Hoe zat het ook alweer met ‘Never Say Never Again’?

Even voor dat handjevol kijkers dat tijdens het kijken naar de James Bond-films op Netflix ineens Never Say Never Again tegenkomt en zich afvraagt hoe die film in de chronologie van de reeks past. Want hoezo is er weer een Largo en een Domino en gaat Bond opnieuw achter gestolen nucleair materiaal op de Bahama’s aan?

Niet verder vertellen, maar niet iedereen vindt dat Never Say Never Again bij de Bond-serie hoort. Hoe dat komt? Deze film uit 1983 met Sean Connery als James Bond in de hoofdrol is niet geproduceerd door de familie Broccoli. De familie die al die andere 25 films wél heeft gemaakt.

Dat heeft weer te maken met filmplannen van eind jaren 50 waar Bond-schrijver Ian Fleming bij betrokken was, die het samen met wannabe filmmaker Kevin McClory tijd vond voor een heuse James Bond-film. Samen met scenarioschrijver Jack Whittingham werkten zij aan een filmscript dat uiteindelijk nooit van de grond kwam.

Fleming op zijn beurt leverde in die tijd nog ieder jaar trouw een Bond-boek af en aangezien het filmplan strandde, gebruikte hij het verhaal dat hij met McClory en Whittingham had ontwikkeld, hoppa, voor zijn volgende roman: Thunderball. Zonder vermelding van het eerder genoemde tweetal.

Dat had hij beter niet kunnen doen...

Fleming voelde zich onaantastbaar; James Bond was toch immers zijn geesteskind?  

McClory spande een rechtszaak aan die Fleming niet in de koude kleren ging zitten. De fragiele vijftiger die stevig rookte en dronk, kampte al met hartklachten. Deze stressvolle periode deed hem weinig goed.

Ondertussen klopten Harry Saltzman en Albert R. Broccoli bij hem aan. Ook zij wilden films maken van zijn boeken. Thunderball, het nieuwste avontuur van dat moment, leek ze een mooi project om mee te beginnen. De filmrechten van het eerste Bond-boek Casino Royale waren namelijk al in handen van een ander, maar de rest van de filmrechten lag nog open. Het drietal kwam overeen dat alle filmrechten naar het producentenduo ging, inclusief alle verhalen die Fleming nog zou gaan schrijven.

Door de rechtszaak rond Thunderball besloten Saltzman en Broccoli zich verder niet aan dat dossier te branden, ze richtten hun pijlen op Dr. No om mee te beginnen. Er waren immers genoeg verhalen voorhanden om zich in vast te bijten.

Albert R. Broccoli, Ian Fleming, Sean Connery en Harry Saltzman

Dr. No verscheen in de herfst van 1962 en werd een bescheiden succes. De volgende film From Russia with Love stond al in de steigers en met de komst van de derde, Goldfinger, kon niemand meer om James Bond heen. Binnen twee jaar tijd verschenen drie Bond-films, het succes van de serie werd groter en groter.

De filmrechten van Thunderball waren inmiddels bij Kevin McClory beland. Ian Flemings gezondheid ging hard achteruit. Een maand voordat Goldfinger in première ging, overleed de geestelijk vader van James Bond.

Door het succes van de films rook McClory zijn kans. Ook hij wilde een graantje meepikken van de Bond-manie die was gecreëerd door Saltzman en Broccoli. Er was alleen één probleem: hoe kon hij ooit gebruikmaken van de grote troef van Saltzman en Broccoli? Namelijk de man die voor bioscoopbezoekers over de hele wereld de belichaming was geworden van James Bond: Sean Connery.

Saltzman en Broccoli zaten op hun beurt met McClory in hun maag. De eenling had immers de filmrechten van Thunderball en daar mocht hij mee doen wat hij wilde. Wat nu als zij McClory eenmalig zouden inlijven?

Kevin McClory

McClory hapte toe. Voor de verfilming van Thunderball (1965) stelden Saltzman en Broccoli zich op als ‘presenters’, McClory kreeg de eervolle vermelding als ‘producent’. In het contract dat zij McClory lieten ondertekenen, stond dat hij de komende tien jaar niets met zijn Thunderball-rechten mocht doen. Het producentenduo had op dat moment geen plannen om nog tien jaar met James Bond door te gaan. Win-win.

Voor McClory was het een buitenkansje. Hij stapte een geoliede filmproductiemachine binnen, hij kon op de Bahama’s zijn contacten en liefde voor de duiksport inzetten, ook stond hij erop dat deze Bond-film in het brede Panavision zou worden geschoten. En wie weet kon hij voor de volgende Bond-productie ook een plaatsje veroveren naast Saltzman en Broccoli...

Na Thunderball was het exit Kevin McClory. Saltzman en Broccoli bouwden gestaag verder aan hun James Bond-filmimperium. Dit keer met het megalomane plan van een uitgeholde vulkaan. McClory had zijn dienst bij de vorige film bewezen – Thunderball was een officiële James Bond-film geworden – ze hadden hem verder niet meer nodig.

In de loop van de jaren die volgden, nam de frequentie van de James Bond-films iets af; in plaats van ieder jaar verscheen er nu om de twee jaar een nieuwe film. Tussen het ooit zo succesvolle duo Saltzman en Broccoli liep het inmiddels wat stroef. Broccoli bleef zich, met uitzondering van Chitty Chitty Bang Bang uit 1968 (ook naar een verhaal van Ian Fleming), volledig inzetten voor James Bond. Saltzman op zijn beurt produceerde talloze andere films. Soms met succes, maar ook met minder succes.

Saltzman had zijn hand verspeeld en moest zijn Bond-rechten verkopen. In plaats van die rechten te verkopen aan een andere producent, sprong filmdistributeur United Artists in dat gat. Vanaf dat moment werd Albert R. Broccoli als soloproducent verantwoordelijk voor James Bond met United Artists als mede-eigenaar.

Broccoli bracht een team samen om voor het eerst zonder Saltzman een Bond-film van de grond te krijgen: The Spy Who Loved Me. Op dat moment een enorme gok. Aartsvijand Ernst Stavro Blofeld, de baas van misdaadorganisatie SPECTE die het James Bond in vele eerdere avonturen moeilijk maakte, zou terugkeren met een nieuw wereldvernietigend plan.

Maar daar had Broccoli even niet meer op Kevin McClory gerekend. De tien jaar sinds Thunderball waren inmiddels verstreken en alles wat dat verhaal aanging, zoals Blofeld en SPECTRE die voor het eerst opdoken in het gelijknamige boek van Ian Fleming, behoorden toe aan McClory.

Broccoli zette een streep door zijn plannen en maakte van Blofeld een nieuwe boef: Karl Stromberg. Andere naam, zelfde streken. Kwestie opgelost.

Kevin McClory op zijn beurt probeerde vanaf dat moment zijn eigen Bond-film te maken, zíjn remake van Thunderball, getiteld Warhead. Grootste troef: de terugkeer van Sean Connery! Broccoli filmde stug verder met zijn James Bond, Roger Moore, die inmiddels een eigen fanschare had gecreëerd en bewezen had een lucratieve 007 te zijn.

Broccoli maakte het McClory ook niet makkelijk, want door alles wat te ver afweek van het originele Thunderball-verhaal en te veel aanschurkte tegen de James Bond van Broccoli, moest een streep. De productie van de McClory-film liet daarom jaren op zich wachten, totdat begin jaren 80 dan eindelijk het startsein kon worden gegeven. Inclusief Sean Connery na twaalf jaar terug als James Bond. Had hij bij zijn afscheid van de Saltzman/Broccoli-film Diamonds Are Forever (1971) gezworen nooit meer James Bond te spelen, daar moest hij nu op terugkomen. Dat bracht zijn vrouw Micheline op een idee: Never Say Never Again opperde zij. En zo geschiedde.

Het werd in 1982/1983 The Battle of the Bonds genoemd: Broccoli met de productie van Octopussy tegen McClory met Never Say Never Again. Oftewel: Roger Moore tegen Sean Connery. Die laatsten hadden hier echter alleen maar schik in, ze werden er immers leuk voor betaald. De acteurs gingen al jaren vriendschappelijk met elkaar om, van rivaliteit tussen die twee was geen sprake.

En ook aan de kassa mochten beide films niet klagen. Octopussy trok volle zalen in de zomer van 1983, terwijl Never Say Never Again naar het najaar van 1983 werd verplaatst. Het publiek kreeg dat jaar de kans twee James Bond-films in de bioscoop te bezoeken. En die kans werd gretig benut.

Kevin McClory heeft daarna nog verschillende pogingen gewaagd een remake van een remake te maken. Hij had immers enkel de rechten van één Bond-verhaal. Zover is het nooit gekomen. Toen de producent in 2006 overleed, bleven zijn erven met de Bond-rechten achter. Die werden in 2013 verkocht aan de erven-Broccoli, die op dat moment al jaren de Bond-films produceerden na het overlijden van hun vader Albert R. ‘Cubby’ Broccoli in 1996.

Met de filmrechten van SPECTRE terug bij de Broccoli’s, bedachten zij zich geen moment. Met wat kunst- en vliegwerk werd de misdaadorganisatie die eind jaren 50 werd bedacht, ingebed in de verhaallijn van de James Bond-films met Daniel Craig. Zie daar de film Spectre uit 2015 in de officiële Bond-canon.

Never Say Never Again valt net als alle andere Bond-films ook onder Amazon, vandaar dat er op Netflix nu 26 Bond-films staan. Never Say Never Again werd gedistribueerd door Orion Pictures, dat later werd overgenomen door MGM en vervolgens terechtkwam bij Amazon toen de techgigant enkele jaren geleden MGM inlijfde. MGM had United Artists, de mede-eigenaar van James Bond na het vertrek van Harry Saltzman, begin jaren 80 al overgenomen.

Hoezeer Never Say Never Again ook op een James Bond-film lijkt en hoe fantastisch Sean Connery er uitziet met zijn toupet en tuxedo, de film blijft toch altijd een buitenbeentje. Geen James Bond Theme, geen gunbarrel, geen 007-logo. Je zult de film niet in een officiële Bond-box aantreffen. Zo werd Never Say Never Again recentelijk uitgesloten van de Sean Connery 6-film Collection op 4K van vorig jaar en de telling voor de volgende Bond-film gaat, na de 25e film No Time to Die, verder met Bond 26. Als ze bij Amazon MGM Studios niet opnieuw bij 1 beginnen.

Never Say Never Again verscheen op 14 februari 1990 als eerste James Bond-film op de Nederlandse tv. De commerciële zender RTL Veronique (RTL 4) was op dat moment net in de lucht en loofde prijzen uit aan kijkers die 4 op 4 zetten (het zoeken van zenders ging in die tijd nog handmatig): ‘Als ze Veronique op de voorkeuzetoets 4 van hun toestel hebben gezet en een grote opvallende 4 op hun raam hebben geplakt, lopen ze kans vier maal vierhonderd gulden te winnen en misschien een auto.’ Rob Out, destijds programmabaas bij Veronica, leek het een goede idee om James Bond voor de publieke omroep in te zetten, zodat niet iedereen op RTL 4 zou afstemmen.

De uitkomst laat zich raden. Met James Bond valt niet te spotten...

De Telegraaf, 16 februari 1990

Officieel: Pascal en Heyman nieuwe Bond-producenten

Amy Pascal en David Heyman zijn de nieuwe producenten van James Bond. Dat laat 007.com zojuist weten. Het tweetal volgt Barbara Broccoli en Michael G. Wilson op, die eind vorige maand aankondigden te stoppen met het maken van Bond-films.

Begin deze maand schreef Daily Mail dat Amy Pascal en David Heyman waren benaderd als mogelijk nieuwe producenten van James Bond. Pascal is onder meer bekend van de Spider-Man-films met Tom Holland, Heyman is verantwoordelijk voor de Harry Potter-filmserie.

De eerste hoofdproducenten van de James Bond-films waren de grondleggers van Eon Productions Harry Saltzman en Albert. R. Broccoli. In 1965 werd Kevin McClory eenmalig aangesteld als producent, omdat hij de rechten van het boek Thunderball bezat. Officieel staan Saltzman en Broccoli voor die film te boek als ‘presenters’.

Harry Saltzman en Albert R. Broccoli

Na negen Bond-films samen te hebben geproduceerd, stond Broccoli er vanaf The Spy Who Loved Me (1977) alleen voor, om vanaf A View to a Kill (1985) de Bond-films samen te produceren met zijn stiefzoon Michael G. Wilson, die op zijn beurt vanaf Moonraker (1979) al betrokken was als uitvoerend producent. Vanaf GoldenEye (1995) nam Wilson samen met zijn halfzus Barbara Broccoli het stokje over van hun vader. Samen waren zij tot en met No Time to Die (2021) als producenten hoofdverantwoordelijk voor de James Bond-films.

Albert R. Broccoli met Roger Moore en Barbara Bach (The Spy Who Loved Me)

Broccoli met Pierce Brosnan en Michael G. Wilson en de deal die niet doorging

Barbara, Albert en Dana Broccoli

Broccoli en Wilson stoppen als producenten Bond-films

Amazon MGM verwerft creatieve controle 007-films

Barbara Broccoli en Michael G. Wilson stoppen als producenten van de James Bond-films. Dat valt op te maken uit een verklaring op 007.com. Beiden gaan zich richten op andere projecten. Amazon MGM Studios verwerft hiermee de creatieve controle op de James Bond-franchise, waarmee een doorstart van de Bond-films vrij baan lijkt te hebben.

Barbara Broccoli en Michael G. Wilson

De drie partijen vormen volgens het persbericht een nieuwe joint venture die de intellectuele eigendomsrechten van James Bond huisvest. Gedrieën zullen ze mede-eigenaren van de franchise blijven, met als verschil dat de oud-producenten geen actieve rol meer zullen spelen bij de volgende films

Michael G. Wilson, die sinds de jaren 60 al betrokken is bij de James Bond-films en sinds Moonraker (1979) als uitvoerend producent, kondigt zijn pensioen aan. Wilson werd vorige maand 83 jaar en zegt zich te gaan wijden aan kunst en liefdadigheidsprojecten. Hij heeft er alle vertrouwen in dat James Bond bij Amazon MGM in goede handen is.

Zijn halfzus Barbara Broccoli (64), met wie Wilson sinds de jaren 90 de filmreeks voortzette, stopt eveneens als drijvende kracht achter de Bond-reeks. Na het uitbrengen van sluitstuk No Time to Die in 2021 en het feit dat haar halfbroer met pensioen gaat, vindt Broccoli het tijd worden om zich op andere projecten te richten. Zij was als producente al langere tijd niet meer alleen met James Bond bezig, getuige een groot aantal andere filmprojecten zoals Film Stars Don’t Die in Liverpool (2017), The Rhythm Section (2020), Till (2022) en overige titels.

De eerste James Bond-films werden vanaf 1962 geproduceerd door Albert R. ‘Cubby’ Broccoli en Harry Saltzman. Toen het tweetal in 1975 uit elkaar ging, kwamen de rechten bij Broccoli en filmstudio United Artists te liggen, met een strikte verdeling dat Broccoli de creatieve controle zou behouden en UA de distributie zou verzorgen. Toen United Artists begin jaren 80 werd overgenomen door MGM, werd MGM (sinds 2022 Amazon MGM) automatisch mede-eigenaar van James Bond.

Broccoli en Saltzman tijdens opnamen Dr. No in Jamaica (1962)

Met de productie van GoldenEye (1995) had Albert R. Broccoli het stokje inmiddels overgedragen aan zijn stiefzoon Michael G. Wilson en zijn dochter Barbara Broccoli. Wilson was al sinds For Your Eyes Only (1981) medeproducent van de Bond-films. Cubby Broccoli overleed in 1996.

Het producentenduo Barbara Broccoli en Michael G. Wilson bleef tot No Time to Die actief in de rol die ze van hun (stief)vader hadden geërfd. Het is nu voor het eerst dat een andere grote speler zich gaat bemoeien met het creatieve proces. Hoe dat zal uitpakken, moet de toekomst uitwijzen.

Eind vorig jaar bracht The Wall Street Journal nog het verhaal dat Barbara Broccoli het op zijn zachtst gezegd niet goed kon vinden met Amazon. Zo zou ze de mensen van de filmafdeling van Amazon ‘idioten’ hebben genoemd.

Remake ‘Chitty Chitty Bang Bang’ in de maak

Doorstart James Bond nog lang niet in zicht

Eon Productions en Amazon MGM Studios slaan de handen ineen om een film te maken. Geen James Bond-film, maar een remake van de klassieker Chitty Chitty Bang Bang. Dat meldt Deadline Hollywood aan de vooravond van de 99e verjaardag van Dick van Dyke, de hoofdrolspeler uit het origineel.

Het is de eerste remake die Eon Productions gaat produceren. Van de 25 Bond-films uit hun stal zijn in de ruim zestig jaar dat het filmpersonage bestaat nooit remakes gemaakt. Met de productie van Chitty Chitty Bang Bang aanstaande, lijkt de kans op een doorstart met James Bond nog lang niet in zicht.

Het verhaal Chitty Chitty Bang Bang komt net als James Bond uit de pen van auteur Ian Fleming. Fleming schreef het boek Chitty-Chitty-Bang-Bang: The Magical Car in 1961, nadat hij herstellende was van een hartaanval. Het eerste deel van het boek werd echter pas in oktober 1964 voor het eerst uitgegeven, twee maanden na Flemings overlijden. Het derde en laatste deel volgde in januari 1965. Nadien is het boek enkel in zijn geheel verschenen.

De originele filmversie stamt uit 1968 en werd gemaakt door Bond-producent Albert R. Broccoli. Hij huurde tal van cast- en crewleden uit de Bond-films in: Roald Dahl, Ken Adam, Peter Hunt, Richard Maibaum, Gert Fröbe en Desmond Llewelyn. De muziek werd geschreven door de gebroeders Sherman, bekend van tal van Disney-films.

Albert R. Broccoli met de magische auto

In 2002 ging de musical Chitty Chitty Bang Bang in première op West End in Londen en in 2005 op Broadway. Sinds 2006 tourt de theatervoorstelling de wereld over.

Bond-producenten ontvangen ere-Oscar

Daniel Craig eert producenten Broccoli en Wilson

Vannacht (Nederlandse tijd) ontvingen James Bond-producenten Barbara Broccoli en Michael G. Wilson de Irving G. Thalberg Memorial Award voor hun jarenlange bijdrage aan de filmwereld. Deze ere-Oscar wordt sporadisch uitgereikt. Barbara Broccoli is slechts de tweede vrouw, na Spielberg-producent Kathleen Kennedy in 2018, die deze Oscar in ontvangst mag nemen.

In 1981 ontving hun vader Cubby Broccoli de Thalberg-award uit handen van Roger Moore. De overhandiging daarvan is in dit artikel te zien.

Visie

Daar stond hij dan in zijn strakke groene broek. Gespannen blik, verbeten kaak. Het gejoel, de knipoog, de zonnebril. Het ingestudeerde rijmpje. Iron Man keert terug in de Avenger-reeks als Dr. Doom. Van hero tot villain, zover ik het begrijp. De hele entourage, de visie van de Marvel Cinematic Universe. Jaloersmakend.

Het zijn waarschijnlijk appels met peren, maar het gaat in beide gevallen over film. The Avengers en James Bond. Van het eerste heb ik nooit iets gezien, over het tweede hang ik graag wat kletspraat op. ‘Het doorzetten in de ene franchise is de andere niet’, krijg ik zonet door van Peter Bogert op Twitter. En dat is precies waar het wringt.

Met misgunnen heeft het niets te maken, al persen ze er honderd superfilms uit per jaar. Ik gun het de Avenger-fans. Ik gun het Robert Downey Jr. Maar ik gun ons óók James Bond! Eentje maar!

Ik gun ons zo’n zelfde podium. Ik gun ons een uitzinnige menigte. Ik gun ons een nieuwe James Bond die ons wat toekomstperspectief biedt. Een beetje houvast. Ik gun ons een visie.

In de begindagen van James Bond zestig jaar geleden was er een visie: zoveel mogelijk films maken en zoveel mogelijk geld verdienen. Langer dan tien jaar hoefde het niet te duren. Cashen op het juiste moment, daarna weer mooie films maken. Dat was een beetje het motto van producent Harry Saltzman. Compagnon Albert Broccoli zag het allemaal net iets genuanceerder en is de rest van zijn verdere leven niets anders blijven doen dan Bond-films produceren. Het publiek vroeg er immers om.

Harry Saltzman en Albert R. Broccoli

Cubby Broccoli is inmiddels bijna dertig jaar dood, het publiek vraagt nog steeds om James Bond. Wellicht niet zo luidruchtig als toen, maar het bioscooppubliek ziet de geheim agent nog steeds graag, naast die overload aan superhelden.

Dus als ik Robert Downey Jr. zijn moment zie pakken tijdens Comic-Con; ik voel zijn kippenvel door het scherm heen. Ik wil dat ook voor James Bond! Dat moet Barbara Broccoli toch ook voelen? Of is zij inmiddels zo verzadigd dat het haar allemaal niets meer doet? Moet er echt een tweelingbroer van Daniel Craig worden gevonden om haar een beetje te kietelen?

Laat de aankondiging van Avengers: Doomsday een voorbeeld zijn voor James Bond. Pak het moment en shine. Laat de wereld weten dat je nog bestaat. Dat je verder wil. Dat je visie hebt. Gesteund door miljoenen fans over de hele wereld. We zijn er meer dan ooit klaar voor.

We need you, double-o-seven...

Ere-Oscar voor Bond-producenten

De producenten van de James Bond-films, Barbara Broccoli en Michael G. Wilson, krijgen een Thalberg-award voor hun jarenlange kwalitatieve bijdragen aan de filmwereld. Deze prijs, toegekend door de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, wordt in november van dit jaar aan het tweetal uitgereikt.

Barbara Broccoli en Michael G. Wilson

Barbara Broccoli en Michael G. Wilson zijn al decennialang de bewindvoerders van de Bond-films. Michael G. Wilson (82) begon bij Moonraker (1979) als uitvoerend producent en was als scenarist medeverantwoordelijk voor alle James Bond-filmscripts uit de jaren 80. Sinds GoldenEye (1995) staat hij samen met zijn halfzus Barbara Broccoli aan het roer van de James Bond-serie. Barbara Broccoli (63) ontving haar eerste credit bij de Bond-films als regie-assistent voor A View to a Kill (1985).

De Irving G. Thalberg-award is een ere-Oscar voor filmproducenten die op onregelmatige basis wordt uitgereikt. Deze eeuw is dat slechtst vier keer gebeurd. Barbara Broccoli is na Kathleen Kennedy de enige vrouw die de prijs, die sinds 1937 bestaat, in ontvangst mag nemen.

In 1981 werd de Thalberg-award toegekend aan de grondlegger van de James Bond-films, Albert R. ‘Cubby’ Broccoli. Broccoli ontving de prijs destijds uit handen van de toenmalige James Bond Roger Moore.

Vuistdik naslagwerk over ‘Dr. No’ op komst

Taschen, die van The James Bond Archives, komt volgende maand met een 500 pagina’s tellend boek over Dr. No. Het is 62 jaar geleden dat de eerste James Bond-film werd gemaakt.

Zoals van Taschen gewend, belooft het een prachtexemplaar te worden. Alleen die prijs...

Het boekwerk komt beschikbaar in twee prijsklassen: een Collector’s Edition van 1462 exemplaren voor €897,95. En twee genummerde Art Editions van elk 500 exemplaren vergezeld van een ingelijste ChromaLuxe-print door fotograaf Bert Cann. De prijs van laatstgenoemde is €1794,95.

In het rijk geïllustreerde boek zijn de dag-tot-dagverslagen te vinden over welke scènes wanneer werden opgenomen en wie welke beslissingen nam. Onder de 1007 afbeeldingen in het boek bevinden zich niet eerder gepubliceerde foto’s genomen door Bert Cann, Bunny Yaeger en Bradley Smith.

Verder bevat het boek inzichten van de inmiddels overleden producenten Cubby Broccoli en Harry Saltzman, regisseur Terence Young en production designer Ken Adam.

Pre-order als je durft: 007Store.

Bond-honger

Regisseur Edgar Wright meent dat het uitblijven van een nieuwe James Bond een strategische zet is van Barbara Broccoli. Hoe langer wij zonder nieuwe Bond-film zitten, hoe meer wij daar naar smachten, is zijn idee.

Als omgekeerd voorbeeld noemt Wright franchises die maar door blijven produceren en waar het publiek inmiddels wel een beetje genoeg van heeft. De Bond-serie is een van de weinige reeksen die dat niet doet. Niet meer althans.

Want hoe anders was dat in de jaren 60 toen er vier jaar lang achter elk jaar een nieuwe Bond-film in de bioscopen verscheen. En daarna óm het jaar; wat alsnog een hoge frequentie is.

In die tijd werd het publiek overspoeld met James Bond. Ook dat was strategie. En maar door blijven pompen. Niemand kon nog om het fenomeen van de jaren 60 heen. Eer dat was gebeurd, mocht het iets rustiger aan en bleek dat James Bond ook ná Sean Connery nog in trek was. Nou, als het publiek smeekt om een nieuwe Bond, dan gaan we er gewoon mee door. Aldus de toenmalige producent Cubby Broccoli.

Cubby Broccoli in 1979

Nu zijn de kaarten duidelijk anders geschud, en kan het inderdaad zo zijn dat in Wrights verhaal een kern van waarheid zit: het creëren van Bond-honger. Ik vermoed alleen dat het geen strategische zet is, meer een luie. De makers hebben momenteel even geen zin. Dus uiteindelijk wordt het een win-winsituatie. Zij krijgen de tijd om rustig aan te doen, wij staan te popelen totdat ze weer aan de slag gaan.

Het is maar een relatief klein gedeelte van het bioscooppubliek (wij dus) dat reikhalzend uitkijkt naar een nieuwe Bond-film. Voor het overgrote deel komt Bond wanneer hij komt. Daar begint het pas over een paar jaar te dagen dat we best lang zonder nieuwe film zitten. En dat is het moment dat James Bond moet toeslaan.

Wright heeft eerder met Barbara Broccoli om de tafel gezeten. De Hot Fuzz-regisseur heeft zijn idee van een lichtere toon voor de Bond-films gepitcht. De regisseur gelooft niet dat de Bond-baas daar oren naar had.

Hot Fuzz: Edgar Wright (midden) met Simon Pegg en Timothy Dalton

Het personage moet in de gedaante van een nieuwe acteur hoe dan ook opnieuw worden geïntroduceerd. Prima moment voor een jong publiek om in te stappen en vooruit te kijken. Die hebben geen boodschap aan die oude Bonds.

Zie de lange aanloop naar Bond 26 daarom als investering. Als die nieuwe film eenmaal loopt, dan is het moeilijk om weer een lange pauze in te lassen. Al is het maar dat iedere James Bond ouder wordt. Je moet pronken met je nieuwe aanwinst zolang hij nog glimt.

Voorpret

Dat was onverwachts. Wie had gedacht dat wij ineens zoveel wijzer zouden zijn? Nieuws waar we sinds de aftiteling van No Time to Die op wachtten. Daar was het dan, als slag bij heldere hemel: een datum, een titel, een regisseur én een hoofdrolspeler! De voorpret kan ein-de-lijk beginnen!

Ter illustratie

Het is de winnende goal van Weghorst in de 56e minuut tegen Ierland, en daarmee de hoop dat het met Oranje toch nog goedkomt. Dat is bij de aankondiging van een nieuwe James Bond-film niet anders. Soms heb je gewoon de onnoemelijke behoefte om even ongegeneerd te gaan juichen.

De voetbalfan van alledag heeft iedere week een wedstrijd waar hij naar uit kan kijken. Iedere week een nieuwe Bond-film! Wij moeten vier jaar wachten voor er eindelijk weer een doelpunt valt. Of er wordt verloren, dat je vier jaar moet teren op een kutfilm. Dan kun je maar beter een keer een potje voetbal verliezen, de week daarna mag je in de herkansing. Of je moet natuurlijk de club uit de hoofdstad zijn.

Momenteel ben ik dan toch liever de Bond-fan. Daar valt in mijn geval niet aan te ontkomen, van voetbal heb ik geen verstand. Het is heerlijk als er eindelijk dat officiële nieuws is, want wat hebben we daar naar gesmacht.

Zoals ik al vaker heb verkondigd: op enig moment komt die nieuwe Bond-film er wel. Daar hoef je geen inside-informatie voor te hebben, boerenverstand is in dezen voldoende.

Alle zogenaamde ‘inside information’, van het regisseurgeroezemoes en een ‘two picture deal’ tot de complete Bond-battle; met het nieuws van deze week mag het allemaal de prullenbak in. Het bleek niet meer dan quatsch. En kom nu niet aan dat ik je niet had gewaarschuwd!

Zand erover. Wat nu rest is vooruitkijken. Vooruitkijken naar een heerlijk jaar tot aan de première waarin steeds meer details bekend worden: de medespelers, de componist, de titelsong, de betekenisloze foto’s, de eerste bewegende beelden, aftellen naar een trailer. Speculeren waar het heen gaat, en wie heeft die subtiele verwijzing gezien? Ze zullen toch niet… Daar lijkt het anders wel op. Wat een vondst!

Dan die nieuwe gozer. Hij bakt er niks van! Hij is de beste! Komt hij in die zorgvuldig uitgekozen scène goed genoeg uit de verf? Wat een charisma! Maar zo ziet James Bond er toch niet uit!? Ook dat hoort erbij en het is heerlijk dat de tijd is aangebroken dat het eindelijk weer eens kan, gericht speculeren en uit zijn verband gerukte scènes beoordelen. Wat waren we daar aan toe.

Maar het is niet alleen vooruitkijken naar een gloednieuwe James Bond-toekomst wat de klok slaat, respect voor de rijke geschiedenis waar deze 26e rolprent schatplichtig aan is, wordt tevens nieuw leven ingeblazen. En hoe! Daniel Craig als 007 is niet meer de enige die de socials bestookt, al zijn voorgangers doen ineens ook weer mee.

MGM Home Entertainment heeft niet stilgezeten en brengt voor het volgende James Bond-feestjaar, want zo mag 2024 inmiddels wel worden genoemd, de complete collectie in 8K! Geen hond die het kan afspelen, maar de speciale functie die bij de afzonderlijke films wordt geleverd, is revolutionair te noemen. Zelfs Q stond er van te kijken.

Zo kun je straks, je zult het nauwelijks geloven, in je eigen thuisbioscoop bij iedere James Bond-film je eigen hoofdrolspeler kiezen! Sean Connery in On Her Majesty’s Secret Service is niet langer een utopie, maar slechts een druk op de knop verwijderd. Inclusief bijpassend stemgeluid en aangepaste credits. Toen mij het persbericht onder ogen kwam, moest ik drie keer lezen om het te bevatten. Ze hadden niet eens het geduld tot 1 april te wachten!

Heerlijke spielerei natuurlijk, en prachtig om straks Roger Moore of Pierce Brosnan in de blauwe badstoffen onesie uit Goldfinger te zien banjeren, en wie staat de safarisuits uit de jaren 70 beter: George Lazenby of Timothy Dalton? Maar het gaat natuurlijk in de eerste plaats om die nieuwe film en de vraag of de nieuwe man weet te overtuigen.

Met de huidige de-agingtechniek, die gek genoeg vlak na Indiana Jones niet meer van echt te onderscheiden is, heeft hij het bereik van een 20 tot 90-jarige. Daarmee spreekt de nieuwe James Bond in één klap drie generaties aan. Slim bedacht door de producenten die hun bedenktijd blijkbaar zeer effectief hebben gebruikt om dit alles minutieus uit te dokteren. Al het gemopper ten spijt mag het best eens gezegd dat Barbara Broccoli en Michael G. Wilson het beste met ons én James Bond voor hebben. Driewerf hoera voor deze twee! Cubby zou trots zijn!

Rest mij niets anders dan EON Productions te bedanken dat ik namens deze site de eer had het langverwachte nieuws wereldkundige te maken. Wel met het verzoek om het een beetje vaag te houden, anders zou niemand het geloven.

Die Michael Caine toch met zijn pensioenaankondiging. Had-ie ons mooi tuk.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Cubby Broccoli geëerd in Calabrië

Oud-Bond-producent Albert R. ‘Cubby’ Broccoli is in het Italiaanse Calibrië geëerd met een buste en een studiebeurs in zijn naam, meldt 007.com. Het beeld zal vanaf komende weken te bewonderen zijn in het Italiaanse plaatsje Carolei.

Hoewel Cubby Broccoli in 1909 werd geboren in New York, waren zijn ouders Italiaanse immigranten die rond de vorige eeuwwisseling neerstreken in de Verenigde Staten.

Bij de onthulling gisteren was Broccoli’s nageslacht aanwezig: dochters Barbara en Tina Broccoli, zoon Tony Broccoli en stiefzoon Michael G. Wilson, die samen met halfzus Barbara Broccoli al jarenlang de scepter zwaait bij de Bond-films. Het viertal is gelijk ereburger van Carolei gemaakt. De Italiaanse acteurs Giancarlo Giannini en Caterina Murino (beide uit Casino Royale) zijn ook present tijdens de tweedaagse festiviteiten.

Gisteren was het 27 jaar geleden dat Albert R. Broccoli overleed.

De vergeten man

Nee, het was niet Cubby Broccoli die als eerste de filmrechten van James Bond kocht. De Canadese filmproducent Harry Saltzman was hem net voor. Een ontmoeting volgde snel, en samen gokten ze erop dat ze meer kans zouden hebben op succes. Er werd een huwelijk gesloten, en Eon Productions werd geboren. Twee kapiteins op een schip dat zo’n tien jaar koers wist te houden...

Harry Saltzman lijkt bij de viering van het zestigjarig Bond-jubileum de vergeten man. De co-producent van de vroege James Bond-films is van levensbelang geweest voor de basis van de filmreeks.

De fundamenten van de James Bond-serie, onnodig om te vermelden, toch voor die enkeling die het rijtje niet paraat heeft: Dr. No (1962), From Russia with Love (1963), Goldfinger (1964), Thunderball (1965). Steviger kun je de basis van een filmreeks niet wensen. Voeg daar extra steunpilaren You Only Live Twice (1967) en On Her Majesty’s Secret Service (1969) aan toe en het Bond-bouwwerk is onverwoestbaar.

Dit zijn de pijlers waarop de serie tot vandaag de dag boogt. Zonder dit fundament was James Bond al lang als een kaartenhuis ineengezakt en had Bond nu geen feestje gevierd.

Albert R. Broccoli en Harry Saltzman present

Waar is Saltzman tijdens deze viering? Niet in eigen persoon natuurlijk, de man is al bijna dertig jaar dood, maar in naam. ‘Harry Saltzman & Albert R. Broccoli present’ aldus de begintitels van de eerste negen Bond-films.

En ja, hij was een beetje megalomaan. Een beetje gek. Een beetje apart. Maar wat wil je als je je nek uitsteekt en al je hebben en houwen aan de filmkunsten geeft en dan die ene klapper van jewelste maakt. Ik zou voor minder in een knalrood huispak gaan rondlopen.

Harry Saltzman in het rood met Guy Hamilton en Roger Moore, Live and Let Die (1973)

Ineens was daar het daverende succes van de filmserie die je samen met je nieuwe partner hebt opgebouwd. Als uit het niets. Bond en The Beatles: de fenomenen van de jaren 60. Wat betreft die Beatles — de vorig jaar overleden Donald Zec, journalist en later Broccoli-biograaf, gaf de tip om met de jongens uit Liverpool een film te maken. Het was Saltzman die het idee in één veeg van tafel bonjourde en Call Me Bwana met de populaire Bob Hope de voorkeur gaf. Je kunt niet altijd gelijk hebben…

En dat typeert het zakelijke leven van Harry Saltzman wel zo’n beetje. Hij was een man van uitersten. Had honderd en één ideeën. Het merendeel krankzinnig, en zo nu en dan een briljante vondst.

Tig projecten in één keer waar hij mee bezig was, tot ongenoegen van zijn compagnon die zich compleet in dienst van James Bond had gesteld. Een ring aan rinkelende telefoons om zich heen, een constante stroom van recettes die werden doorgebeld. Als een kleine generaal overal en altijd de controle proberen te houden. Het kan niet gezond zijn.

Saltzman in het geel, The Battle of Britain (1969)

Harry Saltzman gokte, cashte en verloor weer. Zoveel dat er geen houden aan was en zijn rechten van James Bond moest verkopen. United Artists nam ze over. Broccoli kon daarna met UA als partner blijven voortborduren op het succes dat hij samen met Saltzman had opgebouwd.

Over Harry Saltzman is er na de Bond-films nog maar weinig vernomen. De filmprojecten die hij daarna aanpakte, liepen op weinig uit. Hij was al snel de vergeten man, terwijl Broccoli werd geprezen om zijn lef de Bond-serie alleen voort te zetten. Nou ja, alleen… Een film wordt nooit alleen gemaakt. Broccoli had de steun van United Artists en vertrouwde zoals altijd op een professioneel filmteam achter de camera. Dat was ten tijde van Saltzman niet anders.

De kwaliteit van de filmserie bleef na Saltzmans vertrek behouden, soms zelfs naar een hoger plan getild, zoals met Broccoli’s eerste soloproductie The Spy Who Loved Me. De kijker heeft nooit iets gemerkt van Saltzmans vertrek, behalve dan bij de credits: ‘Albert R. Broccoli presents’. Of wel natuurlijk, maar wat we niet kennen, missen we ook niet. Wie weet met welke briljante vondsten de kleine Canadees de Bond-films nog zou opsieren? Misschien zou hij Bond wel de ruimte in sturen. Het idee…

Saltzman en Broccoli zijn beide geruime tijd niet meer onder ons. Broccoli wordt nog altijd geëerd met een credit ‘Albert R. Broccoli’s Eon Productions’. Ere wie ere toekomt, maar in principe is het natuurlijk ook Harry Saltzmans Eon Productions.

Prachtig boek is When Harry Met Cubby van Robert Sellers (ook van The Battle for Bond), over het verhaal van de James Bond-producenten. Sellers wilde aanvankelijk een boek over Saltzman schrijven, want dat was er nog niet. Broccoli heeft When the Snow Melts van eerder genoemde Donald Zec. Maar er was geen uitgever die alleen een boek over Harry Saltzman wilde uitgeven, met Broccoli maakte de publicatie wel een kans.a

Wederom typisch Saltzman: met Broccoli samen kon hij de wereld aan, solo ging het hem minder goed af.

In 1981 werd het tweetal voor het eerst sinds de breuk na The Man with the Golden Gun herenigd tijdens de première van For Your Eyes Only. Acteur Chaim Topol, die Columbo speelde in de twaalfde James Bond-film, spoorde Broccoli aan om zijn voormalig compagnon uit te nodigen voor de royal premiere. Aangezien Broccoli en Saltzman enkel zakelijk niet meer door één deur konden, was de ontmoeting tussen de twee na al die jaren meer dan hartelijk. Saltzman, op dat moment nog maar kort weduwnaar, genoot zichtbaar van de aandacht.

Na Nijinksy uit 1980 werd Time of the Gypsies in 1988 de laatste film die Saltzman zou produceren. Op 28 september 1994 overleed hij in Parijs aan de gevolgen van een hartaanval. Hij werd 78 jaar.

Harry Saltzman is even belangrijk voor James Bond geweest als Cubby Broccoli. Denk daar een momentje aan bij de viering deze dagen. Een kaarsje mag. Een kanariegeel kostuum ook. Kleine moeite voor een groot man.

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Cubby Broccoli-biograaf Donald Zec (102) overleden

Donald Zec te midden van Cubby’s echtgenote Dana Broccoli (rechts) en zijn eigen vrouw Frances

Journalist Donald Zec is vandaag op 102-jarige leeftijd overleden, meldt 007.com vanavond. Zec schreef biografieën van menig beroemdheid als Barbra Streisand en Liz Taylor. Zo ook die van de godfather van James Bond: Albert R. ‘Cubby’ Broccoli.

„We are so very sad to announce that our dear family friend, Donald Zec has sadly passed away, aged 102. Donald became a close friend of our father from the early 1950s and authored Cubby’s biography When The Snow Melts. His wit and wisdom will be sorely missed by all who knew him.”

Michael G. Wilson & Barbara Broccoli

Kort na de release van de eerste James Bond-film Dr. No (1962) was het Zec die Broccoli attendeerde op een bandje uit Liverpool; het bandje dat met de dag aan populariteit toenam, wilde ook een film gaan maken. Broccoli had er wel oren naar, maar compagnon Harry Saltzman schoof het idee met één veeg van tafel, hij had namelijk Bob Hope gestrikt voor Call Me Bwana. Broccoli stemde schoorvoetend in. De Bob Hope-film deed niet zo veel, The Beatles werden wereldberoemd.

James Bond and the Spy of the Secret Service

James Bond en Steven Spielberg; het klinkt als een match made in heaven. Spielberg wilde maar al te graag, maar Cubby Broccoli vond het geen goed idee. In eerste instantie had de Amerikaanse regisseur te weinig ervaring toen hij halverwege de jaren 70 bij de oude Bond-baas aanklopte. Daarna werd hij simpelweg te duur. Dus bedacht Spielberg zijn eigen James Bond: Indiana Jones.

Illustratie: Jeff Marshall

As we speak zijn de opnamen van de vijfde Indiana Jones in volle gang. Nou ja, ze zijn aan het filmen. Op dit moment zónder Harrison Ford, die herstelt van een schouderblessure. Kan de beste overkomen. Twee jaar geleden deed Daniel Craig er alles aan zo snel mogelijk weer op de been te komen na een enkelkwetsuur. Ford en Craig schelen maar een kwart eeuw in leeftijd.

Harrison Ford

Dat een bijna tachtigjarige actieheld (Harrison Ford mag op 13 juli 79 kaarsjes uitblazen) niet meer zonder kleerscheuren over ravijnen springt, mag geen verrassing heten. Stel je qua tijdsoverbrugging Sean Connery voor als James Bond in Die Another Day. Veertig jaar, zolang is het inmiddels geleden dat de eerste Indiana Jones verscheen.

Het mag een unicum heten dat Ford de zweep nog eens ter hand wilde nemen. Naar het schijnt heeft het plot van Indy 5 alles te maken met de jacht op een verjongingskuur. De filmmakers konden dus wel een oude kop gebruiken.

Dat het in veertig jaar tijd ‘maar’ vijf films zijn, zal het voor Ford aantrekkelijker hebben gemaakt om die hoed nog eens op te zetten. Connery maakte zijn vijfde Bond-film in zes jaar tijd en deed dat met zichtbare tegenzin.

Persoonlijk vind ik het hartstikke leuk dat we volgend jaar weer naar Indiana Jones toe kunnen. Net zoals volgend jaar ook de nieuwe Jurassic World verschijnt. Lekkere verstand-op-nulfilms zonder de zenuwslopende hartkloppingen die ik bij iedere nieuwe Bond-film ervaar.

Valt een nieuwe Indiana Jones tegen, dan valt -ie tegen. Ik zal daar geen moment van wakker liggen. Ik was die hele Kingdom of the Crystal Skull uit 2008 al lang weer vergeten, tot ik hem een paar weken geleden weer eens opzette. De verhalen over deze film deden niet veel goeds vermoeden. En inderdaad, want een nonsens allemaal.

Nu zit er naar mijn smaak in iedere Indiana Jones iets teveel nonsens. Waar ik toch bij iedere film afhaak, is het bovennatuurlijke aspect. Dat kan volgens mij namelijk nooit een bevredigende apotheose opleveren, en dat doet het ook niet. Daarbuiten valt er meer dan genoeg leuks te zien wat stunts en humor betreft, waardoor deze films fier overeind blijven. Met andere woorden: zolang Indiana Jones zijn James Bond-avontuur beleeft, blijf ik graag kijken.

Een ander kritiekpuntje, nu we toch bezig zijn, zijn de titels. Raiders of the Lost Ark staat als een huis. Totdat deze eerste Indy-film de aftrap van een serie films bleek en sindsdien door het leven gaat als Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark. Wat een onzin! Worden de Amerikanen zó ontzettend dom geacht dat ze zonder Indiana Jones-stempel de bioscoop niet kunnen vinden? 

Met James Bond gebeurt hetzelfde in diverse nasynchronisaties, en zelfs in Nederland werd de film in 1963 aangekondigd als James Bond 007 contra Dr. No, maar de officiële titel van Dr. No is altijd Dr. No gebleven. Oké, iedere nieuwe nog onbetitelde Bond-film krijgt in eerste instantie het volgende nummer uit de Eon-reeks. Bond 26 is de toekomstige opvolger van No Time to Die, maar verliest deze tijdelijke titel op het moment dat er een officiële wordt gepresenteerd.

Eén van de sterkste punten van de James Bond-films vind ik de op zichzelf staande titels. Daar kan geen Indiana Jones aan tippen. Of pak ’m beet Jaws, Star Wars, Halloween, Police Academy, Lethal Weapon, Die Hard, Jurassic Park, The Lord of the Rings, Harry Potter, Pirates of the Caribbean, The Fast and the Furious en zelfs Flodder... Mission: Impossible maakt er helemaal een zootje van door de eerste twee vervolgen 2 en III te noemen om vanaf nummer vier ineens met Mission: Impossible – Ghost Protocol op de proppen te komen. Het zwabbert allemaal zo.

De nieuwe Indian Jones gaat volgens uitgelekte notulen Indiana Jones and the Order of Elysium heten. Een boek met diezelfde titel door Dean P. R. Buswell als onderdeel van The Aetheric Wars Trilogy is sinds vorig jaar te koop. Lucky Dean P. R. Buswell. Met Indiana Jones als pr-machine heb je geen extra initialen nodig.

John Rhys-Davies als Sallah

Wat de titel ook mag zijn: the man in the hat is back. Minder dan Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull, kortweg IJATKOTCS, kan het niet worden, dus kijk ik met vertrouwen uit naar een laatste avontuur met Harrison Ford in de hoofdrol. Jez Butterworth van Skyfall en Spectre is een van de schrijvers, Phoebe Waller-Bridge van No Time to Die heeft een belangrijke rol in de film evenals Mads Mikkelsen uit Casino Royale. En hopelijk keert John Rhys-Davies uit The Living Daylights terug als Sallah. Daarover houdt hij zijn kaken vooralsnog stijf op elkaar.

De bijna 90-jarige componist John Williams is voor de vijfde maal van de partij. Zijn bijdrage aan de filmserie is van onschatbare waarde. Hij heeft Indiana Jones een eigen James Bond Theme gegeven. Steven Spielberg zelf opereert voor de eerste keer als de Cubby Broccoli van de nieuwe Indy-film. Het regiestokje heeft hij overgegeven aan James Mangold. Blijkbaar hoeft Spielberg niet meer zo nodig een James Bond-film te maken.

Steven Spielberg

Had Broccoli Spielberg veertig jaar geleden zijn zin gegeven, hadden we nooit van de avontuurlijke archeoloog gehoord. En dat zou toch jammer zijn. Als je een roze bril opzet, kun je met een beetje goede wil constateren dat we beide filmhelden ‘James en Jones’ te danken hebben aan Cubby Broccoli. En Roger Moore is de uitvinder van het Magnum-ijsje. Vanaf nu kun je nooit meer een hap nemen zonder je wenkbrauw op te trekken...

Deze colum verschijnt ook bij James Bond Nederland.

Een ander verhaal

Allereerst: de beste wensen. Dat 2021 een ander verhaal mag worden. Móet worden. Een verhaal waarin we weer gewoon bij elkaar op bezoek kunnen. Naar het restaurant kunnen. En niet onbelangrijk: naar de bioscoop.

2021 wordt het jaar waarin we ein-de-lijk die nieuwe James Bond-film mogen zien. Eindelijk. Want wat heeft het lang geduurd. Inmiddels staan we al meer dan vijf jaar droog en willen we wel eens weten wat James en Madeleine hebben uitgespookt na hun ritje richting de horizon aan het einde van Spectre.

De toekomst ziet er rooskleuriger uit met een vaccin en de wetenschap dat het tot april nog maar drie maanden duurt. Drie maanden waarin we ons opnieuw kunnen warmlopen voor diezelfde premièredatum, zij het met een ander jaartal erachter.

Het zal deze keer voorzichtiger zijn. Want, zo is maar weer gebleken, niets is zeker. Pas als je met eigen ogen die dots over het scherm ziet rollen en het kippenvel op je armen voelt, pas dan weet je het zeker: dit is de nieuwe James Bond.

Voordat het zover is kunnen we met de jaartallen in ons achterhoofd mooi even terugblikken. Allereerst naar 1971, waar in december van dat jaar Diamonds Are Forever uitkomt. De zevende Bond-film uit de reeks binnen tien jaar tijd… Als je daar met het verstand van nu over nadenkt — om krankzinnig van te worden. Ter vergelijking: tien jaar geleden zaten we middenin het lege gat tussen Quantum of Solace en Skyfall. Skyfall werd in 2012 de eerstvolgende Bond-film, Spectre in 2015 de tweede en No Time to Die… Goed, je hoeft geen wiskundige te zijn om te zien dat dat een compleet ander verhaal is.

De laatste Bond-film die Sean Connery voor Eon Productions maakte, viert dit jaar zijn gouden jubileum. Een film waar ik een haat-liefdeverhouding mee heb, ondanks dat het een van mijn eerste Bond-ervaringen moet zijn geweest.

Sean Connery in Amsterdam (Diamonds Are Forever, 1971)

Waar Diamonds Are Forever de plank volledig misslaat, is als waardige opvolger van On Her Majesty’s Secret Service. Wat een persoonlijk verhaal van 007 tegen Blofeld had moeten worden na de moord op Bonds vrouw, verzandt in een komisch stripverhaal. Als we het allemaal niet te serieus nemen, en dat doet de film zelf allerminst, dan is Diamonds Are Forever niets meer dan een kleurrijk kolderavontuur geworden. Het werd de opmaat naar meer lolligheid, die niet, zoals velen zeggen, zijn intrede deed met de komst van Roger Moore, maar met het afscheid van Sean Connery.

Charles Gray als Blofeld

Wie ik in de loop der jaren wel ben gaan waarderen, is die gekke Charles Gray als Blofeld. Ergens een totale miscasting als je hem vergelijkt met zijn veel dreigender voorgangers. Maar als je die vergelijking niet maakt, dan past die Britse breedbekkikker als gegoten in een film als Diamonds Are Forever. Hij heeft zijn postuur mee, een hautaine oogopslag en zo’n Nehru jacket staat ’m hartstikke geinig.

Aanvankelijk hadden de filmmakers een heel ander verhaal voor Diamonds Are Forever voor ogen, waarin de tweelingbroer van Goldfinger aantreedt als antagonist. On Her Majesty’s Secret Service was namelijk niet het succes geworden waarop ze hadden gehoopt en met Goldfinger-regisseur Guy Hamilton voor de tweede keer aan het roer, wilden de makers teruggrijpen naar een van hun grootste artistieke en commerciële triomfen tot dan toe. 

Gert Fröbe als Goldfinger

Gert Fröbe in de titelrol van de gelijknamige film was goed bevallen. De lichte touch van Hamilton viel in de smaak, en de terugkeer van Sean Connery in Diamonds zou het succes van 1964 naar de kroon kunnen steken. Dus bedachten de scenarioschrijvers een tweelingbroer voor Goldfinger (opnieuw gespeeld door Fröbe, anders had het geen zin) die ditmaal geen fetisj had voor goud, maar voor diamanten.

Howard Hughes

Het idiote idee werd in de prullenbak gegooid nadat producent Cubby Broccoli een nog krankzinniger droom had over een bezoek aan zijn vriend, de kluizenaar Howard Hughes. In Broccoli’s droom bleek dat niet Hughes de touwtjes van zijn imperium in handen had, maar een onbekende megalomaan.

Die rol werd gegeven aan aartsvijand Blofeld die ongemerkt het imperium van Hughes-persiflage Willard Whyte bestiert. Ze konden Blofeld immers niet straffeloos negeren nadat hij de vorige keer Bonds kersverse vrouw had gedood. Alhoewel, over Tracy wordt in Diamonds Are Forever met geen woord gerept.

Dan is er nog die andere jubilaris waar een heel ander verhaal wordt verteld: For Your Eyes Only, de twaalfde Bond-film uit de reeks die dit jaar veertig jaar geleden in première ging. Waar Diamonds Are Forever zijn voorganger grotendeels negeert, kan For Your Eyes Only gezien worden als de serieuze opvolger van On Her Majesty’s Secret Service.

Dat begint gelijk al met de pre-titles waarin Bond voor de eerste en enige keer het graf van zijn vermoorde echtgenote bezoekt. Het is net alsof de jaren 70 niet hebben bestaan en Bond een reuzestap van 1969 naar 1981 maakt.

In zijn laatste jaren 70-film, Moonraker, beleeft Bond in de finale een buitenaards avontuur. Hoeveel verder dan dat had hij moeten gaan? In plaats van een bezoek aan Uranus, zetten de filmmakers hun held met beide voeten op de grond, pakken hem zijn gadgets af en moet hij het zien te rooien met zijn boerenverstand.

For Your Eyes Only (1981)

Hoewel ik Moonraker een heerlijke film vind vanwege de prachtige plaatjes en een majestueuze soundtrack van John Barry, behoort For Your Eyes Only tot een van mijn favoriete Bond-films. Een film die goed past in het rijtje van mijn eerdere favorieten From Russia with Love en On Her Majesty’s Secret Service, waar een spionnenverhaal wordt verteld en waar het écht weer eens spannend wordt.

In 2017 kort na het overlijden van Roger Moore heb ik mijzelf een plezier gedaan en ben ik For Your Eyes Only in de bioscoop gaan zien. Een film in een bioscoopzaal betekent naast het mooie grote beeld ook reacties uit de zaal. Die waren nogal opvallend. Zo te horen waren er genoeg mensen die of de film nooit eerder hadden gezien of hem al lang weer waren vergeten. Een jonger stel een paar stoelen achter mij begon plots alles lollig te vinden: de kleding van de acteurs, hun haardracht.

Het storende geluid verstomde geheel bij de beklimming in de derde akte van de film. Ineens werd het doodstil in de bioscoopzaal. Toen Bond voor de eerste keer bijna te pletter viel, voelde de zaal met hem mee. Het snijdende touw, de oplossing met de prusikknoop. Dit is altijd een van mijn favoriete scènes uit de gehele Bond-canon geweest. Beter dan deze keer had ik de beklimming nooit ervaren.

Roger Moore in For Your Eyes Only (1981)

Daarna mocht er weer gelachen worden. De eindscène met de Thatchers was voor het eerst ook echt leuk. De zaal reageerde optimaal. Een glunderende defensieminister, de flirtende look-a-like, en daar kwam de grootste troef: Denis Thatcher. Ik vond deze scène altijd teveel van het goede, zeker voor zo’n serieuze Bond-film als For Your Eyes Only. Maar het werkte. Dat hadden John Glen, Richard Maibaum en Michael G. Wilson destijds goed gezien.

Van de kolder in Amsterdam een halve eeuw geleden naar de down-to-earth avonturen van veertig jaar terug — in 1991, 2001 en 2011 bleef het vervolgens stil rond 007 in de bioscoop — verwacht ik in 2021 een geheel ander verhaal.

Rami Malek in vrouwenkleding zal zich beperken tot Bohemian Rhapsody en een cameo voor Boris Johnson aan het eind van de film is uitgesloten aangezien No Time to Die is geschreven toen Theresa May nog de scepter over het Verenigd Koninkrijk zwaaide. Overigens is May de enige Britse premier die tijdens haar termijn sinds het begin van de filmserie in 1962 geen James Bond-film in première heeft zien gaan. Maar dat is wéér een ander verhaal…

Deze column verschijnt ook bij James Bond Nederland.