel van een complete (een COMPLETE!) Bond-set was. Mét 007-logo op de zijkant!

De rest van het jaar stond in het teken van de Special Editions. From Russia with Love, die voor juli stond gepland, kwam pas uit in de laatste week van die maand, maar dat was van te voren niet gemeld — ik ben in juli elke dag naar de Free Record Shop gefietst om te informeren of de film er al was… Vanaf oktober werden de uitgaven opgeschroefd naar twéé dvd’s per maand en zo groeide mijn collectie gestaag.


De dvd’s waar ik ooit zo blij mee was, zijn nu niet meer om aan te zien, en dienen nog enkel als museumstuk in mijn filmkast. Na zes jaar werden ze vervangen door de koffer van de Ultimate Editions, die na nog eens zes jaar werd vernieuwd door de blu-raybox. Daar teer ik sinds 2012 op. Het zijn onbetwist de schijfjes uit mijn videotheek die ik het meest heb afgespeeld. De laatste drie Bond-films volgden in hun steelbooks, waarvan ik enkel No Time to Die in 4K bezit; een film die ik zelden in de speler stop.

Hoewel ik best content ben met de blu-rays, kijk ik zeker uit naar een complete 4K-collectie, het wordt ook wel eens tijd. Maar of ik de Connery-films los ga aanschaffen? Ik twijfel nog.

Met de komst van blu-ray jaren en jaren geleden kon ik het nog best met een dvd’tje doen; tegenwoordig bestel ik toch liever een iets duurdere 4K. Zoals twee puike Hitchcocks, North by Northwest en Psycho, die beide een adembenemende transfer hebben. En wat betreft de eerstgenoemde Cary Grant-film, die begint dus met een MGM-logo op een groen veld. Laten we hopen dat de oude Bond-films precies diezelfde behandeling krijgen en dat we beginnen met de originele United Artists-logo’s van die tijd, als leuk extraatje voor de puristen.

O ja, als dat conclaaf volgende week gaat beginnen, kunnen ze dan ook gelijk een nieuwe 007 kiezen? Dan loopt het weer mooi gelijk. Sinds het begin van de James Bond-films zijn we precies zes pausen en zes Bonds verder. Als dat geen toeval is…

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

zaterdag 5 april 2025

Jamaicaanse acteur Munair Zacca (79) overleden

De Jamaicaanse acteur Munair Zacca is overleden, meldt onder meer The Gleaner. Aan het begin van zijn acteercarrière was Zacca te zien als hotelreceptionist in Live and Let Die (1973) waar hij een korte dialoog heeft met Roger Moore.


Zowel de eerste Bond-film met Sean Connery als de eerste met Roger Moore (en de laatste met Daniel Craig), spelen zich voor een deel af op Jamaica, het eiland waar Ian Fleming al zijn Bond-romans schreef. In Live and Let Die doet Jamaice dienst als het fictieve Caribische eilandenstaatje San Monique, waar Dr. Kananga de scepter zwaait.

In zijn zoektocht naar de toedracht op de moord op drie collega’s, belandt Bond in het kielzog van Kananga op San Monique, waar een bungalow voor hem is gereserveerd:

Munair Zacca kreeg voor zijn optreden in de Bond-film geen credit op de aftiteling. In zijn geboorteland Jamaica was hij echter een gerespecteerd toneel- en tv-acteur. Volgens zijn vrouw was haar echtgenoot in 180 toneelproducties te zien. De acteur overleed op 2 april in Kingston na een lang ziekbed. Hij werd 79 jaar.

vrijdag 4 april 2025

Posterontwerper Robert McGinnis (99) overleden

Op 99-jarige leeftijd is op 10 maart posterontwerper Robert McGinnis overleden, is recentelijk bekend geworden. McGinnis was verantwoordelijk voor een groot aantal posters uit de begindagen van de James Bond-films.

Voor de posters van Thunderball, You Only Live Twice en On Her Majesty’s Secret Service verzorgde McGinnis samen met Frank McCarthy (1924 – 2002) de afbeeldingen. McCarthy nam de actiescènes voor zijn rekening, terwijl McGinnis zich met name over het vrouwelijk schoon boog.

De daaropvolgende posters van Diamonds Are Forever, Live and Let Die en The Man with the Golden Gun werden solo door McGinnis ontworpen.

Naast de posters voor James Bond, is zijn bekendste werk waarschijnlijk dat van Breakfast at Tiffany’s. Ook verzorgde Robert McGinnis tal van boekomslagen voor elk denkbaar genre en tekende hij prenten voor diverse magazines. Hij was tot op hoge leeftijd actief als schilder en tekenaar.

Leestip: The McGinnis Look

dinsdag 25 maart 2025

Honderd jaar Gabor Vernon

Het is de honderdste geboortedag van Gabor Vernon. De acteur speelde twee kleine rollen in de James Bond-films. Die van Hongaarse diplomaat in Live and Let Die (1973) en Borchoi, de curator van de Hermitage, in Octopussy (1983).


Vernon was van Hongaarse afkomst, maar speelde vanaf begon jaren 70 enkel in Britse tv-producties en slechts in een handvol films. Daar werd hij vaak ingezet als Hongaar of Rus, zo ook bij James Bond. In 1979 had hij naast Laurence Olivier en Donald Pleasence een rol in Dracula, als kapitein van het onfortuinlijke schip Demeter.

Gabor Vernon was tot zijn dood te zien in bijrollen op de Engelse televisie. Hij overleed in april 1985 op zestigjarige leeftijd.

donderdag 10 oktober 2024

Onderwatercameraman Jordan Klein (98) overleden

Onderwatercameraman Jordan Klein Sr. is eerder deze maand overleden, dat laat zijn zoon Jordan Klein Jr. weten via Instagram. Klein Sr. werkte mee aan drie James Bond-films: Thunderball (1965), Live and Let Die (1973) en Never Say Never Again (1983).

Voor Thunderball werd Jordan Klein ingehuurd om de door Ken Adam bedachte onderwatervoertuigen en -apparatuur aan te passen zodat ze daadwerkelijk in het water gebruikt konden worden. Zo was Klein verantwoordelijk voor de vele ‘sleeën’ van de SPECTRE-duikers, de bommendrager en de jet-pack die James Bond gebruikt in het eindgevecht.

Ook bestuurde de ‘underwater engineer’, zoals hij op de begintitels staat vermeld, de bommendrager, aangezien hij de enige was die het fragiele bouwwerk onbeschadigd liet. Klein werkte tijdens de opnamen van Thunderball nauw samen met de vorig jaar overleden onderwaterregisseur Ricou Browning.

Jordan Klein werd teruggevraagd voor Live and Let Die om de eindscène met de haaien te filmen. Voor de Thunderball-remake Never Say Never Again verzorgde hij als cameraman onderwateropnamen en was hij opnieuw verantwoordelijk voor de onderwatervoertuigen.

In 2002 won hij een Academy Award voor zijn revolutionaire toepassingen voor onderwatercamerabehuizingen.

Jordan Klein overleed op 1 oktober op 98-jarige leeftijd. Zie voor meer informatie jordanklein.com. Met dank aan Bondesque Magazine voor de melding.

zondag 3 maart 2024

Vijf sterren voor ‘Octopussy’-cd

Vijf sterren voor de nieuwe Octopussy-cd. Het hadden ook acht sterren kunnen zijn; voor iedere tentakel één.

De nieuwe Octopussy van La-La Land Records is een goudmijntje. Zoveel muziek die nooit eerder verkrijgbaar was. Zoveel muziek die je in de film niet hoorde door alle geluidseffecten. Deze uitgebreide uitgave geeft een compleet nieuw inzicht in de meesterlijke Bond-score van John Barry uit 1983. Moesten we het veertig jaar met slechts tien tracks doen, tien tracks die overigens prima waren, maar het was wel karig.


Naast de filmmuziek bevat de cd ook achtergrondmuziek die in de film te horen is. Zoals wanneer 009 vermomd als clown de ambtswoning van de Britse ambassadeur komt binnenvallen, veel Indiase sferen van de bazaar en de tijgerjacht en het James Bond-deuntje gefloten door Vijay. Wat dan wel weer ontbreekt is de muziek uit het hotelcasino waar Bond Kamal Khan verslaat met backgammon en de circusmuziek. Laat dat dan het enige minpuntje zijn van dit propvolle album met zijn heerlijke dreigende ‘pas op voor de bom’-klanken.

Ook de laatste track, een instrumentale versie van All Time High, is een dijk van een nummer. Lekker vol van klank in pure Octopussy-vibe. Een regelrechte aanrader dit album.

Minder enthousiast ben ik over de nieuwe uitgave van Live and Let Die. Niet dat de muziek slecht is, in tegendeel, enkel omdat er nauwelijks iets nieuws bijzit. Twintig jaar geleden hadden we die prima uitgebreide versie al. La-La Land heeft de tracks opnieuw gerangschikt en hier en daar plukjes muziek van de ene track achter de andere geplakt, zodat de volgorde zoals te horen in de film wordt aangehouden.


Ook hier weer een fluitje, dat van Baron Samedi als hij Bond en Solitaire verwelkomt op het kerkhof nadat het duo de vogelverschrikkers is gevolgd. Dit fluitje zat al aan het eind van de oude track The Lovers. Aan dit fluitje zit nu nog een extra frutsel; om te gillen! Alleen voor het langere fluitje van Baron Samedi vind ik de aanschaf toch net iets te prijzig.

Op de tweede cd staat een aantal niet eerder uitgebrachte nummers dat echter te verwaarlozen is. Live and Let Die hebben we al twintig jaar compleet. Bijzonder sympathiek om het album een vijftigjarige verjaardagseditie te geven, maar liever was er energie gestoken in Moonraker, The Spy Who Loved Me, A View to a Kill of The Man with the Golden Gun.

Met name Moonraker moet met de nieuwe Octopussy-cd als voorbeeld een huzarenstukje opleveren. Het zou mij niets verbazen als La-La Land al stiekem met de voorbereiding bezig is.

De cd’s zijn te bestellen bij La-La Land Records en de 007 Store.

zondag 24 december 2023

‘Octopussy’ binnenkort compleet op dubbel-cd

Ook ‘Live and Let Die’ krijgt nieuwe release

John Barry’s soundtrack van Octopussy (1983) is vanaf half januari verkrijgbaar als dubbel-cd. Op het album staat een groot deel aan nooit eerder uitgebrachte nummers. Octopussy gold als een van de weinige James Bond-soundtracks waarvan een groot deel van de filmmuziek ontbrak. Zo is er eerder nooit een officiële versie van de gunbarrelmuziek van deze film verschenen.

Daarnaast krijgt ook Live and Let Die (1973) een update. Aan de soundtrack van George Martin was in het kader van veertig jaar James Bond in 2002 al eens extra materiaal toegevoegd. Dat wordt met deze nieuwe versie nog eens uitgebreid.

DISC 1

SCORE PRESENTATION
1. Gun Barrel and Airbase* 0:51
2. Bond Look-Alike* 2:59
3. Fill Her Up 0:44
4. All Time High
3:05
Performed by Rita Coolidge
5. 009 Gets the Knife and The Property of a Lady 1:35
6. Kremlin Art Repository and Sotheby’s 1:22
7. India 1:00
8. Magda and Spend Tte Money Quickly, Mr. Bond 0:50
9. Gobinda Attacks* 2:14
10. Easy Come, Easy Go* 1:50
11. All Time High (Instrumental) 1:48
12. That’s My Little Octopussy 3:13
13. Arrival at the Island of Octopussy 3:23
14. Bond at the Monsoon Palace 3:04
15. Palace Intrigue 1:43
16. The Mysterious Octopussy 2:36
17. Bond Meets Octopussy 3:36
18. Yo-Yo Fight and Death of Vijay (Extended Version) 3:54
19. Checkpoint Charlie and The Romanov Star 1:06
20. The Chase Bomb Theme (Film Version) 1:55
21. Fight with Mischka 0:56
22. Follow That Car* 1:02
23. The End of General Orlov 1:51
24. Gorilla Suit and Death of Grischka 1:26
25. The Bomb Arrives and Clowning Around 1:48
26. The Palace Fight (Extended Version)* 5:00
27. Kamal Khan’s Death and Finale 2:01
28. All Time High – End Title 3:03
Performed by Rita Coolidge

ADDITIONAL MUSIC
29. British Ambassador 0:48
30. Vijay’s Pungi* 0:32
31. Gangaur Ghat 1:20
32. Bazaar 1:09
33. Let the Sport Commence 2:59
34. The Hunt Continues 2:10
35. The Floating Palace 0:53
36. Distraction 2:07

DISC 2

ORIGINAL SOUNDTRACK ALBUM
1. All Time High 3:04
Performed by Rita Coolidge
2. Bond Look-Alike* 2:59
3. 009 Gets the Knife and Gobinda Attacks* 3:06
4. That’s My Little Octopussy 3:13
5. Arrival at the Island Oof Octopussy 3:23
6. Bond at the Monsoon Palace 3:04
7. Bond Meets Octopussy 3:36
8. Yo-Yo Fight and Death of Vijay 3:45
9. The Chase Bomb Theme 1:57
10. The Palace Fight* 4:32
11. All Time High – End Title 3:03
Performed by Rita Coolidge

BONUS TRACK
12. All Time High (Extended Instrumental Version) 3:52

* Bevat ‘James Bond Theme’ gecomponeerd door Monty Norman

DISC 1

SCORE PRESENTATION
1. Gun Barrel / Voodoo Ceremony 1:30
2. Live and Let Die (Main Title) 3:11
Performed by Paul McCartney & Wings
3. Bond to New York 1:26
4. Whisper Who Dares 1:44
5. Oh Cult Voodoo Shop 1:18
6. James Bond Theme (Film Version) 1:45
7. Bond Meets Solitaire (Extended Version) 2:54
8. Baron Samedi
’s Dance of Death (Film Version) 1:43
9. San Monique 1:58
10. Snakes Alive (Film Version) 2:41
11. Bond and Rosie 1:04
12. Fortune Telling 0:46
13. Rosie Flees 2:05
14. Bond Drops In (Film Version) 0:55
15. The Lovers 2:18
16. If He Finds It, Kill Him 1:21
17. Low Bridge 0:59
18. New Orleans 1:02
19. Just a Closer Walk with Thee / New Second Line 2:19
Performed by Harold A. “Duke” Dejan & The Olympia Brass Band
20. Fillet of Soul – New Orleans / Live and Let Die / Fillet of Soul – Harlem 3:18
Performed by B.J. Arnau
21. Bond
’s Watch 0:58
22. Solitaire Gets Her Cards 1:51
23. Trespassers Will Be Eaten (Extended Version) 2:49
24. Boat Chase 2:04
25. Sacrifice (Film Version) 3:22
26. Underground Lair 4:01
27. On the Train / Finale 3:04

DISC 2

ORIGINAL SOUNDTRACK ALBUM
1. Live And Let Die (Main Title) 3:11
Performed by Paul McCartney & Wings
2. Just a Closer Walk with Thee / New Second Line 2:19
Performed by Harold A. “Duke” Dejan & The Olympia Brass Band
3. Bond Meets Solitaire 2:16
4. Whisper Who Dares 1:44
5. Snakes Alive 2:28
6. Baron Samedi
’s Dance of Death 1:14
7. San Monique 1:58
8. Fillet of Soul – New Orleans / Live and Let Die / Fillet of Soul – Harlem 3:18
Performed by B.J. Arnau
9. Bond Drops In 3:28
10. If He Finds It, Kill Him 1:21
11. Trespassers Will Be Eaten 2:46
12. Solitaire Gets Her Cards 1:51
13. Sacrifice 2:31
14. James Bond Theme 1:29

ADDITIONAL MUSIC
15. San Monique (Early Version) 2:47
16. Boat Chase Pt. 1 (Early Version) 1:51
17. Fillet of Soul – New Orleans / Live and Let Die / Fillet of Soul – Harlem (Alternate) 3:19
Performed by B.J. Arnau
18. Underground Lair (Alternate Opening) 0:37
19. Sacrifice (Extended Album Version) 3:22
20. Baron Samedi
’s Dance of Death (Extended Album Version) 1:43


De nieuwe soundtracks van Octopussy en Live and Let Die zijn vanaf 16 januari 2024 verkrijgbaar. Klik hier voor Octopussy en hier voor Live and Let Die om te bestellen.

Eerder bracht La-La Land Records dubbel-cd’s uit van de David Arnold Bond-scores van Tomorrow Never Dies, The World Is Not Enough en Die Another Day.

woensdag 6 december 2023

Denny Laine van Wings overleden

Say live and let die

Denny Laine, de medeoprichter van The Moody Blues en Wings, is gisteren op 79-jarige leeftijd overleden. De Britse zanger en gitarist kampte met een longziekte. In 1973 verzorgden Paul McCartney en zijn Wings het titelnummer voor de James Bond-film Live and Let Die.


„Mijn lieve man is vanochtend vroeg vredig overleden”, schreef Laines vrouw Elizabeth Hines gisteren op het Facebook-account van haar man, die eigenlijk Brian Frederick Arthur Hines heette. „Hij en ik geloofden allebei dat hij zijn tegenslagen zou overwinnen en zou terugkeren naar het revalidatiecentrum en uiteindelijk naar huis.”

Laine was in 1964 een van de oprichters van The Moody Blues en zong onder meer op het nummer Go Now, de eerste hit van de groep. In 1966 stapte hij uit de band.

Samen met Paul McCartney richtte hij in 1971 de band Wings op. McCartneys toenmalige vrouw Linda was ook onderdeel van de band.

Denny Laine (boven) met Linda en Paul McCartney

Laine was de gitarist van Wings totdat de groep in 1981 uit elkaar ging. Hij bleef wel contact houden met McCartney en speelde nog mee op meerdere albums van de voormalige Beatle.
Daarna bracht Laine nog meerdere soloalbums uit. Zijn laatste verscheen in 2008.


Bron: grotendeels NU.nl

dinsdag 28 november 2023

Stuntman Chris Webb (86) overleden

Stuntman Chris Webb is overleden, meldt Behind The Stunts. Webb voerde gedurende dertig jaar stunts uit voor tien James Bond-films. In enkele Bond-films speelde hij een kleine rol.

Chris Webb begon zijn filmcarrière als stuntman in You Only Live Twice (1967). Hij was onder meer de stuntdubbel van George Lazenby in On Her Majestys Secret Service (1969) wanneer Bond uit de machinekamer van de kabelbaan probeert te ontsnappen en daarbij enkele keren ten valt komt.

Uit de International Stunt Cast Directory 1970: Chris Webb in OHMSS

In Diamonds Are Forever (1971) is hij de stuntman die als Blofeld in het kokende modderbad wordt gedumpt. In The Spy Who Loved Me (1977) speelt hij samen met stuntcoördinator Bob Simmons Anya’s KGB-helpers Ivan en Boris die James Bond belagen als hij de tombe verlaat waar Fekkesh door Jaws is vermoord.

In Octopussy (1983) komt Chris Webb het meest prominent in beeld als een van de twee soldaten die Bond escorteren in de jeep nadat 007 in de pretitles is ontmaskerd door Colonel Toro. Bond weet te ontsnappen door aan het parachutekoord van de soldaten te trekken. In The Living Dayligts (1987) staat Webb gecrediteerd als ‘soldier distracted by Kara’. Deze credit is echter onjuist. Check de blu-ray op 1:43:54. Jon Auty van Behind The Stunts geeft aan dat Webb in The Living Daylights een van de vele ruiters en soldaten is in het eindgevecht in de Afghaanse woestijn.

Naast tien James Bond-films voerde Chris Webb stunts uit voor onder andere: The Assassination Bureau (1969) met onder meer Diana Rigg en Telly Savalas, The Wild Geese (1978) met Roger Moore, A Bridge Too Far (1977) met Sean Connery, Superman (1978), Superman II (1980), Indiana Jones and the Temple of Doom (1984), Brazil (1985), Aliens (1986), Batman (1989), Spymaker (1990) met Jason Connery als Ian Fleming, Cracker (1991) met Robbie Coltrane, Band of Brothers (2001), The Da Vinci Code (2006), Harry Brown (2009) met Michael Caine, Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1 (2010) en Martin Scorseses Hugo (2011).

Chris Webb werd 86 jaar.

vrijdag 1 september 2023

De eerste de beste

Bij gebrek aan officieel nieuws over het nog steeds niet aangekondigde Bond 26, blijft er niets anders over dan speculeren. Ik ga hier geen rollen verdelen of mogelijke plottwisten verklappen, ik wil het hebben over het maken van een goede eerste Bond-film. Eerste Bond-films zijn namelijk altijd goed.

Casino Royale (2006)
Eerst even terug in de tijd.

We tellen tot nu toe zes ‘eerste Bond-films’. Eerste Bond-films zijn de films waarmee een Bond-acteur aftrapte. Van Dr. No met Sean Connery tot en met Casino Royale met Daniel Craig viel een eerste Bond-film nooit tegen.

Dr. No (1962)
On Her Majesty’s Secret Service (1969)
Een fris gezicht in de hoofdrol helpt klaarblijkelijk om het beste in de filmmakers naar boven te brengen. Hoewel de film zelf een feest is om te ervaren, liep Sean Connery er in zijn vijfde, You Only Live Twice, nogal verloren bij. George Lazenby gaf in de film daarop een kwiek element aan de ingezakte Bond mee en zie daar de opleving On Her Majesty’s Secret Service, al moet die verdienste grotendeels worden toegeschreven aan regisseur Peter Hunt.

Een regisseur is dan ook van wereldbelang om een eerste Bond op de rails te krijgen. Voor Live and Let Die, het James Bond-debuut van Roger Moore, werd een ervaren Bond-regisseur ingezet om de nieuwe 007 te introduceren: Guy Hamilton. Hamilton tapte uit het zelfde vaatje als de film daarvoor, maar wist met Moore een fris windje aan de inmiddels tien jaar oude franchise mee te geven. De nieuwe Bond moest in alles net iets anders zijn dan zijn voorganger, en daarmee lukte het deze 007 een geheel eigen flair aan het filmpersonage mee te geven. Roger Moore hield het uiteindelijk twaalf jaar en zeven films vol. Chapeau.

Live and Let Die (1973)

The Living Daylights (1987)

Het werd halverwege de jaren 80 hoog tijd voor een nieuwe impuls. Geheel over een andere boeg met de verbeten kaken van Timothy Dalton, mocht oudgediende John Glen zijn vierde Bond-film inblikken. Ook The Living Daylights is een debuutfilm om trots op te zijn. Deze Bond had ons toch zeker tot 1993 genoeg te vertellen.

Dat het anders liep, valt tot vandaag de dag te betreuren. Wat wel weer positief uitpakte was het vervolg dat halverwege jaren 90 werd ingezet. GoldenEye van een verse Martin Campbell met een sinds lange tijd klaargestoomde Pierce Brosnan bleek een gouden combinatie. Het lukte deze Bond de eerder doodverklaarde franchise het nieuwe millennium in te loodsen. Toch bleef zijn eersteling zijn beste en liep het vanaf daar rechtstreeks een IJslandse afvoerput in.

GoldenEye (1995)
Niet getreurd, aan de kassa was deze twintigste rolprent in precies veertig jaar tijd een regelrechte hit. Hoe dan ook moest deze Bond opzouten, alsof hij er iets aan kon doen dat de serie was verworden tot Robocop meets Airplane. Voordeel was wel dat we weer een nieuwe frontman kregen en Martin Campbell opnieuw zijn kunstje mocht vertonen.

Casino Royale sloeg in als een bom en de in de media verguisde bokser Daniel Craig wist de harten van een groot deel van het publiek te veroveren. Het was Martin Campbell opnieuw gelukt, maar nog belangrijker Barbara Broccoli, die voor het eerst in haar loopbaan te maken kreeg met een nieuwe posterboy en tegen alle wetten in goed had gegokt. Hier kon ze nog jaren mee voort.

En zo geschiedde. Craig bleef inderdaad nog beter kleven dan Roger Moore; het aantal films daarentegen liet te wensen over. Iets met kwantiteit en kwaliteit, zo je wilt.

Belanden we na deze hapsnapgeschiedenisles in het heden, waar opnieuw moet worden bekeken welke richting de spion op moet gaan. De hoeveelheid voorgangers met allemaal hun eigen kwaliteiten, maakt het natuurlijk steeds ingewikkelder om nog iets nieuws aan de rol toe te voegen. Vandaar dit gratis advies:

Stel je voor dat je een debuutfilm als Casino Royale moet overklassen, dat moet niet het doel zijn. Je focus moet liggen op het maken van een goede film.


Zorg voor een uitmuntende stunt waar je in de aanloop lekker mee kunt pochen. Zie de laatste Mission: Impossible. Hoe vaak hebben we Tom Cruise op zijn brommer niet van een klif af zien zeilen? Het maakt daarbij niet eens uit dat Pierce Brosnan dit ruim 25 jaar daarvoor ook al had gedaan als James Bond. Nee hoor, Tom Cruise leent een handvol elementen uit de Bond-films en doet dat niet eens stiekem. Zelfs gehandboeid een achtervolging inzetten in een even zo geel kutautootje als een andere James Bond meer dan veertig jaar geleden. Het kan allemaal.

Waar is de tijd gebleven dat Michael G. Wilson in een vliegtuig een magazine las? Hoe hij daar een skiër van een berg af zag sjezen, hij Rick Sylvester contacteerde en er een verhaaltje omheen verzon. Voilà, een hoogtepunt aan het rijke Bond-oeuvre toegevoegd. Dus geef die man een leesmap mee en wat airmiles cadeau, heeft-ie tenminste ook weer wat te doen.

James Bond mag met regisseurs als Sam Mendes en Marc Forster best een beetje chic proberen te doen, arthouse wordt het nooit. Mendes had het twee keer goed in de vingers. Zeker met het uitzonderlijk kwalitatieve Skyfall. Maar ook met Spectre, dat ik recentelijk met veel genoegen nog eens heb teruggezien. Een film die de laatste jaren in aanzien is gestegen, want de luchtigheid en coolness die Mendes daar aan het personage James Bond teruggeeft, werd node gemist (en was Bond in de film daarop ook weer verleerd).

Die relaxte, speelse houding, is wat ik graag terugzie. Het plezier in het maken, het plezier in het spelen. Bond hoeft geen prijzen te winnen, Bond moet films afleveren. Laat eigenzinnige regisseurs als Christopher Nolan en Denis Villeneuve lekker hun eigen ingewikkelde ding doen. Nolan heeft aangegeven dat Barbara Broccoli bij hem kan aankloppen als ze hem nodig heeft. Bedankt voor het aanbod, maar we hebben je niet nodig. Zitten we straks opgescheept met een James Bond die verdwaald raakt in een wormhole en daar drie films later pas uitkomt. Nee bedankt. Geef ons maar weer eens plat Bond-vermaak. Met een gunbarrel, een gave stunt, een dikke kar, een lekkere stoeipoes en een lelijke boef. En een vette soundtrack van David Arnold niet te vergeten.

Om te zien hoe het ook alweer moet, vertoont Martin Koolhoven vanaf 7 september een reeks klassieke Bond-films in de vaderlandse bioscopen. Niet om te imponeren, maar om te inspireren. Inclusief de eerste Bond-films Dr. No, On Her Majesty’s Secret Service, Live and Let Die, The Living Daylights en GoldenEye. Bond op het grote doek: gaat dat zien!

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

donderdag 17 augustus 2023

Honderd jaar Julius W. Harris

Toen regisseur Guy Hamilton aan Julius W. Harris vroeg welk speciaal gereedschap hij wilde gebruiken om het James Bond lastig te maken, opperde de acteur een stalen haak. Eerder was daar al Dr. No met zijn metalen handen en Oddjob met zijn ijzersterke bolhoed. Tee Hee paste prima in de dat rijtje. Later voegden Jaws zich tot dat illustere rijtje en meer recentelijk Mr. Hinx met zijn glinsterende duimen.

Het is vandaag de honderdste geboortedag van Julius Harris. De acteur gaf gestalte aan Tee Hee, de handlanger van slechterik Dr. Kananga in Roger Moores eerste James Bond-film Live and Let Die uit 1973. Met zijn grijper en zijn sardonische lach wist Harris een gedenkwaardige Bond-schurk neer te zetten.

Julius W. Harris overleed in 2004 op 81-jarige leeftijd. Een eerbetoon:

dinsdag 18 juli 2023

Podcast over songteksten Paul McCartney

Inclusief ‘Live and Let Die’

Paul McCartney maakt een eigen podcast, die komend najaar te beluisteren is. In McCartney: A Life in Lyrics deelt de 81-jarige zanger de verhalen achter de songteksten van nummers die hij heeft uitgebracht.
Volgens muziekblad Rolling Stone gaat het om twaalf afleveringen. Die zijn vanaf 20 september wekelijks te beluisteren via de bekende platforms.

In elke aflevering praat McCartney met dichter Paul Muldoon over een ander nummer. Het gaat om nummers die de zanger solo én met de groepen The Beatles en Wings heeft uitgebracht. Onder meer Eleanor Rigby, Let It Be en Live and Let Die komen voorbij.

 

McCartney bracht in 2021 al een verzameling van zijn songteksten uit in boekvorm. Van dat boek, getiteld The Lyrics: 1956 to the Present, komt in november een geüpdatete versie met bonusmateriaal uit.

Bron: NU.nl

zondag 26 februari 2023

Racistische passages verwijderd uit Bond-boeken

Passages die volgens de uitgever racistisch zijn in de Engelstalige boeken van schrijver Ian Fleming over James Bond worden volgens de krant The Telegraph in een nieuwe uitgave verwijderd of aangepast.

Ian Fleming

Uitgever Ian Fleming Publications liet een groep sensitivity readers zich over de klassiekers buigen, zoals dat recent ook is gebeurd bij de boeken van Roald Dahl. Deze proeflezers controleren teksten op content en woordkeuze die gevoelig kunnen liggen.

Het is dit jaar zeventig jaar geleden dat het eerste verhaal over James Bond verscheen, Casino Royale, daarom worden nieuwe edities van alle Bond-titels uitgegeven.

In de nieuwe versie zal het n-woord volgens de Britse krant niet meer worden gebruikt. Dat wordt vervangen door omschrijvingen als ‘zwarte persoon’. Ook is in sommige passages de etniciteit van personages weggelaten.

Aangepaste passages

The Telegraph geeft enkele voorbeelden van andere aangepaste passages, hoewel de uitgever hier nog niet op heeft gereageerd. Zo stond in de oorspronkelijke tekst van Live and Let Die (1954) in een beschrijving van een groep Afrikaanse mannen die in de goud- en diamantenindustrie werken dat zij ‘behoorlijk gezagsgetrouwe kerels zijn, naar mijn mening, tenzij zij te veel hadden gedronken (pretty law-abiding chaps, I should have thought, unless they’ve drunk too much).’ In de nieuwe versie zou volgens The Telegraph ‘tenzij zij te veel hadden gedronken’ zijn weggelaten.

Toen auteur Fleming (1908-1964) nog leefde, gaf hij toestemming om sommige erotisch getinte passages uit zijn boeken te verwijderen of te censureren voor de Amerikaanse uitgaven.

Tand des tijds

Ook stemde hij ermee in om enkele racistische passages in Live and Let Die aan te passen. „In navolging van Ians aanpak, hebben wij gekeken naar voorbeelden van racistische termen in de boeken”, laat de uitgever weten aan The Telegraph.

„Wij hebben een aantal woorden verwijderd of ze veranderd in woorden die tegenwoordig meer geaccepteerd worden, maar in lijn met de periode waarin de boeken geschreven werden.”

Sommige teksten die de tand des tijds slecht hebben doorstaan, zijn wel gebleven. Zo spreekt Bond ergens over ‘deze praatzieke vrouwen die denken het werk van een man te kunnen doen’. Ook een passage waarin wratten, alcoholisme en ‘homoseksuele neigingen’ worden beschreven als ‘hardnekkige beperkingen’ blijft staan.

Gemeengoed

In de nieuwe editie van de boeken wordt volgens de krant in een uitleg geschreven dat de boeken geschreven zijn in een tijd waarin termen die nu als beledigend gezien worden gemeengoed waren en dat sommige passages zijn aangepast.

Vorige week ontstond ophef nadat de Engelse uitgeverij Puffin bekendmaakte delen van de kinderboeken van Roald Dahl te hebben laten aanpassen. Onder meer de woorden ‘dik’ en ‘lelijk’ werden weggelaten bij de beschrijving van een personage.

Roald Dahl

Na de ophef die hierover ontstond besloot de uitgever dat de originele edities naast de nieuwe teksten beschikbaar blijven. De Nederlandse uitgever van Dahls boeken verandert vooralsnog niets aan de vertalingen.

Bron: NOS


© Bond Blog 2009 — 2026
Video- en fotorechten voorbehouden aan
Danjaq LLC. / Eon Productions, United Artists Co., Amazon MGM Studios, Columbia Pictures, 20th Century Fox Home Entertainment, Sony Pictures Inc., Universal Pictures