Het Bond-genre

Bond. Deze vier letters. Spreek een willekeurige passant aan op straat en hij weet wat je bedoelt, waar ook ter wereld. Zo niet, help een handje: ‘Bond. James Bond. 007’. Bij negen van de tien gaat nu echt wel een lichtje branden.

Wie Bond zegt, opent een wereld vol fantasie. Explosies, gevaar, humor en heel veel moois; van vrouwen en muziek tot auto's en locaties. Bond is dromen met open ogen, even weg uit de werkelijkheid.

Iedereen wil op zijn tijd even weg uit de werkelijkheid. De werkelijkheid die niet kan tippen aan de schijnwerkelijkheid van James Bond. En is de werkelijkheid zó onwaarschijnlijk, dan wordt de vergelijking met Bond al gauw getrokken: ‘Het leek wel een James Bond-film...’

Geheel toevallig sinds Global James Bond Day op tv: De kijk van Koolhoven. Een zesdelige VPRO-serie van en met regisseur Martin Koolhoven. Die niet alleen filmmaker is maar ook filmliefhebber, zoals je van een cineast mag verwachten. En wat een fijne aftrap vrijdag. Met een lekkere brutale vormgeving en heerlijk losse presentatie; laat die Kool maar lullen over film.

Martin Koolhoven (foto: Merlijn Doomernik)

In zes afleveringen loodst hij ons door verschillende filmgenres, te beginnen bij zijn meest geliefde: de spaghettiwestern. Een genre dat gelijktijdig opkwam met de Bond-films, maar dat terzijde.

Bij het lezen van de lijst afleveringen die de VPRO heeft gemaakt, is gek genoeg geen James Bond te bekennen. Dat viel mij in eerste instantie nogal tegen. Want hoe kun je jezelf als filmprogramma serieus nemen als je niet minstens één aflevering besteedt aan de langstlopende filmserie aller tijden?

Mijn voicemail nog eens goed beluisterd, e-mails doorgescrold — logisch dat er nog geen aflevering over James Bond is gemaakt, er is helemaal geen contact opgenomen!

Die eerste aflevering van De kijk van Koolhoven smaakt echt naar meer, en we krijgen meer, nog vijf vrijdagen op NPO 3. Als de komende vijf even enthousiast zijn gemaakt als die eerste, dan willen we daarna nog wel een seizoen. En dan kan er mooi een aflevering worden gemaakt over het Bond-genre. ‘Alle Bonds in drie kwartier nalopen. Topidee’, reageerde Koolhoven via Twitter.

Rijst de terechte vraag: is James Bond een genre op zich? Nooit aan getwijfeld dat dit zo is, maar dat komt door de blinde vlek. Sec gezien is James Bond natuurlijk geen genre. Als je er een willekeurige Bond-film bij pakt staat er bij het genre niet ‘James Bond’ vermeld. Bond valt onder het genre actiefilms, het Bond-genre zou met een beetje goede wil enkel als subgenre door kunnen gaan. Datzelfde geldt overigens voor de spaghettiwestern als subcategorie van het westerngenre.

Hoewel officieel geen genre, bestaat het Bond-genre wel degelijk, al is het in de volksmond. Niet zelden staat ergens over James Bond vermeld ‘het is een genre op zich’. Dat ‘op zich’ (of ‘an sich’) moet er wel altijd bij, anders neemt niemand het serieus.

Een genre, subgenre, of geen van beide, het gaat er natuurlijk om dat Koolhoven er een aflevering over maakt, over het Bond-genre. Met ondergetekende als zelfbenoemd consultant, want hij ziet de bui al hangen. Niets zo makkelijk om bij Bond de zaken door elkaar te halen, omdat er met 24 officiële films zo ontzettend veel van is, en veel daarvan zo ontzettend veel op elkaar lijkt. En dan zal het voor 99 procent misschien allemaal correct zijn — het zijn vaak die details waar het net even mis gaat: een jaartal te weinig, een acteur verwisseld, een film over het hoofd gezien. Kniesoor, ik weet het. Maar ook het kleinste foutje is vaak niet nodig.

Wat ik voor zo'n aflevering niet zou doen is in 40 minuten stuk voor stuk alle films van Dr. No (1962) tot en met Spectre (2015) behandelen met een aankondiging naar Bond 25 (2020), waarvan we tegen die tijd vast wel een titel weten. Nee, pik de hoogtepunten eruit, dé momenten die James Bond James Bond maken (suggesties zijn hier te vinden). Ga in op de opbouw van de films; de gunbarrel, de pretitles, de titelsong, de opdracht, het avontuur en de eindzege. Gooi dat in een blender en knal er een lekkere James Bond-aflevering uit, even flitsend als de Bond-films zelf. Het wordt proppen, vanzelfsprekend.



Nog één ongevraagde tip voor Martin Koolhoven: laat je niet verleiden zelf in de gunbarrel te gaan lopen. Dat is al te vaak gedaan op tv, zal nog heel vaak gedaan worden en ziet er altijd lullig uit. Er is maar één iemand die dat kan: James Bond. Een genre op zich.

Mission: Impossible: honderd procent entertaintment

De nieuwe Mission: Impossible doet wat hij moet doen en doet dat met verve: entertainen. De tweeënhalf uur die de film duurt, stoort nergens; een razend knappe prestatie. Wel begint zich met deel zes uit de reeks een fenomeen voor te doen waar James Bond al vijftig jaar last van heeft: waar ging welke film ook alweer over? Als weinig doorgewinterde M:I-liefhebber konden mij de privé-besognes van Ethan Hunt daarom weinig bekoren.

Ik krijg wel eens een telefoontje van iemand die een cadeautje zoekt voor zijn zoontje: een James Bond-film waarin Jaws in een grote pan met soep wordt gegooid. Maar hoe heet die film? Of: waar speelt die dwerg met die dodende bolhoed ook alweer in?

De verwarring is logisch: het is teveel allemaal. Wie de Bond-films stuk voor stuk meer dan duizend keer heeft gezien, weet onderhand welk stukje trivia bij welke film hoort. Wie de films één, twee of hooguit drie keer heeft bekeken, heeft 24 keer dezelfde film voorgeschoteld gekregen, enkel met kleine wijzigingen in hoofdrolspeler of stunts.

Spectre (2015) was met dezelfde lengte als Mission: Impossible — Fallout (over de veelheid aan interpunctie hebben we het straks nog even) duidelijk een halfuur te lang. Dat laatste gedeelte in Londen interesseerde echt niemand, het was duidelijk dat de makers geen idee hadden welke kant ze met de film op moesten.

Bij Fallout blijft ook dat laatste halfuur overeind. Hoe ongelooflijk ook, het is zo goed gemaakt, dat je móet blijven kijken en de laatste seconden tot de hier opgevoerde armageddon letterlijk aftelt. Wat een 3D-effect als meerwaarde heeft, blijft mij echter een raadsel.

Fallout heeft daarentegen een veelheid aan verbluffende actiescènes, waarbij leentjebuur bij 007 niet van de lucht is. Een beetje zoals Moonraker (1979), dat zonder logica van de ene verbazing in de andere buitelt. Dat gebrek aan logica is bij Fallout niet het geval, of misschien dat het bij een tweede vertoning pas opvalt. Moonraker werd destijds in Nederland namelijk uitermate goed ontvangen. Pas achteraf leek iedereen te moeten zeggen hoe slecht de elfde Bond-film eigenlijk was — de te verwachte omzet was tegen die tijd al lang en breed gehaald; Cubby Broccoli hoestte in zijn vuistje...

Deze aflevering van Mission: Impossible heeft naast al het actiegebeuren ook de meeste persoonlijke ontwikkeling in zich. We komen meer over Ethan Hunts verleden te weten, waarom hij ooit zijn vrouw heeft verlaten. Echter valt dit redelijk plat op het moment dat je helemaal vergeten was dat Michelle Monaghan als Julia ook al in eerdere delen te zien was. Zij is één van de vele terugkerende personages die de reeks inmiddels telt. En als je niet echt bent ingevoerd in de serie, interesseert je die ontwikkeling geen biet, hoeveel violen componist Lorne Balfe er ook tegenaan gooit.

De overige terugkeren personages: Ving Rhames die nooit afwezig is geweest als Luther, hij begint overigens steeds meer op Bassie te lijken en is lang niet zo leuk meer als voorheen, behalve die ene keer wanneer hij duidelijk maakt waarom niet híj maar Benji een masker op moet; Simon Pegg, voor de vierde achtereenvolgende keer als Benji; Sean Harris, met wie ik ooit nog heb gespeeld in Koskovs The Discovery of Heaven (2001), als de Blofeld van de serie Solomon Lane; Alec Baldwin in de rol van M, of meer nog in die van Frederick Gray; Rebecca Ferguson die niet te vertrouwen is, en dan weer wel; en waar is Jeremy Renner na twee delen ineens gebleven?

Bijzondere vermelding verdient Vanessa Kirby als de blonde White Widow, de dochter van 'Max' uit de eerste film (gespeeld door Vanessa Redgrave die nog een onstuimige relatie onderhield met Timothy Dalton). Kirby is hier hoogblond in contrast met haar sterke rol van Princess Margaret in The Crown. Ze heeft een uitdagende tronie waar je naar moet blijven kijken. Dat zij als een van de vele personages uit Mission: Impossible zal terugkeren in een zevende deel, is enkel een kwestie van tijd.

Of de inmiddels 56-jarige Tom Cruise het in een volgend deel wederom kan waarmaken als stuntman Ethan Hunt: dat zal wel. Cruise lijkt danig geplastificeerd dat hij ons over enkele jaren als beginnend zestiger opnieuw kan overtuigen dat hij echt álle stunts nog steeds zelf doet. Iets waar Roger Moore zich op diezelfde leeftijd in A View to a Kill (1985) niet aan waagde.

Over die interpunctie: het maakt voor de filmbeleving zelf niet uit, maar het staat zo stom in de annalen dat iedere Mission: Impossible dezelfde titel draagt. Konden we het met deel twee en drie doen met een slap cijfer, de overige drie delen hebben ineens een ondertitel. Doet nogmaals allemaal niets af aan de film, maar het zou zoiets zijn als: James Bond, James Bond II, James Bond III, James Bond — Thunderball etc. Ach, met Indiana Jones hetzelfde, en Star Wars, en... die Amerikanen toch.

Onderhoudend? Honderd procent! Wie zich bij Mission: Impossible — Fallout verveelt mag zichzelf achter de oren krabben, die houdt gewoon niet van goedgemaakte genrefilms.

Mission: Impossible — Fallout is vanaf vandaag te zien in honderdduizend bioscopen.

Eerste beelden Daniel Craig in Logan Lucky

Geen James Bond voor Daniel Craig, maar een boevenrol in Steven Soderberghs Logan Lucky. Zo ziet Craig er deze dagen uit tijdens de opnames in Atlanta:

Zie voor meer foto's de Daily Mail.