Een miniserie binnen de Bond-reeks

Na een pauze van twee jaar vond Daniel Craig dat er genoeg tijd was verstreken om zijn tuxedo uit de mottenballen te halen. De James Bond-acteur begon na te denken over Casino Royale, over Vesper Lynd en over SPECTRE en hij voelde dat er nog een verhaal was dat afgerond kon worden, iets wat alles met elkaar verbond. Zie hier het uitgangspunt van No Time to Die, de laatste Bond-film met Daniel Craig in de hoofdrol die na zes lange jaren eind van de zomer in première moet gaan. 

Craig en zijn collega’s spraken ten tijde van het filmen van de nieuwste nog te verschijnen Bond-film met Total Film. Het filmmagazine doet nu uitgebreid verslag van No Time to Die. Hierin is een aantal interessante wetenswaardigheden te vinden. Wie bang is voor spoilers, kan beter een boek van Ian Fleming ter hand nemen.

Wat geen verrassing mag heten, is dat James Bond in No Time to Die met vervroegd pensioen is. Dit werd al bekend tijdens de presentatie van de toen nog titelloze nieuwe Bond-film, inmiddels ruim drie jaar geleden. Maar als er problemen om de hoek komen kijken, dan kan Bond het niet helpen en móet hij in actie komen, verklaart scriptschrijver Neal Purvis tegenover Total Film.

Een Bond-film zou geen Bond-film zijn als die problemen zich niet snel zouden aandienen. Het is zijn oude vriend Felix Leiter van de CIA die James Bond vraagt ‘een pakketje uit Cuba’ op te halen. De inhoud van dit pakketje luistert naar de naam Valdo Obruchev, een gekidnapte wetenschapper. Deze Obruchev zou tijdens Bonds diensttijd bij MI6 zijn overgelopen, weet Felix’ collega Logan Ash. Bond zelf weet van niets en lijkt ook van niets te willen weten, totdat Felix het S-woord laat vallen: SPECTRE.

James Bond (Daniel Craig) met Felix Leiter (Jeffrey Wright)

‘Dit rondje is van mij’, zegt Bond tijdens het verlaten van de bar, de locatie waar zich bovenstaand gesprek afspeelt. Met deze woorden keert James Bond terug naar een wereld die hij na veel blauwe plekken achter zich had gelaten.

Natuurlijk keert SPECTRE terug. De misdaadorganisatie uit de beginjaren van de Bond-films liet bij de vorige film, Spectre uit 2015, na ruim veertig jaar afwezigheid weer van zich horen; het gevolg van een jarenlange juridische strijd. Zie daarvoor deze analyse van een tijdje terug. In No Time to Die is het echter niet Blofeld die aan de touwtjes trekt.

In gevangenschap: Ernst Stavro Blofeld (Christoph Waltz)

Het misdadig brein achter SPECTRE zit inmiddels vijf jaar achter slot en grendel. Als een kroonjuweel wordt hij, volgens het artikel in Total Film, gevangengehouden bij MI6. Iets wat de geheime dienst niet heel veel films geleden ook deed met Silva (met desastreuze gevolgen).

In beperking of niet, Blofeld waant zich volgens producent Barbara Broccoli nog immer oppermachtig. Het is echter de nieuwe schurk Safin die de grote poppenspeler uithangt. Hij is de drijvende kracht achter al die megalomane schurken tegen wie Bond het opneemt of heeft opgenomen.

Of Safin de honneurs van Blofeld waarneemt of zelfs bóven SPECTRE staat, moet één van de verrassingen van de film blijven. Evenals het gerucht dat al tijden de ronde doet dat Safin de hedendaagse Dr. No is. Het is een vrolijk gerucht dat acteur Rami Malek graag voedt. Wegwuiven, zoals Christoph Waltz eerder deed met roddels als zou hij de nieuwe Blofeld zijn, doet Malek niet. Op de vraag van Total Film welke Bond-films Malek ter voorbereiding op zijn schurkenrol heeft gezien, antwoordt de acteur schalks: alleen Dr. No…

Medeproducent Michael G. Wilson ziet de films met Daniel Craig als een miniserie binnen de Bond-reeks (met Casino Royale als boekensteun). Vandaar dat er voor het eerst in de zestigjarige geschiedenis van de filmserie een duidelijk laatste hoofdstuk is geschreven; nooit eerder heeft een James Bond-acteur een film gekregen waarvan bij voorbaat vaststond dat het zijn laatste was. Lees daarvoor het artikel No good about goodbye nog maar eens na.

Regisseur Cary Fukunaga op zijn beurt heeft No Time to Die niet benaderd als een sluitstuk, maar als een klassieke Bond-film. De film eindigt niet voor niets met de bekende belofte: James Bond Will Return. De vraag is alleen: in welke gedaante?

De Bond-familie: Michael G. Wilson, Daniel Craig, Barbara Broccoli en Cary Fukunaga

No Time to Die markeert ontegenzeggelijk het einde van een tijdperk, het tijdperk Daniel Craig. Hoewel Barbara Broccoli stiekem hoopt dat háár James Bond nog één keer terugkomt, voegt zij daar aan toe dat de cirkel rond is. Het voelt af.

Daniel Craig tot slot reageerde nogal gepikeerd toen hij de trailer van No Time to Die voor het eerst zag, waarin de Aston Martin gave mitrailleurtjes achter de koplampen bleek te hebben. Hij vond het zonde om die verrassing te verklappen. Maar deze verrassing haalt het volgens Craig niet bij de rest van de film. De vijfvoudig James Bond-acteur belooft dat er in No Time to Die dingen gebeuren die nooit eerder zijn vertoond.

Of al deze beloften worden ingelost, is hopelijk vanaf 30 september te zien in de bioscopen. In Engeland mag iedereen elkaar vanaf vandaag weer in het gezicht hoesten. Dat bleek in Nederland niet zo’n heel strak plan…

Eerste filmfoto's ‘No Time to Die’

Lashana Lynch als 00-agent Nomi

Daniel Craig als James Bond en Léa Seydoux als Madeleine Swann

Christoph Waltz is terug als Blofeld

Ook terug: Ralph Fiennes als M met Naomie Harris als Moneypenny en Rory Kinnear als Tanner

Rami Malek als de gehavende Safin

James Bond in het holst van de leeuw

James Bond in Matera in zijn oude vertrouwde trukendoos: de Aston Martin DB5

Ana de Armas als Paloma

THR bevestigt Waltz' terugkeer als Blofeld

Christoph Waltz keert in No Time to Die terug als Blofeld. Dat schrijft The Hollywood Reporter in een artikel over Waltz' nieuwste filmproductie Quibi: ‘(...) the actor is set to reprise his role as the villainous Blofeld in the upcoming James Bond movie No Time to Die.’

Wellicht dat het niet helemaal de bedoeling was het nieuws op deze manier wereldkundig te maken, maar ach, zo'n verrassing is het ook niet. In juli meldde Baz Bamigboye deze scoop al, en twee jaar geleden was het al op Bond Blog te lezen.

De verwachting is dat Blofeld dit keer meer een rol achter de schermen speelt, aan het eind van Spectre (2015) werd hij immers gearresteerd. Rami Malek is de nog naamloze hoofdschurk in No Time to Die. Dat we nog niet weten wie hij gaat spelen, maakt de nodige geruchten los.

Rami Malek

Slaat de titel No Time to Die bijvoorbeeld op de terugkeer van Dr. No? Zou kunnen dat Malek een hernieuwde versie van deze eerste Bond-boef is, al vermoed ik van niet. Blofeld is vooralsnog de enige schurk die meerdere malen door de gehele Bond-geschiedenis in vele gedaanten is teruggekeerd. Naast de vaste karakters als M, Q en Moneypenny, zijn er verder altijd nieuwe personages bedacht al lijken die soms op een oude. Zo is Madeleine uit Spectre en No Time to Die te vergelijken met Tracy uit On Her Majesty's Secret Service (1969). Zou zo maar kunnen dat haar eenzelfde lot als de eerdere Mrs. Bond te wachten staat.

Om nog een stap verder te fantaseren, zou het natuurlijk ook kunnen dat Rami Malek diezelfde Blofeld is na transformatie van diens uiterlijk. Fleming beschreef in zijn Blofeld-trilogie dat de leider van SPECTRE bij iedere hernieuwde kennismaking er totaal anders uitzag.

Laat Waltz maar lekker Blofeld blijven en Malek een compleet nieuwe schurk in dienst van SPECTRE.

Spectaculaire autostunt in Schotse Hooglanden

Geen zondagsrust voor het filmteam van Bond 25. Bij Loch Laggan op het landgoed Ardverikie in Schotland zijn gisteren opnamen gemaakt van een autoachtervolging met een spectaculair einde, aldus onderstaande foto's uit The Sun.

De stunt werd eveneens opgenomen vanuit de lucht. Aangezien van de auto na afloop niet veel meer over was, lijkt het hier om een one-taker te gaan.

De mogelijkheid bestaat dat de gebruikte locatie in de Schotse Hooglanden dient als dubbel voor Noorwegen. Schotland behoorde namelijk niet tot de genoemde locaties van de nieuwe Bond-film.

Vanaf half augustus vertrekt het team van Bond 25 voor een maand naar diverse locaties in Italië. Op 1 augustus vindt een castingronde voor figuranten plaats. Eén opvallend detail: tussen de castleden als Daniel Craig, Rami Malek en Léa Seydoux staat op het castingformulier ook Christoph Waltz vermeld...

‘Christoph Waltz terug als Blofeld’

Christoph Waltz speelt ook in Bond 25 de rol van Blofeld. Dat meldt Baz Bamigboye van de Daily Mail op Twitter.

Persoonlijk vind ik dit geen verrassing. Lees hier een uitgebreid artikel uit 2017 over Waltz’ terugkeer in de volgende Bond-film.

Waltz is deze dagen gezien in de Pinewood Studios. Toen hij werd opgemerkt door een bezoeker, probeerde hij nog: ‘Je hebt me niet gezien...’

Het zal voor het eerst in de historie van de James Bond-films zijn dat een Blofeld-acteur direct terugkeert in zijn rol. Hoewel Anthony Dawson tweemaal gestalte gaf aan de SPECTRE-leider in From Russia with Love (1963) en Thunderball (1965), krijgen we zijn gezicht niet te zien (en zijn stem niet te horen).

Latere incarnaties van Blofeld in You Only Live Twice (1967), On Her Majesty’s Secret Service (1969) en Diamonds Are Forever (1971), werden altijd door een andere acteur gespeeld.

Nieuwe CIA-agent voor Bond 25

Rami Malek nog steeds gewild als schurk

Veel nieuws vandaag rond Bond 25. Zo melden onder meer Variety en Empire dat de Amerikaanse acteur Billy Magnussen in de race is voor de rol van CIA-agent. Of dit een collega of een vervanger van Felix Leiter moet worden, is nog niet bekend. De vraag blijft of Jeffrey Wright, die tweemaal eerder Felix speelde, na Quantum of Solace (2008) weer eens terugkomt.

Billy Magnussen (Foto: Crookes Magazine)

Billy Magnussen was eerder te zien in de Netflix-serie Maniac van Bond 25-regisseur Cary Fukunaga. Daarin speelde ook Emma Stone, die eerder als mogelijke Bond-girl werd genoemd. Echter is dat gerucht inmiddels de kop ingedrukt.

Lupita Nyong’o

Over de Bond-girls lijkt volgens de filmbladen vooralsnog geen besluit genomen. De naam van Lupita Nyong’o doet volgens Collider nog steeds de ronde. Over de eerdergenoemde Dakota Johnson wordt niet meer gesproken.

De productie van Bond 25 is op zoek naar een actrice voor de rol van beginnend MI6-agente en een actrice voor een rol die vergeleken kan worden met die van Olga Kurylenko in Quantum of Solace, die in deze film opereert als Boliviaanse geheim agent.

Recente Oscar-winnaar Rami Malek schijnt momenteel in onderhandelingen te zijn over de rol van de grote schurk in Bond 25. Probleem was eerder dat hij contractueel verbonden is aan het laatste seizoen van de tv-serie Mr. Robot. Nu met de nieuwe verschijningsdatum van 8 april 2020, lijkt het erop om Malek later in het opnameschema van Bond 25 te plannen. De opnamen van Mr. Robot lopen tot juli. Als het voor hem meezit kan hij daarna gelijk door naar James Bond. Malek zal door het winnen van de Oscar voor beste mannelijke hoofdrol zondag alleen wel iets duurder zijn geworden.

Rami Malek zondag met zijn Oscar

Het zou na Javier Bardem in Skyfall (2012) en Christoph Waltz in Spectre (2015) voor de derde keer op rij zijn dat een Oscar-winnaar wordt gecontracteerd in de rol van hoofdschurk. Eerder ging alleen Christopher Walken hen voor in A View to a Kill (1985). Echter is Malek de enige van het rijtje die de prestigieuze prijs ontving voor een hoofdrol, de anderen wonnen hem voor een bijrol. Waltz zelfs tweemaal.

Empire meldt overigens nog dat de releasedatum van Bond 25 in Engeland op 3 april 2020 staat. Eerder was alleen de datum van 8 april bekend, dat zal de Amerikaanse première zijn. De verschijningsdatum van de nieuwe Bond-film in Nederland is op 9 april 2020.

Rami Malek genoemd als schurk Bond 25

Linus Sandgren bevestigd als cameraregisseur

Mr. Robot Rami Malek wordt genoemd als grote tegenstander van James Bond in Bond 25. Dat meldt Variety. Tevens wordt gezocht naar twee actrices: één voor de rol van vrouwelijke MI6-agente en één nog onbekende rol. Gisteren werd al bekend dat Léa Seydoux uit Spectre (2015) terug zal keren in de nieuwe Bond-film.

Rami Malek (foto: Willy Vanderperre)

De 37-jarige Rami Malek, die momenteel te zien is als Freddie Mercury in Bohemian Rhapsody (2018), staat echter gecontracteerd voor een laatste seizoen van de Mr. Robot-serie. Opnamen daarvan staan gepland in dezelfde periode als die van Bond 25, die vanaf 4 maart 2019 moeten plaatsvinden. Of Malek daarom kan deelnemen aan de nieuwe Bond-film, wordt sterk betwijfeld.

IndieWire kan bevestigen dat de Zweed Linus Sandgren de camera-regisseur van Bond 25 wordt. Dit gerucht kwam dinsdag naar buiten.

De laatste dagen stromen de nieuwtjes rond de nieuwe Bond-film binnen. Ook vaste castleden Ralph Fiennes als M, Ben Whishaw als Q en Naomie Harris als Moneypenny zijn gisteren genoemd voor een derde optreden sinds Skyfall (2012). Over Rory Kinnear als Tanner, de vierde vaste kracht sinds Quantum of Solace (2008), is niets bekend.

Rory Kinnear, Naomie Harris en Ben Whishaw in Spectre (2015)

Of Christoph Waltz terugkeert als Blofeld, daarover wilde regisseur Cary Fukunaga vorig maand niets bekennen noch ontkennen. Dit verrassingsaspect zullen de filmmakers zo lang mogelijk geheim proberen te houden. In het verleden was het gebruikelijk voor iedere nieuwe Bond-film een andere Blofeld te casten. Tijden zijn inmiddels veranderd.

Als mogelijke locaties worden Canada en Noorwegen genoemd.

Met Cary Joji Fukunaga sinds september aan het roer van de nieuwe Bond-film, lijken de eerdere geruchten over Russische schurken van de baan. Hiervoor werd onder meer de Poolse acteur Tomasz Kot genoemd.

Bond 25 in lijn met voorgangers

Bond-regisseur Cary Fukunaga zal de karakterontwikkeling van James Bond, zoals wij die sinds Casino Royale (2006) kennen, doortrekken in Bond 25. Dat wil niet automatisch zeggen dat de verhaallijn van alle Craig-films wordt voortgezet, hoewel dat na vier aaneengeschakelde films wel aannemelijk is.

Cary Fukunaga

In gesprek met de Philippine Daily Inquirer vertelt de nieuwe regisseur dat hij nog bezig is met het script van Bond 25, en dat het daarom nog helemaal niet vaststaat of Ben Whishaw als Q of Christoph Waltz als Blofeld terugkeren (twee van de zoveel geruchten die de ronde doen). Als er ‘plaats’ voor deze personages in het verhaal is, zal Fukunaga ze met liefde in de nieuwe film opnemen.

Met iets meer dan drie maanden vóór de eerste opnamedag op 4 maart 2019, lijkt het mij zeer onwaarschijnlijk dat er in het script nog geen plaatsje is gevonden voor Blofeld. Zijn deelname, of absentie, zal invloed hebben op het verhaal, zoals Blofeld in de laatste Bond-film Spectre (2015) invloed bleek te hebben op de drie voorgaande verhalen. Van zo'n personage besluit je niet op het laatste moment of hij meedoet of niet.

Of Blofeld in het geval dát hij terugkomt dat in de gedaante van Christoph Waltz doet — laten we het hopen, voor de continuïteit, waar in de films van Craig veel waarde aan wordt gehecht.

Christoph Waltz is Blofeld, in ieder geval in Spectre (2015) (Foto: Rankin)

Q is een ander verhaal, daar is altijd wel een plaatsje voor te vinden, die fietst je er gewoon in. Omdat het leuk is om Q in de film te hebben en veel toeschouwers Bond-films onthouden door de technische hulpmiddelen die de kwartiermeester voor 007 in petto heeft.

Ben Whishaw als knutselaar Q in Spectre (2015)

Dat Fukunaga geheimzinnig doet over het script; dat hoort er gewoon bij. En wat heeft het voor zin om alle nieuwe vondsten nu al bloot te geven?

Exotische locaties in Bond 25: check. Welke trekpleisters in spe dat gaan worden, daarover zal momenteel druk worden onderhandeld.

Opnieuw in het interview nog even de eerste Bond-film die Fukunaga als kleine jongen zag, A View to a Kill (1985), en wat voor indruk deze laatste heldentocht van Roger Moore op hem maakte. Temeer omdat de climax, in San Francisco, zich afspeelt in het gebied waar de filmmaker vandaan komt.

Christopher Walken en Roger Moore in de climax van A View to a Kill (1985)

Ook de gelijknamige titelsong van Duran Duran had grote impact op Cary Fukunaga. A View to a Kill is wat hem betreft een van de beste songs uit de serie.

Voorlopig zullen we het even met dergelijke vaagheden moeten doen. Betere tijden komen.

Een voetnoot in de Bond-canon

(...) punt blijft dat Blofeld terug móet! Niet omdat ik dat nu zo’n leuk idee vind, maar een superschurk terughalen om hem vervolgens dood te laten bloeden kán gewoon niet. Doen ze ook echt niet. Blofeld is daarmee meer een vloek dan een zegen geworden.

Was getekend: ondergetekende, vandaag precies twee jaar geleden. Het fragment is afkomstig uit een artikel over de verleiding om Blofeld terug de serie in te fietsen. Een verleiding die Eon Productions niet heeft kunnen weerstaan.

Als we vorige week geen officieel goed nieuws hadden gekregen, was er op het gebied van Bond 25 in die twee jaar niet veel veranderd. Een vooraankondiging van een film die uiteindelijk niet gaat komen, heeft namelijk ook zijn houdbaarheidsgeloofwaardigheid.

Blofeld versus Bond in Spectre (2015)

Hoewel twee jaar ons verder niet veel wijzer heeft gemaakt, rijst inmiddels de twijfel of Blofeld inderdaad verplicht is terug te keren in Bond 25. We kunnen namelijk twee kanten op.

Eén: Blofeld doet gewoon weer mee. Low key vanachter de tralies, of we hem nu zien of niet, zijn dreiging is voelbaar. Een minimale bijdrage, niet als hoofdschurk deze keer, maar hij bestaat nog wel. Hij kan ook uitbreken en weer aan het snodeplannensmeden gaan. Híj is het die het eindgevecht met Bond aangaat en híj is het die samen met Bond in de laatste minuten van de film een gewisse dood tegemoet gaat. Als iemand het mag doen, is het Blofeld. Einde.

Twee: Blofeld doet niet mee. Hij wordt volkomen genegeerd, wat inhoudt dat Bond 25 een complete stand alone wordt, zoals Skyfall (2012) in eerste instantie. We varen geheel de eigenwijze koers die Danny Boyle heeft uitgestippeld en vertrouwen erop dat Daniel Craig zijn high note behaalt. Doodgaan mag altijd, maar dan zonder Blofeld. Die hangt ergens rustig in the cloud te wachten op Craigs opvolger. Hoeft Christoph Waltz ook niet bang te zijn dat hij een telefoontje krijgt.

Christoph Waltz als Blofeld in Spectre

Negeren dus. Wat wel weer nadelig is voor de herwaardering van Spectre (2015); de belachelijke familieband tussen Bond en Blofeld, dé grote verrassing uit die film, wordt daarmee afgedaan als voetnoot in de Bond-canon.

En dat is de ware reden dat Eon niemand anders dan Danny Boyle wilde hebben. Hij is namelijk de enige die het aandurft Blofeld te negeren, de enige die de verleiding kan weerstaan. En daarmee verleent Boyle ons, Eon én Christoph Waltz een enorme dienst.

Christoph Waltz niet in Bond 25

Kan de nieuwe Bond-film zonder Blofeld?

Hij heeft het al eerder gezegd, en hij zegt het nogmaals: „Ik ga niet zeggen dat ik in de volgende [Bond-film] zit — ik zit niet in de volgende...” Aldus de tweevoudig Oscar-winnaar vandaag in een prettig interview in The Times.

Aanleiding voor het gesprek is de nieuwste film waarin hij wél te zien is, Downsizing. Een film waarvoor Waltz in de zomer tijdens het Filmfestival in Venetië groot applaus kreeg. De film draaide daarna op een groot aantal internationale filmfestivals en wordt sinds december langzaam wereldwijd uitgerold. Vanaf volgende week draait de film in Nederland.

Zijn rol in Spectre (2015) blijft onderwerp van gesprek. De vraag of hij terug zal keren in Bond 25 blijft immers gerechtvaardigd. Zonder al te veel kritiek te willen leveren op het eindresultaat: „Ik ben gewoon niet heel erg tevreden. Ik had graag de krans gekregen om de kreuken eruit te strijken.”

Of Waltz zichzelf uit ontevredenheid niet bij de cast van Bond 25 wenst, dat hij nog niet is gevraagd of dat hem is verteld dat er voor Blofeld geen rol is in de nieuwe film, blijft onduidelijk. Dat laatste is natuurlijk ook altijd een optie.

Want kan Bond 25 zonder Blofeld? Kunnen de filmmakers dat maken?

Verhaaltechnisch zonder meer. Aan het eind van Spectre slaat MI6 hem in de boeien. Als we het hele rechtbankproces achterwege laten (hoewel dat best een interessant gegeven kan opleveren: Blofeld in de beklaagdenbank met een vurige achterbakse advocaat aan zijn zijde), zit hij nu stilletjes te brommen in de meest zwaarbewaakte penitentiaire inrichting denkbaar. De wetenschap dat hij mogelijk terug kán keren, is al bedreigend genoeg. En wie weet houdt hij achter de tralies de touwtjes strak in handen, als een volleerd poppenspeler.

Een belichaming van het kwaad is daarmee noodzakelijkerwijs niet nodig voor Bond 25.

Maar nu de historische waarde van Blofeld. Er is een reden dat Bond hem aan het eind van Spectre niet in koelen bloede neerknalt. Een schurk van zijn kaliber, die na een afwezigheid van meer dan veertig jaar (of meer dan dertig zo je wilt) eindelijk terugkeert, zet je niet bij het grofvuil. En dat is gelijk de reden waarom we in Bond 25 misschien nog wel om Blofeld (en dus Waltz) heen kunnen, maar niet voor altijd.

You Only Live Twice (1967)

Blofeld recasten in Bond 25? Nee, dat valt geheel buiten de lijn van de Daniel Craig-films: continuïteit als nieuwe traditie. Blofeld grotendeels negeren en hem op de achtergrond als ultieme dreiging laten opereren? Begin jaren 60 deed hij niet anders. Dr. No, Rosa Klebb, Red Grant, Emilio Largo: zij gingen fysiek de strijd aan met 007, Blofeld wist zich tot het laatste halfuur van You Only Live Twice (1967) voor Bond (en ons) verborgen te houden. Blofeld in Bond 25 compleet negeren? Ook dat zou een beetje raar zijn aangezien in de vorige film alle voorgaande drie delen aan elkaar zijn geregen. Craigs vijfde en (laatste) Bond-film zou daarmee een buitenbeentje worden. Zo hangt de vlag er momenteel gewoon niet bij.

Voor de laatste twee opties hoeft Waltz overigens niet worden ingehuurd en klopt de kop van dit artikel.

Blijft er nog één mogelijkheid over: dat Christoph Waltz opnieuw gaat voor het applaus en we hem, zonder credit, toch terugzien in Bond 25. Het verrassingseffect. Al is het om die laatste kreuken recht te strijken.

Continuïteit als nieuwe traditie

Of waarom Christoph Waltz wél terugkeert als Blofeld

Aan continuïteit hebben ze bij de Bond-films lange tijd lak gehad. Leek Felix Leiter in Dr. No (1962) nog sprekend op de atletische Jack Lord, twee jaar later in Goldfinger (1964) zag hij er ineens uit als de vriendelijke oom Cec Linder. En beviel dat niet, dan werd hij in Thunderball (1965) toch gewoon opnieuw gecast?

In totaal heeft de Eon-serie welgeteld zeven verschillende Felix Leiters voortgebracht: Sean Connery kreeg er in zijn zes officiële films met vier te maken (vijf met Never Say Never Again meegerekend), Roger Moore met één, Timothy Dalton met twee en Daniël Craig met één. Dat is bij elkaar opgeteld inderdaad acht, Moore en Dalton delen namelijk David Hedison die de rol twee keer speelde. Net als Jeffrey Wright trouwens, maar die speelde alleen met Craig.

Met Felix Leiter in zoveel verschillende gedaanten, konden ze dat voor Blofeld ook makkelijk doen, al viel het hier in eerste instantie minder op, we hadden van Blofeld immers nog nooit een gezicht gezien. Het lichaam met de handen die de witte Perzische kat strelen, is afkomstig van Anthony Dawson, die Blofeld in zowel From Russia with Love (1963) als Thunderball (1965) gestalte gaf. Eén punt voor de continuïteit.

Anthony Dawson onherkenbaar als Blofeld in From Russia with Love

Dawson, die onherkenbaar nog wel mee mocht doen, kon moeilijk zijn gezicht als Blofeld tonen, we zouden kunnen denken dat professor Dent uit Dr. No uit de dood was opgestaan. Inderdaad, de boevenrol die hij als eerste speelde.

Na de dubbelrol van Martine Beswick als Zora in From Russia with Love en Paula in Thunderball (een omgekeerde continuïteit), is het in You Only Live Twice (1967) tijd om voor het eerst écht kennis te maken met Ernst Stavro Blofeld.

Het was de Tsjechische acteur Jan Werich die het gezicht van het kwaad mocht uitbeelden. Na enkele opnamen en twijfel bij regisseur Lewis Gilbert, werd dit gezicht op het laatste moment alsnog vervangen: een compleet kaalgeschoren Donald Pleasence met een litteken over zijn oog deed zijn intrede. Hét beeld van Blofeld was geboren.

Donald Pleasence als dé Blofeld in You Only Live Twice

Hoe iconisch dat beeld van Pleasence ook is, het werd niet behouden voor opvolger On Her Majesty's Secret Service (1969). Blofeld moest meedoen met de actie, ze hadden een acteur nodig die er fysiek sterker uitzag. Welkom Telly Savalas en weg was opnieuw de continuïteit. De enige overeenkomst was hun kale kop.

Met het hek continuïteitstechnisch volledig van de dam, kon de volgende Blofeld in Diamonds Are Forever (1971) daarom opeens weer haar hebben. Er werd een favoriet acteur van Eon van stal gehaald: Charles Gray, die eerder de rol van contactpersoon Henderson speelde in You Only Live Twice.

Niet alleen werd met de continuïteit van Blofeld gesold, ook met het inlevingsvermogen van het publiek. Het was overduidelijk dat iedere film zijn eigen regels hanteerde en de tering naar de nering zette.

Moet wel bij opgemerkt worden dat Ian Fleming in zijn boeken Blofeld zodanig liet transformeren, dat hij er in ieder van zijn drie optredens weer totaal anders uitzag.

Met begin jaren zeventig krap tien jaar James Bond in de bioscoop en zeven films verder, hadden we, let op: vier verschillende Felixen, vier Blofelds en twee Bonds achter de kiezen. Met daaropvolgend in Live and Let Die (1973) Bond nummer drie en Felix nummer vijf.

Roger Moore en David Hedison in Live and Let Die

Vanaf die tijd hoorden we trouwens nauwelijks nog van Blofeld. Die zat in een rechtszaak met Kevin McClory verwikkeld waar Eon Productions zich niet aan wilde branden, anders had Bond het in The Spy Who Loved Me (1977) opnieuw met de nummer één van SPECTRE aan de stok gekregen.

Op een cameo in For Your Eyes Only (1981) na, was Blofeld van de radar verdwenen, werd Felix genegeerd en bleef Roger Moore twaalf jaar lang en zeven films de geheim agent vertolken. De continuïteit leek aardig gewaarborgd, op een dubbelrol van Maud Adams na, die zowel Andrea in The Man with the Golden Gun (1974) mocht spelen als de titelfiguur in Octopussy (1983).

Met een nieuwe Bond-acteur in de hoofdrol, gelden weer nieuwe continuïteitsregels. Timothy Dalton was de eerste James Bond met een eigen Miss Moneyepenny en hij kreeg in The Living Daylights (1987) een eigen Felix Leiter in de gedaante van John Terry, die niks, maar dan ook niks te doen kreeg in de film.

Ze hadden Terry, en daarmee de continuïteit, kunnen behouden voor Licence to Kill (1989), maar zoals inmiddels traditie leek, werd deze keer opnieuw voor een andere Felix gekozen, weliswaar eentje die we al eerder hadden gezien: David Hedison uit Live and Let Die. En voor het eerst maakt Felix wezenlijk onderdeel uit van het verhaal, maar dat terzijde.

De nieuwe Bond Timothy Dalton met de oude Felix David Hedison

Pas met de komst van Pierce Brosnan als 007 lijkt Eon zich iets aan te trekken van continuïteit. In zijn eerste optreden in GoldenEye (1995) krijgt Bond te maken met zowel Jack Wade (Joe Don Baker) als Valentin Zukovksy (Robbie Coltrane), die respectievelijk terugkeren in Tomorrow Never Dies (1997) en The World Is Not Enough (1999). Dat Baker ook al in The Living Daylights zat als schurk Whitaker valt te verdedigden, omdat we met een nieuwe Bond, en dus min of meer weer met een schone lei waren begonnen.

Er is in de films met Brosnan een nieuwe M (Judi Dench), een nieuwe Moneypenny (Samantha Bond), een oude Q (Desmond Llewelyn) en een nieuwe (John Cleese in The World Is Not Enough en Die Another Day), een vaste Bill Tanner (Michael Kitchen in GoldenEye en The World Is Not Enough) en is hij niet beschikbaar, dan wordt gewoon een nieuw personage bedacht: Colin Salmon als Charles Robinson in Tomorrow Never Dies, The World Is Not Enough en Die Another Day.

In de huidige films met Daniel Craig in de hoofdrol, werd de continuïteit doorgetrokken. Bond nummer zes heeft alleen oudgediende Judi Dench als M geadopteerd uit de vorige films, verder is iedereen nieuw en keert menigeen minimaal eenmaal terug: Felix Leiter en René Mathis in Casino Royale en Quantum of Solace, Mr. White in Casino Royale, Quantum of Solace en Spectre, Mallory/M, Q en Moneypenny in Skyfall en Spectre, Tanner in Quantum of Solace, Skyfall en Spectre. En na meer dan veertig jaar afwezigheid: niemand minder dan Ernst Stavro Blofeld.

En nu wil Christoph Waltz ons dus wijsmaken dat hij niet terugkomt als Blofeld omdat dat zogenaamd traditie is?

De huidige Bond-films hangen aan elkaar van continuïteit. Bij Spectre (2015) hebben de schrijvers er alles aan gedaan om zo goed en kwaad de voorgaande drie delen met elkaar te verbinden en dan zouden ze dat nu in één keer overboord kiepen omdat het traditie is een nieuwe Blofeld te casten?

De huidige traditie is inmiddels dat er gecontinueerd wordt en wij Christoph Waltz daarom, of hij het nu leuk vindt of niet, in Bond 25 terugzien als Blofeld. Flemings secretaresse Jean Frampton schreef het al over Bonds aartsrivaal: he lives to die another day. En dat brengt verplichtingen met zich mee.

Ze hadden Blofeld aan het eind van Spectre theoretisch ook kunnen ombrengen. Maar dat kan gezien de jaren en jaren van afwezigheid niet met een schurk van zijn formaat. Wat ook niet kan is hem negeren in Bond 25 en de laatste film met Daniel Craig als 007 afdoen als een buitenbeentje.

Al is het maar een kort optreden, omdat hij vanuit de gevangenis niet zoveel kan uithalen: Christoph Waltz als Blofeld blijft op de achtergrond hoe dan ook aanwezig. Om in de finale van de film samen met James Bond ten onder te gaan en wij ons tot Bond 26 moeten blijven afvragen of ze het hebben overleefd.

Met excuses voor de spoilers...

Waltz: 'Ik kom niet terug voor Bond 25'

Christoph Waltz geeft aan niet terug te keren in Bond 25. De reden: het is traditie dat voor de rol van Blofeld bij iedere nieuwe film een andere acteur wordt gecast.

Waltz is momenteen in Rome voor het filmfestival. Daar werd hij op de rode loper gevraagd over Bond 25. In het voorbijgaan zei hij:

„No, I'm sorry. I'm really sad, but that's the tradition, that there is a new... name. Sorry. I would've liked to.”

Met andere woorden: hij zou graag willen, maar de traditie schrijft voor dat het gewoonweg onmogelijk is.

Het klopt natuurlijk dat er voor de rol van Blofeld film na film een andere acteur werd aangetrokken: Donald Pleasence in You Only Live Twice (1967), Telly Savalas in On Her Majesty's Secret Service (1969), Charles Gray in Diamonds Are Forever (1971). Het is alleen onzin om te stellen dat dat daarom een gouden regel is.

Of Waltz heeft geen zin, en doet net alsof hij het jammer vindt; of er is hem inderdaad verteld dat de filmmakers de 'traditie' voort willen zetten; of Waltz weet nog helemaal niks over zijn mogelijke deelname aan Bond 25; of de acteur staat weer een potje te liegen, bij Spectre (2015) bleef hij tot het eind volhouden dat hij níet de rol van Blofeld speelt.

Christoph Waltz met regisseur Sam Mendes

Wat ook een mogelijkheid is, is dat Blofeld in Bond 25 gewoon niet meedoet. Aan het eind van Spectre werd hij gevangen genomen. Ze kunnen hem gerust een tijdje laten brommen tot het moment ze hem weer een keer nodig hebben. Tegen die tijd met een nieuwe Bond-acteur én met een nieuwe Blofeld. Maar zolang Daniel Craig James Bond is, blijft Christoph Waltz gewoon Blofeld.